II SA/Gd 300/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 8 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.Sz., S. Sz., K.Sz., M. M.– Sz. na decyzję o Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nałożenie określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: przyznać K. Sz. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 13 kwietnia 2010 r. S. S., K. S., M. M., K. S. wnieśli skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 26 lutego 2010 r. nr [..] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nałożenie określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Następnie wnioskiem z dnia 12 lipca 2010 r., złożonym na formularzu PPF K. S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Dodała, że osiąga dochód w wysokości 1060 zł netto plus 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego, przy czym partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania w wysokość 200 zł oraz od 2004 r. spłaca kredyty i pożyczki, gdzie wysokość rat wynosi 838 zł. Oznacza to, że realnie pozostaje jej na utrzymanie kilkadziesiąt złotych miesięcznie. Wyjaśniła również, że wspiera finansowo swojego chorego brata kwotą ok. 80 zł miesięcznie. Zarządzeniem z dnia 19 lipca 2010 r., K. S. zobowiązana została do przedłożenia następujących dokumentów źródłowych: - wyciągów ze wszystkich posiadanych osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawczynię miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości, leki itp.), - oświadczenia, kto zamieszkuje w domu przy ul. [...] w G., ewentualnie, czy wnioskodawczyni czerpie jakiekolwiek dochody z tytułu wynajmu tejże nieruchomości, - oświadczenia o przeznaczeniu środków pieniężnych, pochodzących z zaciągniętych umów pożyczki i kredytów, wymienionych w punkcie 5 urzędowego formularza PPF (pożyczka z pracy, pożyczka z [..], [...], [...], [..]), - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). W odpowiedzi na wezwanie K. S. wskazała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, bo chociaż zamieszkuje w jednym mieszkaniu z rodzicami i bratem to dzielą się kosztami utrzymania mieszkania. Wyjaśniła dalej, że posiada konto jedynie w B. Ś. oraz że nie posiada innych kont dewizowych czy lokat, zaś pieniądze z uzyskanych pożyczek i kredytów przeznaczyła na dokształcanie się i spłatę dotychczasowych zobowiązań oraz odsetek. Nie posiada faktur za lekarstwa, gdyż nie wiedziała że będą jej potrzebne. Nie posiada zarejestrowanych pojazdów mechanicznych, a w domu w G. nikt nie zamieszkuje. Wnioskodawczyni przesłała również orzeczenie o stopniu swojej niepełnosprawności z dnia 30 października 2002 r. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2010 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy jako podwód podając, że wydatki na opłatę sądowa w niniejszej sprawie powinny być traktowane tak samo jak inne bieżące wydatki w budżecie domowym wnioskodawczyni. Nieuzasadnione jest również pierwszeństwo w opłacaniu należności wobec instytucji finansowych nad zobowiązaniem Skarbu Państwa polegającym na opłacaniu kosztów sądowych. Odmowę ustanowienia adwokata referendarz uzasadnił stwierdzeniem, że sąd administracyjny zobowiązany jest wszechstronnego zbadania sprawy oraz do brania wszystkich uchybień prawnych pod uwagę z urzędu. W uzasadnieniu sprzeciwu K. S. wyjaśniła, że wbrew twierdzeniu referendarza nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania procesowego, z uwagi na brak oszczędności i duże wydatki. Dodała, że jest osobą schorowaną oraz że jej sytuacja zdrowotna i finansowa nie poprawia się lecz konsekwentnie pogarsza stąd brak możliwości ponoszenia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej jako P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W myśl natomiast art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem zasadne jest przyjęcie, że ustalenie wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy z wysokością obciążeń finansowych związanych z postępowaniem. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że koszty sądowe w niniejszym postępowaniu oprócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 500 złotych, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej wynoszącego 250 złotych, zgodnie z § 3 w związku z § 2 ust. 3 pkt 1 tego rozporządzenia każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych, o czym stanowi § 2 ust. 1 pkt 7 przywołanego wyżej aktu prawnego oraz § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). Natomiast stawka minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego dla reprezentowania strony skarżącej w sprawie niniejszej wynosi 240 złotych netto o czym stanowi § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Jak wyjaśnił, Naczelny Sad Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 8 lipca 2009 r. (sygn. akt II GZ 151/09, LEX nr 552786) "przy ocenie sytuacji majątkowej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochód (kwoty netto), czyli przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania, ponieważ stanowi on realne środki, jakie pozostają do dyspozycji wnioskodawcy, które może on przeznaczyć na utrzymanie siebie i rodziny". Sąd wskazał również, że "z przepisów ustawy nie wynika obowiązek gromadzenia na przyszłość takich dokumentów, jak faktury za lekarstwa, czy rachunki za leczenie, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona nie może przewidzieć, iż będzie występowała do sądu administracyjnego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy". Z dokumentów nadesłanych przez K. S. wynika, że osiąga dochód w wysokości 1060 zł netto, przy czym partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania w wysokość 200 zł oraz od 2004 r. spłaca kredyty i pożyczki, gdzie wysokości rat spłaty wynosi 838 zł, co oznacza, że realnie pozostaje jej na utrzymanie bardzo niewiele pieniędzy. Dodatkowo wspomaga brata finansowo kwotą ok. 80 zł miesięcznie. Jest osobą częściowo niepełnosprawną. Nie bez znaczenia jest sytuacja materialna rodziny wnioskodawczyni, gdyż dopiero stwierdzenie że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny K. S. nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Matka wnioskodawczyni M. M. osiąga dochody z emerytury wysokości 1269 zł miesięcznie, która pomniejszana jest o spłatę kredytów zaciągniętych w [...] w wysokości 236 zł miesięcznie oraz w C. w wysokości 118 zł miesięcznie, a także o koszty utrzymania mieszkania w wysokości 400 zł miesięcznie. Na utrzymaniu matki pozostaje również jej bezrobotny brat, który w chwili obecnej nie osiąga żadnych dochodów. Ojciec wnioskodawczyni S. S. osiąga dochód netto w wysokości 1538,74 zł miesięcznie. Innych dochodów nie osiąga, a w szczególności nie osiąga dochodów z nieruchomości położonej w G., będąc jej współwłaścicielem w 9/32. Zamieszkuje w 56 m2 mieszkaniu wraz z żoną i dwójką dzieci. Na miesięczne koszty utrzymania S. S. składają się w pierwszej kolejności wydatki na liczne zobowiązania finansowe, w tym: pożyczka zaciągnięta w lipcu 2010 r. w zakładzie pracy w wysokości 5000 zł, którą zobowiązał się spłacić w czterech miesięcznych ratach po 1250 zł. Pożyczka w S., której spłata wynosi 264,5 zł miesięcznie, pożyczka w P. której spłata wynosi 100 zł miesięcznie, a także wysokie saldo ujemne na rachunku bankowy w wysokości ok. 14000 zł. Łącznie miesięczne dochody rodziny S. kształtują się na poziomie ok. 3867 zł. Same zaś zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, pożyczek i czynszu za mieszkanie wynoszą 2156 zł. Kwota pozostała w wysokości 1711 zł w sposób oczywisty nie wystarcza na zaspokojenie potrzeb życiowych czterech osób. Co prawda K. S. wskazała we wniosku, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, tak samo jak jej matka z synem oraz ojciec, to jednak wbrew temu oświadczeniu ona sama jak i matka łożą w chwili obecnej na utrzymanie K. S. pozostającego bez pracy, zaś S. S. zajmuje się nieruchomością położoną w G. której współwłaścicielami są pozostałe osoby z rodziny oraz ponosi wydatki z tym związane. Sama nieruchomości nie przynosi żadnych dochodów również z uwagi na skomplikowany stan prawny (część współwłaścicieli pozostaje za granicą i nie ma z nimi kontaktu). W ocenie Sądu K. S. wykazała, że realnie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.