II SA/Gd 329/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Protokolant sekr. sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie stałego zasiłku wyrównawczego oddala skargę. Kierownik Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją nr [...] z dnia 3 kwietnia 2003 r., ustalając, że skarżący E. Z. nie ma żadnego dochodu, przyznał mu stały zasiłek wyrównawczy w maksymalnej wysokości 418 zł. Decyzją nr [...] z dnia 8 września 2003 r. ten sam organ administracji publicznej, ustaliwszy, że skarżącemu przyznano na sześć miesięcy, poczynając od dnia 1 sierpnia 2003 r., dodatek mieszkaniowy w wysokości 114,02 zł, zmienił decyzję numer [...] w ten sposób, że wysokość stałego zasiłku wyrównawczego ustalił, poczynając od dnia 1 sierpnia 2003 r., na 346,98 zł, odstępując jednocześnie od żądania zwrotu nadpłaconego świadczenia w sierpniu 2003 r. Z uzasadnienia tej decyzji wynikało, że zdaniem organu administracji publicznej, dodatek mieszkaniowy jest dochodem skarżącego, od którego zależy wysokość stałego zasiłku wyrównawczego, stanowiącego różnicę pomiędzy kryterium dochodowym (w przypadku skarżącego, który gospodaruje samodzielnie - 461 zł), a jego dochodem. Skarżący od decyzji nr [...] wniósł odwołanie, w którym wywodził, że dodatek mieszkaniowy nie jest dochodem, od którego zależy wysokość stałego zasiłku wyrównawczego. Rozpoznając odwołanie skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 15 marca 2004 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że dodatek mieszkaniowy wchodzi w skład dochodu rodziny, gdyż zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej dochód rodziny to suma miesięcznych dochodów osób w rodzenie bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. W skardze od tej decyzji skarżący twierdził, że dodatek mieszkaniowy nie stanowi jego dochodu. Powołując się na bliżej nieokreślone orzecznictwo Sądu Najwyższego wywodził, że dochodem są wartości pieniężne, którymi można dysponować, natomiast dodatek mieszkaniowy pełni funkcję służebną do dochodu. Powołał się też na definicję dochodu zawartą w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz twierdził, że art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej utracił moc obowiązującą w dniu 31 grudnia 2001 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2001 r. w sprawie K.12/2001. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W obowiązującej w chwili wydania zaskarżonej decyzji ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64 z 1998 r., poz. 414 ze zm.) zawarto definicję dochodu, czyli właściwe dla potrzeb interpretacji jej przepisów rozumienie tego słowa (art. 2a ust. 1 pkt 2). Z tego powodu tylko to, a nie użyte w innych ustawach (np. ustawie o dodatkach mieszkaniowych, czy ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych), znaczenie należy brać pod uwagę. Zgodnie z tą definicją dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczeń: zdrowotnego określonego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, emerytalnego, rentowych i chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego; w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących za dochód przyjmuje się wysokość podaną w oświadczeniu, potwierdzonym przez urząd skarbowy; nie stanowią dochodu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne płacone przez ośrodki pomocy społecznej. Istotne dla rozpoznawanej sprawy, w której chodzi o rozstrzygnięcie, czy do dochodu wlicza się dodatek mieszkaniowy, czyli świadczenie o charakterze socjalnym, jest to, że w definicji tej zawarto wyłączenia pewnych świadczeń o takim charakterze, lecz nie dodatków mieszkaniowych. Wyłączono bowiem jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne i świadczenia w naturze natomiast dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem pieniężnym i okresowym. Ponadto wyłączono inne konkretne świadczenia socjalne. Podkreślić też należy, że ustawodawca w definicji tej zaznaczył, iż chodzi o dochód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania. W tym stanie prawnym, zdaniem Sądu, dodatek mieszkaniowy winien być wliczany do dochodu, od którego zależy przyznanie stałego zasiłku wyrównawczego. Na wskazaną ocenę stanu prawnego nie ma wpływu podniesiony w skardze fakt, że skarżący nie może swobodnie dysponować przyznanym dodatkiem mieszkaniowym. Istotnie zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 73, poz. 734 ze zm.) dodatek mieszkaniowy jest wypłacany zarządcy domu lub osobie uprawnionej do pobierania należności za lokal mieszkalny, a nie osobie, której został przyznany. Nie zmienia to jednak oceny, że jest on dochodem, gdyż taka forma wypłaty jest kwestią techniczną, podyktowaną potrzebą zapewnienia przeznaczania dodatku jedynie na cel mieszkaniowy, która jednakże nie ma zastosowania we wszystkich przypadkach. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jeżeli dodatek ten został przyznany właścicielowi domu jednorodzinnemu, to jest on wypłacany do jego rąk. Kryterium dysponowania dodatkiem mieszkaniowym nie może być zatem decydujące o zaliczeniu go do dochodu, gdyż prowadziłoby to do nieuzasadnionej nierówności polegającej na tym, że przyznany właścicielowi domu jednorodzinnego byłby wliczany do dochodu, zaś w innych przypadkach nie. Jeżeli chodzi o powołane w skardze orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, to na jego podstawie art. 2a ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej utracił moc obowiązującą w zakresie, w jakim przepis ten uniemożliwiał uznanie za dochód rodziny - w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących - kwoty niższej od kwoty najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, a jeżeli osoby te nie podlegają ubezpieczeniom: emerytalnym i rentowym - kwoty niższej "od kwoty najniższej podstawy wymiaru składek obowiązujących osoby ubezpieczone na podstawie odrębnych przepisów". Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, które obowiązywało w chwili jej podjęcia, i z tego powodu, uznając, że skarga skarżącego jest niezasadna, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił ją.