II SA/Gd 301/22
WyrokWSA w Gdańsku2022-11-23
Skład orzekający: Jolanta Górska, Dariusz Kurkiewicz, Wojciech Wycichowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba sprawująca stałą i długoterminową opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, który uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności po ukończeniu 25. roku życia, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, mimo że niepełnosprawność powstała po tym wieku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy nieprawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, opierając się na przesłance wieku powstania niepełnosprawności ojca skarżącej. Sąd podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku K 38/13 stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności po ukończeniu przez osobę niepełnosprawną 25. roku życia. Wobec tego, kryterium momentu powstania niepełnosprawności utraciło przymiot konstytucyjności i powinno być pominięte przy ocenie wniosku. Sąd uznał również, że skarżąca rzeczywiście sprawuje stałą i długoterminową opiekę nad ojcem, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, a argumentacja organu o możliwości podjęcia pracy jest dowolna.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, który uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności po ukończeniu 25. roku życia. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając brak związku przyczynowo-skutkowego między sprawowaniem opieki a rezygnacją z pracy zarobkowej. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Łęczyce i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz H. K. kwoty 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Górska sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2022 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 marca 2022 r., nr SKO Gd/5686/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżona decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz H. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Skarga H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 16 marca 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Łęczyce z 21 września 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem – A. O., została wniesiona w następującym stanie sprawy;
Dnia 30.08.2021 r. wpłynął do Ośrodka Pomocy Społecznej w Łęczycach wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem A. O., który posiada ważne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Znaczny stopień niepełnosprawności został orzeczony przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie w dniu 09.08.2021 r., łącznie ze wskazaniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, a znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 05.07.2021r., tj. po ukończeniu przez A. O. 25 roku życia.
Organ I instancji w trakcie rozpatrzenia sprawy zbadał okoliczności czy w sprawie istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albo ich niepodejmowaniem, a sprawowaniem opieki nad ojcem. Dokonano ustaleń jakie czynności są wykonywane przez skarżącą w związku z opieką nad ojcem oraz czy wykonywanie tych czynności uniemożliwia podjęcie zatrudnienia nawet w minimalnym zakresie. Pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej w Łęczycach przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy, z którego wynika, że sprawowana opieka uniemożliwia podjęcie przez skarżącą zatrudnienia nawet w minimalnym zakresie. Fakt rezygnacji z podjęcia zatrudnienia z powodu sprawowania całodobowej opieki nad ojcem potwierdzony został oświadczeniem skarżącej z 30.08.2021r. dołączonym do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. A. O. choruje przewlekle na cukrzycę, nadciśnienie, zaćmę. Z uwagi na obustronny niedosłuch nosi aparat słuchowy. Z powodu wady wrodzonej serca jest pod stałą kontrolą poradni kardiologicznej, ma problemy z chodzeniem, porusza się o lasce. Z uwagi na wyżej wymienione choroby A. O. wymaga stałej, całodobowej opieki osoby drugiej oraz leczenia farmakologicznego i specjalistycznego. A. O. mieszkał samotnie w miejscowości L., jednakże ze względu na to, iż nie był w stanie samodzielnie funkcjonować, skarżąca zabrała ojca do swojego miejsca zamieszkania i od lutego 2021 r. sprawuje stałą opiekę nad swoim niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem. Organ I instancji uznał, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, jednak wydał decyzję odmowną powołując się na zapis przepisu art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualny tekst jednolity Dz.U. 2022r., poz. 615), zwanej dalej ustawą, stanowiący o konieczności powstania niepełnosprawności nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Dodał organ, że znana jest mu treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku sygn. akt: K 38/13, jednak obowiązuje go treść przepisu, a ta nie została przez ustawodawcę zmieniona.
Wskutek wniesienia odwołania przez skarżącą sprawę ponownie rozpoznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku i uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Choć niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy nie mogło stanowić uzasadnienia dla odmowy przyznania tego świadczenia, zdaniem Kolegium, nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie tego świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1 ustawy. Brak jest bowiem związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad ojcem a rezygnacją przez nią z pracy zarobkowej i jej niepodejmowaniem.
Podniosło Kolegium, że z ustaleń przeprowadzonego w dniu 10 września 2021 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad ojcem, którego z uwagi na brak możliwości jego samodzielnego funkcjonowania w lutym 2021 r. wzięła do siebie. Ze skarżącą zamieszkują ponadto jej małżonek oraz 3 małoletnich dzieci pozostających na ich utrzymaniu. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia męża, zasiłków rodzinnych oraz renty. A. O. ma 78 lat. Chory oświadczył, że córka opiekuje się nim należycie przez całą dobę. W ciągu dnia przygotowuje odzież i pomaga w ubieraniu się, przygotowuje posiłki i podaje je w określonych godzinach, dba o higienę osobistą: pomaga przy kąpieli - myje głowę i plecy, wyciera ciało, obcina paznokcie. Z uwagi na to, że ojciec ma problemy z chodzeniem córka pomaga mu wstać z łóżka lub fotela, podtrzymuje i doprowadza do toalety i na podwórko aby mógł zaczerpnąć świeżego powietrza. Regularnie mierzy ciśnienie i sprawdza poziom cukru we krwi. Dowozi ojca do lekarza, wykupuje i podaje leki. Zdarza się, że czuwa w nocy. Skarżąca poświęca ojcu większość czasu, mają ze sobą dobry kontakt. Pozostałe rodzeństwo pracuje zawodowo i nie może opiekować się ojcem. Strona wykonuje również wszystkie czynności składające się na prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Ze znajdującej się w aktach sprawy karty czynności przedłożonej przez stronę wynika ponadto, że strona pomaga ojcu w czasie wyjść na spacery oraz pomaga mu w trakcie wyjść do kościoła i zaspokajania potrzeb religijnych. Z dokumentu tego wynika, że podopieczny samodzielnie chodzi do toalety i korzysta z niej sam i że nie jest pampersowany. Z okoliczności sprawy wynika, że samodzielnie spożywa posiłki i może pozostać w domu sam bez opieki strony gdy ta opuszcza dom w celu np. zrobienia zakupów.
Z nadesłanego do Kolegium przy piśmie z 28 lutego 2022 r. oświadczenia strony wynika, że ojciec wyprowadził się do swojego dawnego miejsca zamieszkania odległego od miejsca zamieszkania strony o 27 km. Strona deklaruje, że nadal sprawuje nad nim opiekę w godz. 8-20, a później przejmuje ją jej siostra po powrocie z pracy.
W ocenie Kolegium zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że skarżąca zrezygnowała z zarobkowania w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Kolegium stwierdziło, że rozmiar i zakres opieki nie wymuszał jej rezygnacji z podjęcia pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z akt sprawy nie wynika aby ojciec skarżącej był osobą leżącą na stałe, zupełnie niesprawną ruchowo, o zaburzeniach świadomości związanych z wiekiem, niekontrolującą potrzeb fizjologicznych, pampersowaną lub cewnikowaną, wymagającą karmienia i pojenia. Przeciwnie, wynika z nich, że jakkolwiek z uwagi na wiek 78 lat i stan zdrowia niewątpliwie ojciec wymaga wsparcia w codziennym funkcjonowaniu i nie wykonuje jakichkolwiek czynności domowych to jest w dużej mierze samodzielny. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że porusza się przy pomocy laski, wychodzi na spacery i do kościoła, korzysta samodzielnie z toalety, sam spożywa posiłki, w zakresie wielu czynności samoobsługowych jest samodzielny. Z okoliczności sprawy wynika także, że cierpi na schorzenia typowe dla swojego wieku i funkcjonuje z bardzo typowymi dla niego ograniczeniami które wymagają wsparcia ze strony najbliższych. Z akt sprawy wynika, że strona zamieszkiwała z ojcem w jednym domu, obecnie zamieszkują oddzielnie. Ojciec niewątpliwie mógł w nim pozostać sam bez nadzoru i pozostawał w nim gdy pozostali domownicy z różnych przyczyn go opuszczali. Z akt sprawy wynika, że na sprawowaną nad nim przez stronę opiekę składa się w dużej prowadzenie gospodarstwa domowego, (sprzątanie, dbanie o czystość w domu i wokół niego, pranie, gotowanie, palenie w piecu, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków - z rezultatu tych czynności korzystali w istocie wszyscy domownicy w czasie zamieszkiwania ojca z córką i jej rodziną), załatwianie spraw urzędowych, spędzanie czasu z ojcem a następnie wedle oświadczenia strony - gospodarstwa domowego w którym przebywa ojciec. Trudno oczekiwać, aby z racji wieku i stanu zdrowia ww. czynności związane z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego wykonywał ojciec skarżącej. Z okoliczności sprawy wynika, że na czynności stricte opiekuńcze składa się wyłącznie ew. asekuracja ojca który porusza się przy pomocy laski, umawianie go na wizyty lekarskie i ew. towarzyszenie mu w ich trakcie, dbałość o zabezpieczenie w leki i ich podawanie, pomoc przy kąpieli, podawanie posiłków, mierzenie ciśnienia i poziomu glukozy we krwi w ustalonych godzinach. Co więcej, z okoliczności sprawy wynika, że część ww. czynności wykonuje obecnie siostra skarżącej po powrocie z pracy.
W ocenie Kolegium z przedstawionego powyżej opisu wynika, że czynności stricte opiekuńcze związane tylko z osobistą opieką nad chorym nie zajmują takiej ilości czasu w ciągu dnia, aby skarżąca przy należytej organizacji tej opieki nie mogła podjąć pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze. Prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, przygotowanie posiłków i lekarstw na cały dzień, ewentualna pomoc w ubraniu odzieży wierzchniej i podawanie leków nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia. Wielu ww. czynności związanych z szeroko rozumianym prowadzeniem gospodarstwa domowego nie wykonuje się codziennie. To samo dotyczy załatwiania spraw urzędowych. Jak wynika z akt sprawy, ojciec strony mimo wieku i stanu zdrowia w większości codziennych czynności (jedzenie, chodzenie o lasce przy ew. pomocy innych osób, korzystanie z toalety, znaczna część czynności higienicznych) jest osobą samodzielną. Z akt sprawy nie wynika aby przy każdej najdrobniejszej czynności samoobsługowej wymagał pomocy i ew. nadzoru ze strony osób trzecich. Część dnia, która zwyczajowo wypełniana jest obowiązkami zawodowymi, poświęcana była przez skarżącą przede wszystkim na szeroko rozumiane prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego dla 6 osób i spędzanie czasu z ojcem. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego w ocenie Kolegium nie kolidują z możliwością podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w niepełnym wymiarze czasu - osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, wychowują dzieci, chodzą na zakupy, spacery, do lekarza i kościoła, opiekują się w różnym zakresie swoimi rodzicami którzy z uwagi na wiek i stan zdrowia nie mogą i nie powinni wykonywać pewnych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Taki zakres opieki, który polega na pracach w gospodarstwie domowym, towarzyszeniu w wizytach lekarskich, robieniu zakupów, wspólnych spacerach, pomocy przy kąpieli czy załatwianiu spraw urzędowych nie wymusza zatem na osobie sprawującej opiekę rezygnacji z podjęcia pracy zarobkowej. W ocenie Kolegium nie można zatem na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego obiektywnie ocenić, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zarobkowej strony a sprawowaniem przez nią opieki nad ojcem.
Kolegium zwróciło uwagę, że z akt sprawy wynika, że w latach 2019-2020 skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką sprawowaną nad matką. Uprawnienie to wygasło z dniem 12 czerwca 2020 r. w związku ze zgonem matki. Z nadesłanych przez stronę materiałów wynika, że po śmierci matki od dnia 26 sierpnia 2020 r. do dnia 23 marca 2021 r. była osobą bezrobotną. Z rejestru bezrobotnych została wykreślona na własne żądanie. Wcześniejsza aktywność zarobkowa strony miała miejsce z przerwami w latach 2000-2003 co potwierdzają przedłożone świadectwa pracy. Ostatnia aktywność zarobkowa skarżącej miała miejsce w 2015 r. (2 miesiące - praca przy zbiorze owoców). Okoliczności te również poddają w wątpliwość istnienie związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z aktywności zarobkowej a sprawowaniem opieki nad ojcem tym bardziej, że strona wraz z mężem wychowuje 3 dzieci (ur. w 2005 r., 2008 r. i 2011 r.) pozostających na utrzymaniu rodziców. Z okoliczności sprawy wynika, że strona zrezygnowała z aktywności zarobkowej nie w celu sprawowania opieki nad rodzicami, lecz na rzecz prowadzenia domu i wychowania dzieci. Czynności dnia codziennego, takie jak pranie, sprzątanie czy gotowanie są wykonywane również przez osoby pracujące, które wykonują je we wczesnych godzinach porannych czy późnych godzinach wieczornych i nierzadko dotyczy to osób, które jednocześnie pracują zawodowo i opiekują się domownikami wymagającymi wsparcia i opieki (np. dziećmi). Przy sprawnej organizacji czasu, niewątpliwie możliwe byłoby pogodzenie obowiązków zawodowych i domowych, szczególnie w przypadku podjęcia pracy zarobkowej w niepełnym wymiarze czasu.
We wniesionej skardze pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Przede wszystkim zarzucił pełnomocnik, że nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą ojcu nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Abstrahując od kwestii, że w sprawowaniu opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) – dalej ustawa, w którym szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Wskazany przepis jednocześnie bezpośrednio wskazuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei w myśl art. 17 ust 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Podkreślić należy, że jakkolwiek ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to jednak z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Ustawodawca wymaga zatem, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim i ścisłym związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).
Zdaniem Sądu za prawidłowe uznać należy stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Odnośnie pozostałych kryteriów do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy prawidłowo ustaliły, że skarżąca opiekuje się ojcem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ojciec skarżącej jest osobą przewlekle chorą, w wieku 78 lat, mającą problemy z poruszaniem się – korzysta z laski, wymaga pomocy podczas wstawania z łóżka czy fotela oraz wsparcia podczas poruszania się, w trybie ciągłym potrzebuje opieki, podawania leków, posiłków, jest niesamodzielny w tym zakresie. Świadczenie pomocy przez skarżącą ma charakter stały i długotrwały. Podczas procedowania przez organ I instancji ojciec skarżącej mieszkał razem z jej rodziną (mężem i trojgiem dzieci) w domu należącym do skarżącej i jej męża. W trakcie postepowania przed organem odwoławczym w oświadczeniu z 28 lutego 2022 r. skarżąca oświadczyła, że ojciec wrócił do swojego miejsca zamieszkania i ona dojeżdża do niego codziennie i przebywa z nim od 8.00 do 20.00, a w ciągu nocy opiekę sprawuje siostra.
Organ odwoławczy zakwestionował istnienie związku przyczynowego pomiędzy "deklarowanym" przez stronę zaprzestaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Uznał, że skarżąca stała się bierna zawodowo z racji konieczności sprawowania opieki nad swoimi dziećmi i opieki na matką, która zmarła w 2020 r.
W ocenie Sądu takie stanowisko organu nie znajduje podstaw faktycznych i prawnych.
Stan zdrowia ojca skarżącej, będącego osobą schorowana i wymagającą codziennego wsparcia - jest okolicznością niekwestionowaną. Nie ma też wątpliwości, że skarżąca sprawuje stałą opiekę nad ojcem. Zgodnie z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy nie ma innych osób będących zobowiązanymi alimentacyjnie względem ojca skarżącej, na pomoc których skarżąca mogłaby liczyć w sprawowaniu bieżącej opieki nad ojcem. Z powyższych okoliczności wynika, że charakter opieki jaką sprawuje skarżąca nad ojcem, wpisuje się w przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy uznał, że pomimo, że skarżąca dwanaście godzin dziennie spędza z ojcem w jego mieszkaniu udzielając mu każdego wsparcia i pomocy to sytuacja ta pozwala jej na podjęcie zatrudnienia. Trudno sobie jednak wyobrazić, żeby istotnie sprawując opiekę nad ojcem była skarżąca w stanie podjąć zatrudnienie. Jako wysoce dowolną należy uznać argumentacje Kolegium, że posiada skarżąca możliwości podjęcia pracy. Za nieistotne dla sprawy uznaje Sąd argumentację organu dotyczącą przebiegu pracy zawodowej skarżącej. Rezygnacja ze statusu osoby bezrobotnej celem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego także nie stanowi przesłanki negatywnej dla przyznania wnioskowanego świadczenia.
Jak już wspomniano w niniejszej sprawie ustalono ponad wszelką wątpliwość, że ojciec skarżącej legitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest w stanie zdrowia uniemożliwiającym samodzielną egzystencję i bezwzględnie wymagającym stałej opieki innej osoby. Ustalono także, że skarżąca rzeczywiście świadczy ojcu stałą i długotrwałą opiekę i z powodu tej opieki nie jest w stanie podjąć zatrudnienia.
Reasumując w ocenie Sądu w prowadzonym postępowaniu naruszone zostały przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ nie rozważono wszystkich istotnych kwestii i nie dokonano należytej analizy i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, czym naruszono wskazane wyżej przepisy postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji naruszony został przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), w zw. z art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz,U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 cyt. wyż. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło