II SA/Gd 300/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 8 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Sz., S. Sz., K. Sz., M. M. – Sz. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nałożenie określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: przyznać S. Sz. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 13 kwietnia 2010 r. S. S., K. S., M. M., K. S. wnieśli skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 26 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nałożenie określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Następnie wnioskiem z dnia 12 lipca 2010 r., złożonym na formularzu PPF S. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Dodał, że zobowiązany jest do utrzymania i zabezpieczenia nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] na co zaciągnął szereg kredytów które obecnie musi spłacać, a które pochłaniają większą część jego dochodów. Na zobowiązania składają się: pożyczka z pracy w wysokości 1250 zł, pożyczka w S. w kwocie 264,50 zł, pożyczka z P. S.A. w wysokości 100 zł, kredyt odnawialny w P. w wysokości 15000 zł plus odsetki w wysokości 7,5 %. Dodatkowo wnioskodawca zobowiązany jest do wydatków w wysokości 100 zł miesięcznie na lekarstwa z uwagi na schorzenia kardiologiczne, nerek i oczu. Wszystkie te wydatki pochłaniają znaczną część jego dochodów osiąganych z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1538,74 zł miesięcznie. Wnioskodawca jest właścicielem ½ mieszkania o powierzchni 56,12 m2 oraz współwłaścicielem 9/32 domu o powierzchni 100 m2 położonego w G. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie z pracy. Zarządzeniem z dnia 19 lipca 2010 r., S. S. zobowiązany został do przedłożenia następujących dokumentów źródłowych: - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości, leki itp.), - oświadczenia, czy wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jeśli nie to z kim zamieszkuje i w jaki sposób partycypuje w kosztach utrzymania lokalu mieszkalnego położonego w Ł. przy ul. [...], - oświadczenia, kto zamieszkuje w domu przy ul. [...] w G., ewentualnie, czy wnioskodawca czerpie jakiekolwiek dochody z tytułu wynajmu tejże nieruchomości, - oświadczenia o przeznaczeniu środków pieniężnych, pochodzących z zaciągniętych umów pożyczki i kredytów o których wnioskodawca pisze we wniosku o przyznanie prawa pomocy, - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). W odpowiedzi na wezwanie S. S. wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, bo chociaż zamieszkuje w jednym mieszkaniu z żoną i dziećmi to dzielą się kosztami utrzymania mieszkania. Odnośnie rachunków za lekarstwa wyjaśnił, że nie posiada ich gdyż brak mu środków na wykupienie lekarstw których koszt miesięczny wynosi 100 zł. Wnioskodawca wskazał również, że jest zarządcą nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] i ponosi wszystkie koszty z tym związane. Nieruchomości ta została w sierpniu 2010 r. zdewastowana co naraziło wnioskodawcę na znaczne szkody materialne, które on sam wycenia na 20000 zł. Dodał, że w domu tym nikt nie mieszka, a on sam nie czerpie z tego żadnych korzyści. Dalej wnioskodawca wyjaśnił, że nie posiada zarejestrowanych pojazdów mechanicznych, lokat ani kont dewizowych oraz że po wydatkach związanych z zabezpieczeniem nieruchomości w G. utracił płynność finansową. Do swojego pisma załączył, m.in.: dowody uiszczenia opłat za energię elektryczną w Ł. i G., dowody wpłaty do kasy na pożyczkę w S., dowody zapłaty za porady prawne i podatek od nieruchomości oraz wyciąg z rachunku bankowego który wskazuje na ujemne saldo w wysokości 14000 zł. W aktach sprawy znajduje się również zaświadczenie z zakładu pracy o zaciągniętej pożyczce w wysokości 5000 zł, którą wnioskodawca zobowiązany jest spłacić w czterech ratach po 1250 zł każda. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2010 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy jako podwód podając, że wydatki na opłatę sądowa w niniejszej sprawie powinny być traktowane tak samo jak wydatki na nieruchomość w G., które skarżący i tak ponosi. Odmowę ustanowienia adwokata referendarz uzasadnił stwierdzeniem, że na obecnym etapie postępowania posiadanie fachowego pełnomocnika w żadnym razie nie zmieni sytuacji procesowej skarżącego. W uzasadnieniu sprzeciwu S. S. wyjaśnił, że wbrew twierdzeniu referendarza nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania procesowego, z uwagi na brak oszczędności i duże wydatki. Dom położony w G. ma dla wnioskodawcy znaczenie sentymentalne, gdyż tam się urodził a poza tym stanowi on zabezpieczenie materialne rodziny. Innych współwłaścicieli nie stać na inwestowanie w dom lub nie interesują się jego losem. Do tego dochodzą sprawy sądowe związane z naruszaniem prawa własności nieruchomości przez sąsiadów. Dodał, że jego żona M. M. oraz syn K. S. są osobami chorymi i większość swoich dochodów wydają na lekarstwa. Końcowo wyjaśnił, że jego sytuacja finansowa nie poprawia się lecz od lat konsekwentnie pogarsza stąd brak możliwości ponoszenia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej jako P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W myśl natomiast art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem zasadne jest przyjęcie, że ustalenie wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy z wysokością obciążeń finansowych związanych z postępowaniem. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że koszty sądowe w niniejszym postępowaniu oprócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 500 złotych, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej wynoszącego 250 złotych, zgodnie z § 3 w związku z § 2 ust. 3 pkt 1 tego rozporządzenia każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych, o czym stanowi § 2 ust. 1 pkt 7 przywołanego wyżej aktu prawnego oraz § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). Natomiast stawka minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego dla reprezentowania strony skarżącej w sprawie niniejszej wynosi 240 złotych netto o czym stanowi § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Jak wyjaśnił, Naczelny Sad Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 8 lipca 2009 r. (sygn. akt II GZ 151/09, LEX nr 552786) "przy ocenie sytuacji majątkowej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochód (kwoty netto), czyli przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania, ponieważ stanowi on realne środki, jakie pozostają do dyspozycji wnioskodawcy, które może on przeznaczyć na utrzymanie siebie i rodziny". Sąd wskazał również, że "z przepisów ustawy nie wynika obowiązek gromadzenia na przyszłość takich dokumentów, jak faktury za lekarstwa, czy rachunki za leczenie, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona nie może przewidzieć, iż będzie występowała do sądu administracyjnego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy". Z dokumentów nadesłanych przez S. S., w tym zaświadczenia o osiąganych dochodach z zakładu pracy wynika, że osiąga on dochód netto w wysokości 1538,74 zł miesięcznie. Innych dochodów nie osiąga, a w szczególności nie osiąga dochodów z nieruchomości położonej w G., będąc jej współwłaścicielem w 9/32. Zamieszkuje w 56 m2 mieszkaniu wraz z żoną i dwójką dzieci. Na miesięczne koszty utrzymania S. S. składają się w pierwszej kolejności wydatki na liczne zobowiązania finansowe, w tym: pożyczka zaciągnięta w lipcu 2010 r. w zakładzie pracy w wysokości 5000 zł, którą wnioskodawca zobowiązał się spłacić w czterech miesięcznych ratach po 1250 zł. Pożyczka w S., której spłata wynosi 264,5 zł miesięcznie, pożyczka w P. której spłata wynosi 100 zł miesięcznie, a także wysokie saldo ujemne na rachunku bankowy w wysokości ok. 14000 zł. Nie bez znaczenia jest sytuacja materialna rodziny wnioskodawcy, gdyż dopiero stwierdzenie że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny S. S. nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Żona wnioskodawcy M. M. osiąga dochody z emerytury wysokości 1269 zł miesięcznie, która pomniejszana jest o spłatę kredytów zaciągniętych w P. w wysokości 236 zł miesięcznie oraz w C. w wysokości 118 zł miesięcznie, a także o koszty utrzymania mieszkania w wysokości 400 zł miesięcznie. Na utrzymaniu żony wnioskodawcy pozostaje również ich bezrobotny syn, który w chwili obecnej nie osiąga żadnych dochodów. Natomiast córka K. S. osiąga dochód w wysokości 1060 zł netto, przy czym partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania w wysokość 200 zł oraz od 2004 r. spłaca kredyty i pożyczki, gdzie wysokości rat spłaty wynosi 838 zł, co oznacza, że realnie pozostaje jej na utrzymanie kilkadziesiąt złotych miesięcznie. Łącznie miesięczne dochody rodziny S. kształtują się na poziomie ok. 3867 zł. Same zaś zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, pożyczek i czynszu za mieszkanie wynoszą 2156 zł. Kwota pozostała w wysokości 1711 zł w sposób oczywisty nie wystarcza na zaspokojenie potrzeb życiowych czterech osób. Co prawda S. S. wskazał we wniosku, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, tak samo jak jego córka K. S. oraz żona wraz z synem, to jednak wbrew temu oświadczeniu córka i żona wnioskodawcy łożą w chwili obecnej na utrzymanie K. S. pozostającego bez pracy, zaś S. S. zajmuje się nieruchomością położoną w G. której współwłaścicielami są pozostałe osoby z rodziny oraz ponosi wydatki z tym związane. Sama nieruchomości nie przynosi żadnych dochodów również z uwagi na skomplikowany stan prawny (część współwłaścicieli pozostaje za granicą i nie ma z nimi kontaktu). W ocenie Sądu S. S. wykazał, że realnie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania, gdyż miesięczne koszty utrzymania koniecznego oraz zobowiązań finansowych wobec banków i pracodawcy pochłaniają większą część dochodu. Poniesienie któregokolwiek z kosztów niniejszego postępowania odbyć się może więc jedynie poprzez przeznaczenie na ten cel środków finansowych wydawanych na pokrycie kosztów utrzymania koniecznego i to pomimo, iż stałe dochody osiąga tak on, jego małżonka oraz córka. Zatem nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.