II SA/Gd 289/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. A. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. S. A., skarżący w niniejszej sprawie decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący wskazał w złożonym formularzu, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Posiada w B. dom o pow. 180 m2 oraz mieszkanie o pow. 60 m2. Podkreślił wnioskodawca, że dużym obciążeniem są koszty leczenia i rehabilitacji. Posiadany dom wymaga remontu, a w mieszkaniu jest 38 letni piec wymagający wymiany. Wskazał wnioskodawca, że zmuszony był ponieść koszty przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i koszty zniesienia współwłasności. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do oceny złożonego wniosku należy przypomnieć, że skarżący wnioskował o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym – poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie, jeśli wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej również jako "P.p.s.a."). W związku z powyższym wydaje się oczywistym, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. Udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, że ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to forma dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się winno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty winny wskazywać na okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Oceniając sytuację materialną wnioskodawcy podkreślenia wymaga, że posiada on dwie nieruchomości: dom i mieszkanie. W domu zamieszkuje jego córka i syn z rodziną. Wedle oświadczenia wnioskodawcy dom wymagał nakładów i remontu i razem z małżonką poniósł połowę tych kosztów. Obecnie gromadzone są środki na zakup opału na zimę za kwotę 4 tys. zł i wnioskodawca poniesie 1/3 tych kosztów. Oboje małżonkowie otrzymują emerytury i miesięcznie stanowią one kwotę 3240 zł netto. W wystosowanym wezwaniu do wnioskodawcy referendarz domagał się przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i przedłożony wyciąg z rachunku nalężącego do małżonki wnioskodawcy sugeruje, że nie jest to jedyny rachunek jaki posiada małżonka wnioskodawcy, gdyż w dniu 30 czerwca 2015 r. odnotowana została operacji kapitalizacji odsetek. Prawdopodobnie więc wnioskodawca posiada oszczędności, od których odsetki przypisywane są do rachunku osobistego, jednak nie ujawnił ich wysokości. Nie przedstawił także wnioskodawca kosztów utrzymania mieszkania, w którym zamieszkuje wspólnie z małżonką. W ocenie referendarza kosztów utrzymania dorosłych dzieci zamieszkujących w domu nie ma obowiązku ponosić wnioskodawca, więc ich wysokość nie może być uwzględniana do kosztów utrzymania wnioskodawcy i jego małżonki. Ze stałych wydatków zostały zobrazowane rachunkami koszty za gospodarowanie odpadami w kwocie 34 zł miesięcznie, energia elektryczna koszt około 120 zł miesięcznie, telewizja i internet 119 zł, telefon stacjonarny 50 zł, woda i ścieki 108 zł. Jedną fakturę za zakupione leki przedstawił wnioskodawca na kwotę 251,92 zł. Z przedstawionych faktur koszty opłat mediów kształtują się na poziomie 431 zł miesięcznie, przyjmując, że miesięcznie 250 zł skarżący wydaje na leki to stanowi to kwotę 681 zł. Dochód uzyskiwany wraz z małżonką stanowi kwotę 3240 zł. Z zestawienia tych kwot trudno uznać, że nie stać skarżącego na poniesienie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Brak rzetelnego zobrazowania poziomu niezbędnych miesięcznych wydatków powoduje, że nie można uznać, że wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Warto na koniec przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zajęte w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, zgodnie z którym, rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. W związku z tym nie uznano, aby skarżący spełniał przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, o czym orzeczono na podstawie art. 246 § 1 pkt 1.