II SA/Gd 302/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) As. WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Wojewody z dnia 17 stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Prezydent Miasta decyzją z dnia 29 sierpnia 2002 r. orzekł o wymeldowaniu A. J. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy [...] w S. Niniejsza decyzja została doręczona w dniu 7 września 2002 r. P. J. kuratorowi ustanowionemu przez sąd dla nieznanego z miejsca pobytu A. J. W dniu 12 grudnia 2002 r. A. J. dowiedział się o decyzji w przedmiocie wymeldowania. Dnia 18 grudnia 2002 r. A. J. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołanie od decyzji organu I instancji. Odwołanie zostało uzupełnione przez A. J. w dniu 6 stycznia 2003 r., w którym to piśmie podał, że decyzję organu I instancji otrzymał 17 grudnia 2002 r. Przed tym terminem nie był poinformowany o próbie wymeldowania oraz nigdy nie otrzymywał pism i decyzji dotyczących tej sprawy. Nadto A. J. wskazał, że nigdy nie ustanowił pełnomocnikiem swojego syna P. J. Wojewoda postanowieniem z dnia 17 stycznia 2003 r. na podstawie art. 134 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez A. J. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 sierpnia 2002 r. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda podał, że w postępowaniu brał udział na zasadzie strony przedstawiciel skarżącego – P. J. Na podstawie dokonanych ustaleń stwierdzono, że pełnomocnik skarżącego otrzymał decyzję w dniu 7 września 2002 r. i w ustawowym terminie 14 dni nie skorzystał ze środka odwoławczego. Wobec tego decyzja stała się ostateczna. Nadto organ II instancji podał, iż w sprawie nie znaleziono podstaw do przyjęcia złożonego odwołania jako wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 1997 r., sygn. akt IISA/Gd 551/96 – jeżeli strona była należycie reprezentowana w postępowaniu przez wyznaczonego jej przedstawiciela, to przyjąć należy, że brała udział w postępowaniu. Wobec tego nieobecność A. J. w trakcie postępowania wyjaśniającego nie może być przesłanką wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. J. podał, że ustanowiony kuratorem syn P. J. działał na jego niekorzyść. Skarżący wskazał, iż syn posiada numer jego telefonu komórkowego oraz w miesiącu wrześniu 2002 r. wspólnie z nim wymieniał tylne zawieszenie w samochodzie. Pomimo tego syn zataił przed skarżącym fakt toczącego się postępowania w przedmiocie wymeldowania oraz fakt wydania w sprawie decyzji administracyjnej. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Instytucja przywrócenia terminu została uregulowana w art. 58 i art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. termin w razie jego uchybienia należy przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z niniejszego przepisu wyraźnie wynika, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy. Oznacza to, że strona domagająca się przywrócenia terminu winna przedstawić argumentację, z której wynikałoby, jakie przeszkody zaistniały w dochowaniu terminu procesowego. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący o decyzji organu I instancji dowiedział się w dniu 12 grudnia 2002 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołanie wniósł w dniu 18 grudnia 2002 r., co oznacza, iż został zachowany tygodniowy termin do wniesienia przedmiotowej prośby, określony w art. 58 § 2 k.p.a. Przechodząc do oceny przesłanek wynikających z art. 58 § 1 k.p.a. należy stwierdzić, iż z treści wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w zasadzie nie wynika, jakie przeszkody zaistniały w dochowaniu przez niego terminu odwołania od decyzji organu I instancji. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie podał żadnych okoliczności mających wpływ na uchybienie terminu. Natomiast z treści odwołania wynika jedynie, iż skarżący powołał się na brak swojego udziału w sprawie oraz wskazał, że nigdy nie ustanawiał P. J. swoim pełnomocnikiem. Powyższy materiał, którym dysponował organ II instancji rozpatrując wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest niewystarczający do rozstrzygnięcia sprawy w tym przedmiocie. Z niniejszego materiału nie wynika wprost, jaka była przyczyna uchybienia terminowi. W takiej sytuacji obowiązkiem organu II instancji było podjęcie czynności zmierzających do jednoznacznego ustalenia, jaka była przyczyna uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 29 sierpnia 2002 r. w przedmiocie wymeldowania. Rzeczą organu było przede wszystkim zażądanie od skarżącego bliższych wyjaśnień, co do okoliczności, mających wpływ na uchybienie terminu. Bez tych ustaleń, bowiem, nie jest możliwe stwierdzenie, czy istotnie istniały okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, a mianowicie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niewyjaśnienie istotnych elementów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, w aspekcie przesłanek wynikających z art. 58 § 1 k.p.a. W konsekwencji naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, w zasadzie, nie odniósł się do wniosku o wznowienie postępowania w kontekście jakiejkolwiek przyczyny będącej powodem uchybienia terminowi. Organ natomiast zajął się rozważaniem, czy złożone odwołanie od decyzji organu I instancji mogło zostać potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania. Organ prowadząc tego typu rozważania zupełnie pominął przedmiot postępowania, którym była kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nadto jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał przepis art. 134 k.p.a. Niniejszy przepis nie reguluje instytucji przywrócenia terminu, stanowi zaś podstawę do podjęcia przez organ odwoławczy czynności w postępowaniu wstępnym w celu ustalenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Zatem w sytuacji, kiedy strona wnosi odwołanie, domagając się jednocześnie przywrócenia terminu do jego wniesienia, w pierwszej kolejności organ winien rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu w oparciu o art. 58 i 59 k.p.a. Dopiero w sytuacji odmowy przywrócenia terminu zastosowanie może mieć art. 134 k.p.a. Niezależnie od stwierdzenia powyższych uchybień zajęcia stanowiska w sprawie wymaga również, poruszona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz w skardze, kwestia należytej reprezentacji przez kuratora wyznaczonego dla strony nieznanej z miejsca pobytu w kontekście przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracji publicznej zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. następuje na podstawie art. 184 k.r.o. Zgodnie z § 2 art. 184 k.r.o. zadaniem kuratora jest przede wszystkim poczynienie starań zmierzających do ustalenia miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomienie jej o stanie jej spraw. Dlatego też w sytuacji kiedy kurator wyznaczony dla strony nieobecnej mimo istniejących możliwości nie zawiadamia strony o toczącym się postępowaniu, co wypływa z tego, iż jest zainteresowany określonym rozstrzygnięciem sprawy na niekorzyść strony, której interesy winien reprezentować, taka reprezentacja nie może być uznana za należytą. Wobec tego nieprawidłowa reprezentacja strony przez kuratora posiadającego sprzeczne interesy z reprezentowaną stroną może stanowić przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, gdyż może świadczyć, że strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę zwróci się do skarżącego o wskazanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania i następnie w oparciu o przepisy regulujące niniejszą instytucję dokona oceny zasadności wniosku, wydając stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie wyżej poczynione uwagi. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ przed uprawomocnieniem się wyroku aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie podlega wykonaniu, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jego wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.