II SA/Gd 3/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Zielińska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2024 r., nr SKO Gd/4937/24 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. J. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z 27 czerwca 2013 r. J.L. (dalej jako: strona, skarżąca) zwróciła się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem, J. L. Decyzją z 3 lipca 2013 r. Burmistrz Miasta Redy (dalej jako: Burmistrz, organ I instancji) przyznał stronie wnioskowane świadczenie od 1 lipca 2013 r. bezterminowo. Burmistrz odstąpił od uzasadnienia decyzji, jako że uwzględniała ona żądanie strony w całości. W pouczeniu organ przytoczył treść art. 24 ust. 4, art. 17 ust. 5 oraz art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.) jednocześnie informując, że nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi zgodnie z art. 30 ustawy. Wskazano przy tym, m. in. że zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Decyzja ta była kilkukrotnie zmieniana w zakresie podwyższenia kwoty przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. W piśmie z 2 października 2023 r. Burmistrz poinformował stronę o zmianie przepisów m.in.: w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego, jednocześnie informując, że nowe warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, które będą obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. nie dotyczą osób, które - na zasadzie zachowania praw nabytych - będą pobierać świadczenie na podstawie przepisów dotychczasowych. W dniu 16 listopada 2023 r. strona poinformowała pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Redzie, że posiada prawo do emerytury z ZUS. Z pisma ZUS Oddział w Pile wynika, że strona od dnia 1 października 2017 r. pobiera świadczenie emerytalne. Pismem z 16 listopada 2023 r. Burmistrz zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z 23 listopada 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wstrzymał stronie (na jej wniosek) prawo do emerytury od dnia 1 listopada 2023 r Decyzją z 14 grudnia 2023 r. organ I instancji dokonał zmiany świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją z 3 lipca 2013 r. w ten sposób, że przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 lipca 2013 r. do 30 września 2017 r. oraz odmówił świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 października 2017 r. do 31 października 2023 r. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako: Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z 22 lipca 2024 r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Pismem z 22 sierpnia 2024 r. Burmistrz poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją Burmistrza z 3 lipca 2013 r. Następnie, decyzją z 25 września 2024 r., organ I instancji orzekł o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją z 3 lipca 2013 r. w związku z opieką nad dzieckiem za świadczenia nienależnie pobrane w okresie od 1 października 2017 r. do 31 października 2023 r. oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w łącznej kwocie 136.558 zł tytułem należności głównej wraz z ustawowymi odsetkami, informując równocześnie, że na dzień wydania decyzji odsetek do spłaty stanowią kwotę 47.355,84 zł. Kolegium, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 13 listopada 2024 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść art. 30 ust. 1 oraz na art. 30 ust. 2 pkt 1 a także art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.; dalej jako: "u.ś.r.") organ odwoławczy wskazał, że nabycie prawa do świadczenia emerytalnego w trakcie okresu, na jaki przyznano uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego jest okolicznością, która ma wpływ na prawo do tego świadczenia, gdyż wykluczone jest jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury. Tym samym, w ocenie organu, w sprawie zaistniał warunek wskazany w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. W ocenie Kolegium, strona została w jasny i skonkretyzowany pouczona o obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenie o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo doświadczeń, co potwierdza część II formularza wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz treść decyzji o przyznaniu świadczenia z 3 lipca 2013 r. W konsekwencji, w ocenie organu odwoławczego, strona nie może skutecznie zasłaniać się brakiem wiedzy, że nabycie uprawnienia do świadczenia emerytalnego wykluczało możliwość równoczesnego pobierania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium okoliczność powoływana przez stronę, że w 2017 r. wystąpiła do organu o wydanie zaświadczenia o wysokości wypłaconych jej świadczeń rodzinnych w okresie od czerwca 2004 r. do marca 2017 r. nie jest jednoznaczna z poinformowaniem organu o zamiarze ubiegania się o świadczenie emerytalne. We wniosku z 25 kwietnia 2017 r. strona nie sformułowała bowiem tego wprost, a jedynie wskazała, że zaświadczenie jest jej potrzebne "do ZUS". Na tej podstawie organ nie mógł zatem uznać, że strona uzyskała prawo do świadczenia emerytalnego. Reasumując, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 października 2017 r. do 31 października 2023 r. zostało pobrane przez stronę nienależnie, co wiąże się z koniecznością jego zwrotu. Organ odwoławczy poinformował jednocześnie stronę o możliwości zwrócenia się o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia jej na raty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca, reprezentowana przez pomocnika zawodowego, wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania art. 6, art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, które polega na niewyjaśnieniu stanu faktycznego oraz błędnym uznaniu, że skarżąca w sposób należyty została pouczona przez organ o braku prawa do pobierania świadczeń pielęgnacyjnych a ponadto, z ostrożności procesowej, na błędnym uznaniu tych świadczeń za nienależnie pobrane w pełnej wysokości bez pomniejszenia ich o wysokość pobieranej emerytury. Zarzuciła ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., polegające na błędnej wykładni i błędnym uznaniu, że pobieranie świadczenia emerytalnego stanowi bezwzględną przeszkodę do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, a nadto - bezpodstawnym uznaniu świadczeń pielęgnacyjnych za nienależnie pobrane w sytuacji braku należytego pouczenia skarżącej o braku prawa do pobierania świadczeń pielęgnacyjnych, a ponadto - z ostrożności procesowej - na błędnym uznaniu tych świadczeń za nienależnie pobrane w pełnej wysokości bez pomniejszenia ich o wysokość pobieranej emerytury. Uzasadniając skargę skarżąca w pierwszej kolejności wskazała, że nie miała wiedzy ani świadomości, jak również nie była pouczona o tym, że ustalenie prawa do emerytury i jej pobieranie jest równoznaczne z utratą prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniła, że bezpośrednio przed nabyciem uprawnień emerytalnych rozmawiała z pracownikami MOPS o zbliżającym się wieku emerytalnym i nabyciem praw do emerytury i wówczas nikt nie wspomniał, że w razie uzyskania prawa do emerytury cokolwiek się zmieni w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym bardziej nie została o powyższym pouczona. Dodatkowo, odnosząc się do złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia "do ZUS" skarżąca podniosła, że w takiej sytuacji należy od organu administracji wymagać, by po pierwsze informował o ewentualnych skutkach związanych z nabyciem prawa do emerytury, tj. utracie prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W jej ocenie, po wydaniu takiego zaświadczenia organ administracji powinien podjąć inicjatywę i ustalić, czy skarżąca uzyskała prawo do emerytury. Skarżąca zwróciła uwagę, że nie tylko nie została pouczona w tym zakresie, ale też organ przez wiele lat nie podejmował czynności weryfikujących. Bierność organu i brak pouczenia czy reakcji powoduje, że skarżąca pozostawała, w jej ocenie, w uzasadnionym przekonaniu co do prawidłowości sytuacji, w której pobierała świadczenie emerytalne i pielęgnacyjne. Skarżąca wyjaśniła, że jest osobą prostą i niewykształconą, nie rozumie języka prawniczego, nie zna obowiązujących przepisów prawa, ani nie miała świadomości, że nabycie prawa do emerytury powoduje utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Na potwierdzenie powyższego wskazała, że jak tylko dowiedziała się o braku uprawnienia do pobierania obu świadczeń równocześnie, z własnej inicjatywy złożyła wniosek do ZUS w przedmiocie rezygnacji z prawa do pobierania emerytury. Zwróciła uwagę, że choć pierwsze pismo i decyzja Burmistrza nie dotyczyły obowiązku zwrotu świadczenia, jednak już w takiej sytuacji skarżąca złożyła rezygnację do ZUS. Strona skarżąca wyjaśniła, że wysokość pobieranej emerytury jest niższa niż wysokość przyznanego jej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie skarżącej powołane w zaskarżonej decyzji pouczenia nie mogą zostać uznane za prawidłowe i należyte. Z doświadczenia życiowego wynika bowiem, że złożenie podpisu pod wnioskiem następuje bez analizy, a tym bardziej zrozumienia skutków związanych z podpisem złożonym pod danym oświadczeniem. Natomiast pouczenie zawarte w treści decyzji jest uznawane przez orzecznictwo sądów za nieprawidłowe. Pouczenie to nie zawiera wyraźnego indywidualnego pouczenia, że w razie nabycia prawa do danego rodzaju świadczeń, w tym przypadku emerytury, następuje utrata prawa do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, względnie, że nie jest możliwe pobieranie obu świadczeń. Strona skarżąca wskazała także na zmianę dokonaną w ramach rozpatrywania odwołań. W decyzji uchylającej z 22 lipca 2024 r. Kolegium wskazało bowiem, że obowiązek zwrotu obciąża tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Osoba taka musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do świadczenia wystąpiła. Obecnie ten sam organ zmienił zapatrywanie co do kluczowej kwestii sprawy, co nie ma nic wspólnego z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów, tym bardziej, że obie decyzje wydawane były przez tego samego członka Kolegium. Końcowo skarżąca podkreśliła, że z dniem 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów i obecnie pobieranie emerytury nie wpływa na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wcześniej z dniem 9 stycznia 2020 r. sporny przepis utracił moc obowiązującą na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. (SK 2/17). Aktualnie w orzecznictwie dominuje pogląd, że w sytuacji uzyskania emerytury dochodzi do pomniejszenia kwoty świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem skarżącej orzeczenie o obowiązku zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego bez ustalenia wysokości pobieranej emerytury w kwocie netto stanowi uchybienie organu i jest nieuzasadnione. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także -z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu I instancji wykazała, że akty te nie są dotknięte uchybieniami w stopniu uzasadniającym ich wzruszenie. W rozpoznawanej sprawie kluczową kwestią dla oceny zgodności z prawem wydanych decyzji jest ustalenie, czy organy prawidłowo uznały, że świadczenie pielęgnacyjne wypłacone skarżącej za okres od 1 października 2017 r. do 31 października 2023 r. w łącznej kwocie 136.558 zł wraz z ustawowymi odsetkami -stanowi nienależnie pobrane świadczenie rodzinne w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Katalog przesłanek uznania świadczenia za nienależne pobrane wskazany został w art. 30 ust. 2 u.ś.r. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ I instancji, kwalifikując wypłacone świadczenie pielęgnacyjne jako świadczenie nienależnie pobrane, powołał się na przesłankę z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. W myśl tej regulacji za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Stwierdzenie, że doszło do nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: 1) zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części; 2) dokonania wypłaty świadczenia rodzinnego pomimo wystąpienia ww. okoliczności; 3) pouczenia osoby pobierającej świadczenie rodzinne o skutkach zaistnienia ww. okoliczności, tj. o sytuacjach, w których następuje brak prawa do pobierania świadczenia rodzinnego. W ocenie Sądu, organy administracji (przedmiotem zaskarżenia jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji) trafnie ustaliły, że zostały spełnione przesłanki uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Z akt sprawy wynika, że: 1) zaistniała okoliczność powodująca ustanie prawa do świadczeń rodzinnych (skarżąca uzyskała prawo do emerytury z ZUS, o czym nie poinformowała organu pomocy społecznej); 2) świadczenie pielęgnacyjne było dalej wypłacane, 3) J. L. było pouczona o skutkach zaistnienia tych okoliczność (na co wskazuje treść formularza wniosku o przyznanie świadczenia oraz decyzji). Przyjmuje się, że dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Świadczeniem nienależnie pobranym jest bowiem świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Skoro art. 30 ust. 1 u.ś.r. posługuje się pojęciem "świadczenia nienależnie pobranego" to obowiązek zwrotu takiego świadczenia, obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 981/10; wszystkie orzeczenia przywoływane w niniejszym wyroku dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. warunkiem uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest dodatkowo świadomość osoby pobierającej świadczenie o braku prawa do pobierania świadczenia, która to świadomość musi wynikać z uprzedniego pouczenia. Z tego względu prawidłowe pouczenie, tj.: poinformowanie świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia wpływa bezpośrednio na ocenę, czy wypłacone świadczenie miało charakter nienależnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie skuteczne pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. to takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania nienależnego świadczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 17 czerwca 2021 r., I OSK 348/21; 27 lutego 2013 r., I OSK 1525/12; 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1701/12). Nie ulega zatem wątpliwości, że osoba pobierająca świadczenie rodzinne musi zostać prawidłowo, w sposób czytelny i zrozumiały pouczona o sytuacjach, w których następuje brak prawa do ich pobierania. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do okoliczności sprawy należy wskazać, że już na etapie składania w dniu 27 czerwca 2013 r. na urzędowym formularzu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca została pouczona, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty (nie dotyczy renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Strona została jednocześnie poinformowana, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczeń pielęgnacyjnych, ma obowiązek niezwłocznego poinformowania o tych zmianach podmiot realizujący świadczenia rodzinne (karta 3 akt administracyjnych). Na wniosku tym skarżąca złożyła cztery podpisy (pod każdą częścią wniosku). Swoim podpisem potwierdziła także, że zapoznała się z pouczeniem, w treści którego wskazano, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba, która sprawuje opiekę ma ustalone m. in. prawo do emerytury. Także w decyzji Burmistrza z 3 lipca 2013 r. przyznającej skarżącej bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem począwszy od 1 lipca 2013 r. (karta 6 akt administracyjnych), strona została pouczona, że zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 u.ś.r., w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do otrzymywanego świadczenia (np. podjęcia zatrudnienia, czy uzyskania emerytury bądź renty), jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tych okolicznościach właściwego podmiotu wypłacającego świadczenia rodzinne. Wskazano również, że nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi, stosownie do treści przepisu art. 30 u.ś.r. W świetle powyższego, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że skarżąca w sposób wystarczający została pouczona o obowiązku poinformowania organu wypłacającego świadczenia rodzinne o zmianach mających wpływ na prawo do pobieranego świadczenia, w tym o uzyskaniu prawa do świadczenia emerytalnego. Pouczenie w tym zakresie zawierał bowiem zarówno wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jak i decyzja z 3 lipca 2013 r. świadczenie to przyznająca. Ponadto wniosek zawierał oświadczenie skarżącej o zapoznaniu się z warunkami uprawniającymi do świadczenia pielęgnacyjnego (str. 4/5 wniosku). Co prawda zgodzić się należy, że pouczenia, o których mowa zostały sformułowane w sposób ogólny, niemniej jednak w sposób bezpośredni odwołują się i wymieniają świadczenie emerytalne jako wykluczające możliwość pobierania jednocześnie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można przyjąć, że pouczenia te, zwłaszcza pouczenie zawarte w decyzji z 3 lipca 2013 r., było nieczytelne czy niezrozumiałe. W ocenie Sądu, jego treść jest zrozumiała dla osoby nie dysponującej wykształceniem prawniczym. Organy administracji publicznej korzystają w tym zakresie ze swoistego "formularza" dla wniosków czy powtarzających się fragmentów decyzji, ale sama ta okoliczność nie może stanowić podstawy do przyjęcia wadliwości pouczenia. W taki sam sposób pouczana jest każda osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia. W odniesieniu do pouczenia zawartego we wniosku o przyznanie świadczenia skarżąca potwierdziła zapoznanie się z nim swoim podpisem. Nie sposób zaaprobować stanowiska, że nie zrozumiała ona tego co podpisała. Nie można przyjąć za tzw. "dobrą wiarę" deklarowanego w skardze faktu, że z doświadczenia życiowego wynika, iż podpisywanych standardowych pouczeń się nie czyta, lecz podpisuje we wskazywanym przez pracownika organu miejscu. Sąd nie dopatrzył się powodów, dla których miałoby to dotyczyć akurat tej części wniosku. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak zatem było podstaw do uznania, że skarżąca nie była w stanie prawidłowo odczytać i zrozumieć treści rozstrzygnięcia i pouczenia. Należy mieć tutaj na uwadze okoliczność, że świadczenia rodzinne finansowane są z budżetu państwa (art. 33 ust. 2 u.ś.r.), tj. ze środków publicznych, które są ograniczone i muszą być należycie gospodarowane. Ustalenie (i posiadanie) prawa do świadczenia rodzinnego (niezależnie od jego rodzaju) zależy od spełnienia określonych ustawowo wymogów, ale też wiąże się z nałożeniem obowiązku informacyjnego na beneficjenta świadczenia. Zasada zaufania w przypadku tego rodzaju świadczeń, na którą powołuje się skarżąca w odniesieniu do zupełności i kompletności obowiązku informacyjnego, ma zatem refleks w powinności beneficjenta świadczenia pielęgnacyjnego poinformowania właściwego organu o powstaniu zbiegu uprawnień wykluczających się. Z uwagi na to zaś, że chodzi o świadczenia publiczne o charakterze ograniczonym i reglamentowanym nie można zasadnie powoływać się na brak zrozumienia nieskomplikowanych pouczeń, jako uzasadniających wieloletnią bierność w zakresie realizacji obowiązku informacyjnego, prowadzącą do istotnego uszczuplenia środków publicznych. Ustawodawca bowiem ustanowił obowiązek zwrotu pobranych świadczeń rodzinnych przez osobę, do nich nieuprawnioną, a taką jest zasadniczo osoba, która nabyła prawo do emerytury. Odnośnie do argumentacji wskazującej na konieczność uznania za nienależne świadczenie wyłącznie tej jego części, która stanowi różnicę pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością emerytury wskazać należy, że nie może ona uzyskać akceptacji w niniejszym postępowaniu, co nie oznacza, że nie zyska ona doniosłości w postępowaniu - sugerowanym zresztą przez organ odwoławczy -z wniosku o umorzenie, zmniejszenie, bądź też rozłożenie na raty należności publicznoprawnej. Świadczenie pielęgnacyjne jest szczególnym rodzajem świadczenia, które ustalane jest zawsze w stałej wysokości. Wynika to z art. 17 ust. 3 -4a u.ś.r. które wskazują, że kwota świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter stały. Możliwość zmiany wysokości tego świadczenia wynika wyłącznie z jego waloryzacji. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 17 ust. 3a u.ś.r. kwota świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji od dnia 1 stycznia. Powyższe oznacza, biorąc pod uwagę bezwzględnie obowiązujące brzmienie cytowanego przepisu prawa, że brak jest prawnej możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości innej niż stała kwota, wskazana w art. 17 ust. 3 u.ś.r., a w konsekwencji - orzeczenia o zwrocie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości innej niż stanowiąca wielokrotność stałej kwoty tego świadczenia, wypłaconej w poszczególnych okresach. W konsekwencji, Sąd nie podzielił przedstawionego w skardze poglądu opartego o orzecznictwo sądów administracyjnych odnośnie do możliwości orzeczenia o zwrocie świadczenia pielęgnacyjnego pomniejszonego o wysokość emerytury. Rzecz w tym, że żaden przepis prawa nie dopuszcza możliwości modyfikowania kwoty świadczenia pielęgnacyjnego, która - o czym mowa była powyżej - ma charakter stały. Należy jednocześnie mieć na względzie, że ustawodawca wyraźnie przewidział, iż w przypadku przysługiwania emerytury świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Kategoryczność sformułowania "nie przysługuje" oznacza, że prawo do świadczenia nie może być przyznane, a jeżeli było przyznane przed ustaleniem prawa do emerytury - decyzja je przyznająca musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Z kolei, wypracowana linia orzecznicza dotycząca sytuacji zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytalnego prowadzi do konkluzji, że wnioskodawca ma prawo wyboru świadczenia, ale tylko pod warunkiem zawieszenia prawa do emerytury. Wbrew przywołanym tezom ustawodawca nie przewidział żadnego trybu "rozliczania" czy kompensowania wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku uzyskania praw do świadczeń, które je wyłączają. Ponadto, należy też mieć na uwadze, że przyjęcie dopuszczalność konstrukcji "kompensacji" wysokości świadczenia rodzi dla organów administracji problem podstawy prawnej orzekania. Stosownie do treści art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie prawa. Oznacza to, że każde władcze działanie polegające na władczej konkretyzacji norm generalno-abstrakcyjnych musi mieć podstawę w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Zdaniem Sądu nie ma obowiązującym systemie prawa przepisu, który mógłby stanowić podstawę do wydania decyzji zmniejszającej wysokość przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego o przysługujące stronie świadczenie emerytalne. Konkludując zatem ten wątek, sąd orzekający w niniejszym składzie, nie przesądzając oczywiście kierunków przyszłych rozstrzygnięć organów administracji, dostrzega realną możliwość powołania się na szczególną sytuację skarżącej w kontekście opisanego wyżej zbiegu świadczeń i praktyki orzeczniczej sądów -w postępowaniu wywołanym wnioskiem skarżącej o umorzenie, czy zmniejszenie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w orzeczonej w niniejszej sprawie wysokości. W ocenie Sądu przeprowadzona w sprawie kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, że organy orzekające w sposób prawidłowy ustaliły, iż zaistniała okoliczność powodująca ustanie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie jego pobierania, a w konsekwencji niepoinformowania organu o wystąpieniu okoliczności, o której mowa w art. 17 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. - doszło do nienależnie pobieranego świadczenia, co wiąże się z obowiązkiem jego zwrotu. W oparciu o obowiązujące przepisy prawa publicznego brak jest zarazem możliwości orzeczenia w niniejszym postępowaniu o zwrocie "części" świadczenia, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą pobranej emerytury a wypłaconego świadczenia pielęgnacyjnego w poszczególnych okresach, gdyż nie pozwala na to żaden przepis u.ś.r. Natomiast, jak słusznie wskazało Kolegium, skarżąca może starać się w ramach odrębnego postępowania o zastosowanie ulgi w spłacie nienależnie pobranego świadczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 9 u.ś.r., poprzez umorzenie należności łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty. W tym jednak celu, skarżąca powinna zwrócić się ze stosownym, odrębnym wnioskiem adresowanym do organu I instancji. W realiach niniejszej sprawy nie zostały również naruszone przepisy prawa procesowego. Organy nie naruszyły dyspozycji art. 6 k.p.a. Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa. W sprawie organy działały na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.