II SA/Gd 33/17

Dnia 28 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2016 r. nr [...]. G. D. wniósł skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2016 r. Wydanym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 1 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę, jako wniesioną po upływie terminu i wyjaśnił, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zaskarżone postanowienie z dnia 16 listopada 2016 r. zostało doręczone ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi skarżącego w dniu 23 listopada 2016 r. a zatem termin do wniesienia skargi upływał dla skarżącego w dniu 23 grudnia 2016 r. Pełnomocnik skarżący wniósł natomiast skargę w dniu 27 grudnia 2016 r. Odpis postanowienia z dnia 1 lutego 2017 r. doręczony został pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 lutego 2017 r. W dniu 22 lutego 2017 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lutego 2017 r. i jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Uzasadniając złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący nie był w stanie dochować określonego przez ustawodawcę terminu, gdyż w okresie świątecznym nastąpił u niego nawrót dolegliwości bólowych kolana, co zmusiło go, mimo Świąt Bożego Narodzenia, do zastosowania leczenia zachowawczego. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt II OZ 410/17, oddalił wniesione przez skarżącego zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lutego 2017 r., stwierdzając, że pełnomocnik skarżącego wnosząc skargę w dniu 27 grudnia 2016 r. niewątpliwie uchybił terminowi do jej wniesienia, co obligowało Sąd I instancji do jej odrzucenia. NSA zwrócił jednocześnie uwagę pełnomocnikowi skarżącego, że skoro został on umocowany do działania w imieniu swojego mocodawcy w przedmiotowej sprawie, to zupełnie niezrozumiałym jest powoływanie się przez niego na dolegliwości zdrowotne swojego mandanta. Rozpoznając złożony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do art. 87 tej ustawy pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). W ocenie Sądu, w złożonym wniosku nie zostały podane ani też uprawdopodobnione okoliczności potwierdzające brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2016 r., a brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi podstawową i jednocześnie konieczną przesłankę przywrócenia terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, LexPolonica nr 2387928). Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96, Lex nr 30748). Winę pojmuje się w sposób obiektywny - wymagając od strony staranności. W związku z tym przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje przy tym również winę osób trzecich upoważnionych przez danego uczestnika postępowania do dokonania określonej czynności procesowej w postępowaniu. Dlatego też w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, Legalis). Ustanowiony pełnomocnik bowiem nabywa uprawnienia do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Oznacza to, że osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. W konsekwencji badanie przesłanek przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w niniejszej sprawie należało odnieść do reprezentującego skarżącego profesjonalnego pełnomocnika. Z akt administracyjnych wynika, że odpis zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego doręczono w dniu 23 listopada 2016 r. innemu pełnomocnikowi - radcy prawnemu reprezentującemu skarżącego w postępowaniu administracyjnym. Z akt niniejszej sprawy wynika z kolei, że już w dniu 21 listopada 2016 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu, który to następnie wniósł w imieniu skarżącego skargę do Sądu i reprezentuje skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Co więcej, skarga została opatrzona datą 23 grudnia 2016 r. i tego właśnie dnia upływał dla skarżącego termin do wniesienia skargi. W złożonym w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie zostały przedstawione żadne okoliczności wskazujące na brak winy pełnomocnika skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Nadto nie zostało w żaden sposób wyjaśnione, jaki związek z uchybieniem przez pełnomocnika terminu miały wskazywane dolegliwości skarżącego, które zresztą nie zostały w ogóle uprawdopodobnione. Podkreślić jednocześnie należy, że profesjonalni pełnomocnicy zobowiązani są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryteria braku winy są jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 355/13 – oba dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, aby uniemożliwić powstanie zaniedbań w związku ze świadczoną pomocą prawną i zabezpieczyć interesy swojego mocodawcy przed negatywnymi konsekwencjami związanymi z tokiem prowadzonych postępowań. W świetle powyższego nie można uznać, że niedochowanie przez pełnomocnika terminu do wniesienia skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2016 r. było następstwem niezależnych od niego nadzwyczajnych okoliczności, które to spowodowały niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę. To zaś uniemożliwia przywrócenie tego terminu. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.