II SA/Gd 32/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPPr w dniu 31 stycznia 2018 r. (data stempla pocztowego), którego braki formalne zostały uzupełnione w dniu 27 lutego 2018 r. (data prezentaty), strona skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 28.866 zł. W złożonym oświadczeniu o majątku i dochodach syndyk podał, że na dzień 31 grudnia 2016 r. spółka posiadała środki trwałe o wartości 71.413.251,61 zł, wskazując przy tym, iż są to przede wszystkim grunty wraz z budynkami oraz infrastrukturą towarzyszącą, które stanowią nakłady na nieruchomość Skarbu Państwa i nie są własnością spółki, ostatni rok obrotowy według bilansu za 2016 r. spółka zakończyła stratą w wysokości 2.666.465,02 zł, na dzień 31 grudnia 2017 r. posiadała środki pieniężne na rachunkach bankowych w łącznej kwocie 756.566,89 zł a w kasie 75,64 zł i 40 GBP. W uzasadnieniu wniosku syndyk wyjaśnił, że spółka objęta jest postępowaniem upadłościowym likwidacyjnym, nie prowadzi bieżącej działalności gospodarczej, jedyny dochód jaki osiąga to czynsz z tytułu dzierżawy raz w roku nieruchomości pod imprezę masową a majątek trwały w postaci ruchomości nie przedstawia znacznej wartości handlowej. Zdaniem syndyka konieczność uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 28.866 zł naraziłaby wierzycieli na powstanie znacznego ryzyka umorzenia postępowania upadłościowego ze względu na brak środków na jego prowadzenie. Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej w dniach 14 i 28 marca 2018 r. nadesłał: odpis sprawozdania finansowego sporządzony na dzień 6 maja 2014 r. (tj. na dzień poprzedzający ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku spółki); odpis sprawozdania finansowego za rok 2017 wraz z informacją dodatkową; odpis sprawozdania finansowego syndyka oraz sprawozdania z czynności syndyka za okres od 1 października do 31 grudnia 2017 r.; odpis zeznania podatkowego CIT-8 za 2017 r.; odpis deklaracji VAT-7 za miesiące od października 2017 r. do lutego 2018 r.; bilans oraz rachunek zysków i strat sporządzone na dzień 31 stycznia i 28 lutego 2018 r.; wyciągi z dwóch rachunków bankowych za okres od 1 listopada 2017 r. do 28 lutego 2018 r.; odpisy raportów kasowych za lipiec 2013 r. oraz za okres od 1 listopada 2017 r. do 28 lutego 2018 r.; rozliczenie środków pieniężnych za okres od 1 stycznia do 28 lutego 2018 r. sporządzone przez syndyka dla sędziego komisarza masy upadłości; oświadczenie syndyka o zaprzestaniu prowadzenia działalności w zakresie zarządzania lotniskiem użytku publicznego i ograniczeniu działalności do wydzierżawiania części terenu lotniska na potrzeby imprez masowych wraz z pismem Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 18 sierpnia 2014 r.; zestawienie składników zbywalnych aktywów sporządzone na dzień 28 lutego 2018 r. wraz z załącznikami zawierającymi ich szacunkową wartość rynkową likwidacyjną; zestawienia wymagalnych należności z tytułu dostaw i usług na dzień 28 lutego 2018 r.; zestawienia zobowiązań z tytułu dostaw towarów i usług, wpłaconych zabezpieczeń należytego wykonania umów, wobec pracowników i ZUS, publicznoprawnych oraz rezerw na dzień 28 lutego 2018 r.; oświadczenie syndyka, z którego wynika, iż masa upadłości osiąga okresowe dochody z dzierżawy pod imprezy organizowane na terenie lotniska, przy czym zarówno dzierżawa jak i organizacja imprez wymagają zgody strony wojskowej, co czyni te dochody niepewnymi i nieregularnymi, natomiast wydatki na bieżące koszty pokrywane są z masy upadłości. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez tę osobę, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 147/14, LEX nr 1484736). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 325/14, LEX nr 1509799). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Według poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem referendarza sądowego syndyk nie wykazał zasadności wniesionego żądania w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Za taką oceną przemawia analiza obszernej dokumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą. Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim wysokość środków pieniężnych posiadanych zarówno na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. na dzień 31 grudnia 2017 r., na dzień złożenia wniosku, tj. 31 stycznia 2018 r., jak i w lutym br. oraz wartość majątku ruchomego wchodzącego w skład masy upadłości, które wielokrotnie przewyższają koszty sądowe w niniejszej sprawie powstałe na tym etapie postępowania (wpis od skargi), jak i mogące powstać w przyszłości. Te ostatnie zaś kształtuje: 1/ ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 14.433 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako rozporządzenie); 2/ ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia oraz 4/ ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych dla spółki wynika, iż na jednym z kont w okresie od 1 listopada 2017 r. do 28 lutego 2018 r. zgromadzono środki w wysokości 13.357 zł, która to kwota w ww. okresie nie uległa zmianie a na koncie nie były księgowane żadne operacje. Natomiast saldo końcowe drugiego konta, za pośrednictwem którego opłacane są m.in. faktury za media, podatki, w tym podatek od nieruchomości, koszty stałej obsługi prawnej oraz wynagrodzenia pracowników i należne od nich składki na ubezpieczenia, na koniec grudnia 2017 r. wynosiło 743.209,89 zł, na koniec stycznia br. – 619.342 zł, zaś na koniec lutego br. – 499.685,97 zł. Podkreślić przy tym należy, że rachunki te nie podlegają zajęciu egzekucyjnemu, jak również brak jest na nich jakichkolwiek blokad. Jak już wskazano powyżej, dokonując oceny możliwości finansowych strony skarżącej referendarz sądowy wziął również pod uwagę wartość zbywczą składników majątku ruchomego spółki. Z przedłożonych dokumentów wynika, iż wartość rynkowa likwidacyjna netto chociażby sprzętu komputerowego i AGD, telefonów komórkowych, telewizorów oraz mebli biurowych – wbrew twierdzeniom syndyka – jest znaczna. Przekracza ona bowiem kwotę półtora miliona złotych. Nadto na koniec lutego 2018 r. wartość środków transportu, a zatem także składników majątku ruchomego, wynosiła 574.797,83 zł. W przeciwieństwie do gruntów ww. składniki wchodzące w skład masy upadłości można uznać za łatwo zbywalne. Istotnym jest też, iż na koniec grudnia 2017 r. żadne ze zobowiązań spółki (których wartość przekracza kwotę 7 mln zł) nie zostały zabezpieczone na jej majątku, co potwierdza zapis zawarty w punkcie 12 części I dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania finansowego. Spółka posiada też wierzytelności, których dochodzi w drodze egzekucji komorniczej a które wynoszą 37.781,92 zł, z czego – jak wynika ze sprawozdania z czynności syndyka – kwota 35.201,65 zł miała zostać wyegzekwowana w I kwartale br. ze sprzedaży licytacyjnej ruchomości dłużnika. Tym samym syndyk miał możliwość zabezpieczenia na poczet kosztów sądowych środków pochodzących z tego źródła. Strona skarżąca podnosi, iż w związku z brakiem zgody na prowadzenie przez spółkę działalności gospodarczej polegającej na zarządzaniu lotniskiem użytku publicznego, osiąga ona jedynie okresowe (raz w roku) przychody z dzierżawy terenu lotniska pod imprezy masowe. Również w roku bieżącym spółka nie przewiduje zaniechania żadnego rodzaju dotychczas prowadzonej działalności, co wynika z zapisu zawartego w punkcie 4 części II dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania finansowego. W roku 2017 spółka osiągnęła przychody operacyjne oraz finansowe w łącznej kwocie 933.832,34 zł. Natomiast przychody operacyjne w styczniu br. wyniosły 14.592,11 zł, zaś w lutym 29.286,90 zł. Można zatem przyjąć, iż przychody operacyjne stanowią stałe źródło finansowania przynajmniej części bieżących wydatków a nie jedynie – jak twierdzi syndyk – okazjonalne. Biorąc pod uwagę majątek spółki, fakt, iż pomimo ogłoszonej upadłości likwidacyjnej nie zaprzestała ona prowadzenia działalności i nadal osiąga przychody a przede wszystkim posiada środki pieniężne brak było podstaw, aby przyjąć, że strona skarżąca nie posiada, czy też nie jest w stanie zabezpieczyć środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Końcowo, referendarz sądowy wyjaśnia, iż podjętej oceny nie zmienia okoliczność, iż w sprawozdaniach finansowych wykazywana jest strata. Zaznaczyć bowiem należy, że wśród znaczną część wykazywanych kosztów stanowiły odpisy z tytułu amortyzacji (w rachunku zysków i strat za rok 2017 z ogólnej kwoty 3.291.838,45 zł poniesionych kosztów działalności operacyjnej odpisy amortyzacyjne wyniosły 2.067.127,58 zł, w styczniu br. koszty wyniosły 335.207,68 zł, z czego amortyzacja stanowiła 176.381,63 zł, zaś w lutym br. koszty wyniosły 547.442,33 zł a amortyzacja stanowiła 352.763,43 zł). Zwrócić uwagę należy, iż amortyzacja bilansowa to okres ekonomiczny użyteczności majątku, z których wynikają stawki amortyzacji bilansowej, natomiast amortyzacja podatkowa to przewidywany okres użytkowania, z którego wynikają podatkowe stawki amortyzacyjne. Tym samym odpisy z tytułu amortyzacji nie stanowią wydatków faktycznie poniesionych przez spółkę. Podobnie zresztą jak i rezerwy na zobowiązania wykazywane w bilansie w kwocie prawie 3 mln zł, które będą poniesione w następnych okresach obrachunkowych. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.