II SA/Gd 3007/02

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIE.J Dnia 13 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia NSA Marek Gorski (spr.) Sędzia NSA Anna Orłowska Protokolant Anna Zegan po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 9 października 2002 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W związku z postępowaniem dyscyplinarnym nr [...] zakończonym 30 sierpnia 2002 r. J. W. został obwiniony przez Komendanta Miejskiego Policji o naruszenie dyscypliny służbowej przez to, że: 1. w dniu 14 grudnia 2002 r., będąc zatrudnionym jako Specjalista Zespołu I Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w S. bezpodstawnie odmówił wykonania wydanego przez swojego bezpośredniego przełożonego Naczelnika Sekcji Ruchu Drogowego podkom. K. D. polecenia służbowego polegającego na udaniu się w dniu 14.12.200l r., jako oskarżyciel publiczny, na posiedzenie w sprawie wykroczenia drogowego, które odbyć się miały w Sądzie Rejonowym w S. Wydział X Grodzki, czym naruszył art. 58, ust. l ustawy o Policji z dnia 06.04.1990 r. w zw. z rozdz. III, pkt 2 indywidualnego zakresu obowiązków służbowych. 2. w okresie od 12 października 200l r. do 14 grudnia 200l r., będąc Specjalistą Zespołu I Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w S. bezzasadnie odstąpił od terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań służbowych polegających na prawidłowym i terminowym prowadzeniu przez siebie postępowań przygotowawczych w ten sposób, że: a. w postępowaniu przygotowawczym nr [...] odstąpił od dołączenia do akt danych o karalności podejrzanego, b. w postępowaniu przygotowawczym nr [...] dopuścił się bezczynności polegającej na nie przesłuchaniu przez okres 35 dni pokrzywdzonego, c. w postępowaniu przygotowawczym [...] dopuścił się bezczynności polegającej na nie przesłuchaniu przez okres 2,5 miesiąca naocznych świadków zdarzenia, d. w postępowaniu przygotowawczym nr [...] nie przesłuchał pokrzywdzonej I. K. i nie pouczył jej o przysługujących jej uprawnieniach pokrzywdzonego, e. w prowadzonym przez siebie postępowaniu przygotowawczym nr [...] nie sporządził protokołu oględzin pojazdu nr rej. [...], pomimo faktycznego dokonania czynności oględzin w dniu 18.11. 2001 r., f. w postępowaniu przygotowawczym nr [...] nie wykonał polecenia nadzorującego postępowanie przygotowawcze prokuratora i nie przedstawił H. B. zarzutów oraz poprzez nieuzasadnione wydanie zabezpieczonej odzieży, na której w wyniku oględzin ujawniono substancję przypominającą lakier samochodowy, doprowadził do utraty dowodu w sprawie, t j. o czyn z art. 58 pkt l ustawy o Policji z dnia 06.04.l990 r. w zw. z § 13, pkt l zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20.05.1993 r. "w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznych w Policji" w zw. z rozdz. III pkt l indywidualnego zakresu obowiązków. 3. W okresie od 08 listopada 2001 r. do 17 grudnia 2001 r. w prowadzonych przez siebie postępowaniach przygotowawczych: a. numer [...] zakończonego wnioskiem o sporządzenie aktu oskarżenia w dniu 29.11.2001 r., b. numer [...] zakończonego wnioskiem o sporządzenie aktu oskarżenia w dniu 06.12.2001 r., c. numer [...] zakończonego wnioskiem o sporządzenie aktu oskarżenia w dniu 17.12.2001 r., nie wywiązał się z nałożonego obowiązku pobierania odbitek śladów linii papilarnych od podejrzanych, tj. o czyn z art. 58, pkt l ustawy o Policji z dnia 06.04.l990r. w zw. z rozdz. III pkt. 2 indywidualnego zakresu obowiązków. 4. Do akt kontrolnych dochodzenia [...] włączył a umieszczoną w kopercie notatkę służbową nr [...] oznaczoną klauzulą "poufne", nie umieszczając wymaganego przepisami oznaczenia klauzuli nie jawności na kopercie ani na czołowej stronie akt kontrolnych, t j. o czyn z art. 58 pkt l ustawy o Policji z dnia 06.04.l990 r. /Dz.U. Nr 7, poz. 58 z 2002 r. z późniejszymi zmianami/ w zw. z rozdz. III pkt 2 indywidualnego zakresu obowiązków, art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 22.01.1999 r. o ochronie informacji niejawnych /Dz.U. Nr 11, poz. 95 z dnia 08.02.1999 r. z późn. zm./ i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Obrony Narodowej z dnia 26 lutego 1999 r. w sprawie sposobu oznaczania materiałów, w tym klauzulami tajności, oraz sposobu umieszczania klauzul na tych materiałach /Dz.U. Nr 18, poz. 167 z dnia 5 marca 1999 r./ 5. Prowadząc dochodzenie nr [...] nie wykonał polecenia Naczelnika Sekcji Ruchu Drogowego KMP w S. podkom. K. D. w ten sposób, że będąc zobowiązanym pisemnym poleceniem przełożonego do umorzenia dochodzenia [...] wobec braku ustawowych znamion czynu zabronionego, sporządził projekt umorzenia przedmiotowego dochodzenia wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa, tj. o czyn z art. 58 pkt l ustawy o Policji z dnia 06.04.1990 r. /Dz.U. Nr 7, poz. 58 z 2002r. z późniejszymi zmianami/ w zw. z rozdz. III pkt 2 indywidualnego zakresu obowiązków. Orzeczeniem nr [...] z dnia 30 sierpnia 2002 r. Komendant Miejski Policji uniewinnił J. W. od zarzutu naruszenia dyscypliny służbowej określonej w pkt 2 a, jednocześnie uznał za winnego popełnienia czynów określonych w pkt 1, pkt 2 b, 2c, 2d, 2e, 2f, pkt 3 a, 3b, 3c, pkt 4 oraz pkt. 5 i wymierzył karę dyscyplinarną w postaci ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. W uzasadnieniu organ stwierdził, że całokształt materiału dowodowego przemawia za współmiernością kary do popełnionych czynów zważywszy fakt, że wykonywanie poleceń i obowiązków służbowych jest jednym z podstawowych warunków właściwego funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji. J. W. odwołał się od decyzji KMP do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji. W odwołaniu J. W. stwierdził, że postępowanie dyscyplinarne przeciwko niemu rozpoczęte formalnym postanowieniem nr [...] z dnia 8 lutego 2002 r. było prowadzone stronniczo i nie prawidłowo. Wyrazem uchybień podczas postępowania dyscyplinarnego był między innymi fakt, że nie uwzględniano jego wniosków dowodowych zawartych w piśmie z dnia 18 kwietnia 2002 r. Poza tym w dniu 30 kwietnia 2002 r. wydano pierwsze orzeczenie (nr [...]), w którym KMP uznał obwinionego winnym naruszenia dyscypliny służbowej wymierzając mu karę dyscyplinarną w postaci nagany z ostrzeżeniem. Orzeczenie to zostało uchylone w trybie odwoławczym orzeczeniem z dnia 6 czerwca 2002 r. nr [...] KWP i sprawa została skierowana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powodem uchylenia orzeczenia organu I instancji były właśnie uchybienia proceduralne polegające na nie uwzględnieniu wniosków dowodowych oraz błędne pouczenia strony o możliwościach zaskarżania postanowień wydawanych w toku postępowania. Przedmiotowe postępowanie dyscyplinarne było kilkakrotnie przedłużane, oraz zmieniano osoby prowadzące to postępowanie. J. W. kwestionował w odwołaniu możliwość wielokrotnego przedłużania postępowanie oraz polemizował z ustaleniami dokonanymi na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Podnosił również, że orzeczenie [...] jest niewiele zmodyfikowaną kopią uchylonego orzeczenia nr [...]. Ponadto nie zostały uwzględnione wnioski dowodowe obwinionego zawarte w piśmie z dnia 18 kwietnia 2002 r. powtórzone we wniosku o uzupełnienie postępowania dyscyplinarnego z dnia 22 lipca 2002 r., jako niemające znaczenia dla sprawy. [...] Komendant Wojewódzki Policji dnia 9 października 2002 r. wydał orzeczenie nr [...] w którym uniewinnił J. W. od popełnienia czynów wskazanych w pkt 2 a, 2d, 2e, pkt 4 i pkt 5, oraz uznał winnym popełnienia czynów wskazanych w pkt 1, pkt 2 b, 2 c, 2 f , pkt 3 i wymierzył karę dyscyplinarna surowej nagany. Organ odwoławczy stwierdził, że przedłużanie postępowania dyscyplinarnego w sprawie J. W. było uzasadnione koniecznością zebrania materiału dowodowego oraz koniecznością powtórnego rozpatrzenia sprawy po decyzji kasacyjnej z dnia 6 czerwca 2002 r. W trakcie powtórnego badania sprawy zostały ujawnione nowe okoliczności znajdujące odzwierciedlenie w postawieniu nowych zarzutów obwinionemu, zawartych w pkt 2 e, pkt 4 i pkt 5 sprawozdania z postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przyznał, że organ I instancji bezprawnie rozszerzył postępowanie dyscyplinarne o nowe zarzuty niewymienione w postanowieniu o wszczęciu postanowienia oraz że obwiniony nie popełnił czynu wymienionego w pkt 2 a i 2 d. Organ odwoławczy uznał zarzuty obwinionego, co do treści uzasadnienia orzeczenia organu I instancji stwierdzając, że jest niewystarczające dla oceny zawinienia oraz orzeczenia kary dyscyplinarnej. Z tych względów [...] Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że nie może ocenić czy orzeczona przez organ I instancji kara dyscyplinarna jest współmierna do popełnionego czynu i jakie okoliczności przemawiają za przyjętym rozstrzygnięciem. Zdaniem organu nie ma znaczenia dla skuteczności orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji, fakt zatwierdzenia sprawozdania z postępowania dyscyplinarnego po dacie wydania decyzji o ukaraniu J. W. Dnia 25 listopada 2002 r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku skarga J. W. na decyzje nr [...] KWP. Skarżący wnosił o uchylenie decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zasadność skargi J. W. oparł o naruszenie przez organ w czasie postępowania dyscyplinarnego art. 10 § l i § 3, art. 19, art. 75 § l, art. 77 § l, art. 78 § l i art. 79 k.p.a oraz § 9 ust. l pkt 2, § 19, § 26 ust. l pkt 6 i ust. 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 19 grudnia 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14 ze zm.). W uzasadnieniu skargi J. W. stwierdził, że w orzeczeniu oganu II instancji istnieją sprzeczności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji ponieważ z jednej strony organ przyznaje, że materiał dowodowy jest niewystarczający dla oceny stopnia zawinienia a z drugiej uznaje go winnym i wymierza karę dyscyplinarną. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wnosił o oddalenie skargi. Organ stwierdził, że postępowanie było prowadzone sumiennie, zgodnie z procedurami a obwiniony miał zapewnione wszelkie prawa dla ochrony swoich interesów. Cytowane przez skarżącego fragmenty uzasadnienia zostały w sposób wybiórczy przytoczone i nie biorą pod uwagę kontekstu, w którym zostały umieszczone, tym samym są mylące. Poza tym zostały podtrzymane argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W postępowaniu dyscyplinarnym maja zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) i wydanego na jej podstawie rozporządzenia MSWiA z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14 ze zm.) oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe rozporządzenie zgodnie z dyspozycją § 45 stanowi regulację szczególną w stosunku do k.p.a. i dopiero w sprawach nie uregulowanych w tym rozporządzeniu mają zastosowanie przepisy k.p.a. Zgodnie z § 26 ust. 1 pkt 6 w/w rozporządzenia orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Rozwinięciem tego przepisu jest przepis § 26 ust. 3, który stanowi, że uzasadnienie faktyczne orzeczenia powinno zawierać w szczególności: wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu prawnym w szczególności należy wyjaśnić podstawę prawną orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu należy ponadto przytoczyć okoliczności, które przełożony miał na względzie przy wymiarze kary. Jest to de facto powtórzenie treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa sądów administracyjnych braki w tym zakresie mogą być podstawą zaskarżenia decyzji do sądu jak i uchylenia takiej decyzji (zobacz np. wyrok NSA z dnia 22.04.1988 r., I SA/Lu 21/98, baza Lex nr 34147). Uzasadnienie decyzji ma bardzo istotne znaczenie procesowe, ponieważ umożliwia realizację podstawowych zasad postępowania administracyjnego, takich jak; zasada prawdy obiektywnej (§ 7 k.p.a.), zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (§ 8 k.p.a.) czy zasada wyjaśniania zasadności przesłanek (§11 k.p.a.). Ponadto prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie pozwala na kontrolę decyzji przez sąd administracyjny. W niniejszej sprawie Sąd analizując zaskarżoną decyzje doszedł do przekonania, że nie spełnia ona wymogów określonych w § 26 ust. 3 oraz § 27 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (a także art. 107 § 3 k.p.a.). W uzasadnieniu decyzji organu II instancji znajdują się sformułowania niejasne, wewnętrznie sprzeczne i brak jest niezbędnych elementów określonych przepisami. W szczególności organ II instancji wytknął organowi I instancji, że ".. Przedstawienie tych okoliczności w sprawozdaniu z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego nie jest delegacją do pominięcia ich w uzasadnieniu orzeczenia.", sam natomiast nie określił szczegółowo które czyny obwinionego uznał za udowodnione i dlaczego. Z jednej strony organ II instancji stwierdza, że "nie może ocenić czy orzeczenie przez I instancję kara dyscyplinarna jest współmierna do popełnionego czynu i jakie okoliczności przemawiają za przyjętym rozstrzygnięciem", z drugiej stwierdza, że "Podsumowując wskazane wyżej sytuacje prawne oraz dokonując analizy zebranych w sprawie dowodów organ II instancji stoi na stanowisku, że zasadne jest uniewinnienie.....oraz uznanie winnym i wymierzenie kary dyscyplinarnej za zawinione popełnienie przez policjanta czynów wskazanych w pkt....". Sąd na podstawie treści uzasadnienia nie jest w stanie ocenić które czyny organ uznał za zawinione i dlaczego ani czym kierował się wymierzając taką a nie inną karę dyscyplinarną. Już strona w skardze wskazała na brak jasności w uzasadnieniu intencji organu wydającego zaskarżoną decyzję a Sąd odniósł wrażenie, że mimo obszernego materiału dowodowego oba organy orzekające w sprawie zamiast zasady swobodnej oceny dowodów, stosowały zasadę dowolnej oceny dowodów. Wskazują na to lapidarne i niewiele znaczące sformułowania jak i fakt, że każde z orzeczeń, przy podobnym materiale dowodowym, orzekało inną karę dyscyplinarną. Uniemożliwia to ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Sąd biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Dodatkowo Sąd na mocy art. 152 w/w ustawy orzekł o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji.