II SA/Gd 289/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. A. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. S. A., skarżący w niniejszej sprawie decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wskazał w złożonym formularzu, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Posiada w R. dom o pow. 180 m2 oraz mieszkanie w B. o pow. 60 m2. Podkreślił wnioskodawca, że dużym obciążeniem są koszty leczenia i rehabilitacji. Posiadany dom wymaga remontu, a w mieszkaniu jest 38 letni piec wymagający wymiany. Wskazał wnioskodawca, że w poprzednio złożonym wniosku o prawo pomocy wskazywał, że konieczne było sprawowanie opieki nad bratem małżonki, a obecnie wskutek śmierci brata musza z małżonką zajmować się inwentarzem żywym jaki pozostał w gospodarstwie. Ponieśli także koszty pogrzebu. Aktualnie muszą zakupić pasze dla zwierząt oraz dojeżdżać do gospodarstwa co generuje koszty na poziomie 1000 zł miesięcznie. W związku z uznaniem, że powyższe dane nie są wystarczające do rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku strony wezwano ją do ich uzupełnienia. W odpowiedzi wnioskodawca oświadczył, że nie posiada lokat dewizowych jak też innych. Nie posiada także konta bankowego, przesłał wyciąg z rachunku małżonki z trzech miesięcy. Wskazał, że mieszkanie, którego jest właścicielem znajduje się w B. przy ul. Pogodnej. W nim zamieszkuje z żoną, a miesięczne koszty wynoszą około 600 zł. Dom, którego jest właścicielem znajduje się w R. i jest on zamieszkiwany przez córkę wnioskodawcy i syna z rodziną. W R. także znajduje się dom po zmarłym bracie małżonki. Po zmarłym bracie zostały dwa koniki polskie, 10 królików, kury, gołębie i pies. Wskazał wnioskodawca, że w październiku 2015 r. zmuszeni byli z żoną zakupić samochód Audi A6 rok prod. 1999 o wartości 8 tys. zł niezbędny do dojazdów do chorego brata. Poprzednie auto zostało "skasowane" po wypadku. Do pisma zostały załączone dokumenty: opłata za gospodarowanie odpadami za nieruchomość przy ul. Różanej w R. 11,25 zł, za dom przy ul. Batorego w R. 50,27 zł, za mieszkanie przy ul. Pogodnej 25,88 zł; z nakazu podatkowego nieruchomości na ul. Różanej wynika, że właścicielem jest małżonka wnioskodawcy, a oboje małżonkowie są właścicielami mieszkania przy ul. Pogodnej o pow. 73,55 m2 i domu w R. o pow. 187 m2. Małżonkowie otrzymują emerytury w kwocie 2073,57 zł i 1206,03 zł (3279,60 zł łącznie). Wnioskodawca przedstawił rachunki za media dotyczące mieszkania i domu. Z wyciągu z rachunku bankowego wynikają jedynie operacje na nim dokonywane, natomiast nie jest uwidoczniony stan środków na nim. Jednak z pozycji dotyczącej kapitalizacji odsetek i podatku od odsetek można wywnioskować, że posiadają skarżący zgromadzone na nim środki pieniężnę. Podkreślenia wymaga, ze obecny wniosek jest kolejnym złożonym w niniejszej sprawie. Poprzednio postanowieniem z 30 listopada Sąd odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy uznając, że nie zostało wykazane, że wnioskodawca spełnia przesłanki uwzględnienia wniosku. Wskutek zażalenia skarżącego wniosek był także przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z II OZ 84/16 wskazał, że skarżący posiadając dwie nieruchomości nie może zostać zaliczony do osób ubogich, a wszelkie koszty napraw i remontów nie mogą mieć pierwszeństwa przed opłatami sądowymi. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do oceny złożonego wniosku należy przypomnieć, że skarżący wnioskował o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym – poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie, jeśli wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718, powoływanej dalej również jako "P.p.s.a."). W związku z powyższym wydaje się oczywistym, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. Co istotne, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (jak w niniejszej sprawie – zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1079/14; k. 74 – 79 akt sprawy), wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznanie kolejnego wniosku nie może jednakże polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest zatem dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (zob. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie zasadnym jest wskazać, że w kolejnym postępowaniu incydentalnym z wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie przedstawił jakichkolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy. Przypomnieć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, że ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to forma dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się winno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty winny wskazywać na okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Oceniając sytuację materialną wnioskodawcy podkreślenia wymaga, że posiada on z małżonką obecnie trzy nieruchomości: dom i mieszkanie oraz dom z działką po zmarłym bracie małżonki. W domu zamieszkuje jego córka i syn z rodziną. Wedle oświadczenia wnioskodawcy wszystkie nieruchomości wymagają pilnych nakładów finansowych i remontu. Wnioskodawca zakupił także samochód osobowy za kwotę 8 tys. zł po tym, gdy poprzedni uległ zniszczeniu w wyniku wypadku. W porównaniu do poprzednio ocenianej sytuacji finansowej skarżącego obecna jest korzystniejsza, gdyż stan majątkowy skarżącego uległ zdecydowanej poprawie. Nieruchomość, jaką małżonka wnioskodawcy odziedziczyła po zmarłym bracie jest korzystnie położona w bliskiej odległości od jeziora Rzepnica, a decyzje gospodarcze co do hodowli zwierząt i ponoszenia kosztów podejmuje samodzielnie wnioskodawca. I koszty te nie mają priorytetu przed opłatami sądowymi. Skoro posiadał skarżący środki na zakup auta to tym bardziej trudno uznać, że ich nie posiada na prowadzenie zainicjowanej przez siebie sprawy sądowoadministracyjnej. W ocenie referendarza sądowego w sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie nastąpiła żadna zmiana mogąca wpłynąć na negatywną ocenę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sytuacja majątkowa skarżącego wyróżnia się na tle polskiego społeczeństwa, gdyż świadczenia emerytalne wnioskodawcy i jego małżonki nie należą do najniższych, a posiadanie trzech nieruchomości wyklucza go z możliwości uznania za osobę ubogą. W związku z tym nie uznano, aby skarżący spełniał przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, o czym orzeczono na podstawie art. 246 § 1 pkt 2.