II SA/Gd 335/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: s. NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: Asesor WSA Krzysztof Gruszecki SO Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody z dnia 20 grudnia 2000 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżona decyzję; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J.W. 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Nr [...] z dnia 17 listopada 2000r. działając na podstawie art. 80 i art. 81 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, z późn. zm.) Prezydent Miasta na wniosek J. W. zmienił decyzję własną nr [...] z dnia 22 lipca 1997r. znak [...] udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr 7 obr.[...] położonej przy ul. [...] w B., w części dotyczącej terminu rozbiórki istniejącego budynku i wyznaczył nowy termin, to jest niezwłocznie po zakończeniu nowego budynku. W uzasadnieniu organ- pierwszej instancji przychylił się do wniosku inwestora, powołał się na udzielone 22 lipca 1997r. pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w ramach wymiany istniejącego budynku, z warunkiem między innymi rozebrania istniejącego budynku w ciągu trzech lat od rozpoczęcia budowy nowego budynku. W odwołaniu od powyższej decyzji R. W. wniósł o uznanie jej za nieważną. Zarzucił organowi, że nie dokonał czynności sprawdzających co do stanu prawnego przedmiotu decyzji. Wnioskodawczyni nie rozpoczęła budowy zgodnie z treścią decyzji nr [...]. W dniu 6 lutego 1998r. zmarł spadkodawca i jeden ze współwłaścicieli nieruchomości - działki nr 7 J.W., w związku z czym w odniesieniu do budynku mieszkalnego którego dotyczy decyzja toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym II Wydziałem Cywilnym w sprawie działu spadku. Decyzją z dnia 20 grudnia 2000r. Nr [...] podjętą na podstawie art. 138 par. 1 pkt.2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji powołał się na fakt, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] Prezydenta Miasta stroną postępowania byli także Z. W., P. W., A. W. oraz skarżący R. W.. Warunkiem dopuszczalności zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej jest wyraźnie udzielona zgoda wszystkich stron. Wymienione osoby nie wyraziły zgody na zmianę decyzji, nie było zatem podstaw dla uwzględnienia wniosku J. W. z dnia 4 września 2000r. o wzruszenie ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji. Organ zaznaczył, że zmiana decyzji ostatecznej bez zgody wszystkich stron, które na mocy tej decyzji nabyły prawo stanowi rażące naruszenie prawa powodujące nieważność decyzji, zgodnie z art. 155 Kpa i art. 156 par.1 pkt.2 Kpa. Ze skargi J. W. na powyższą decyzję wynika, że skarżąca domaga się jej uchylenia, wnosi o przedłużenie terminu rozbiórki. Powołuje się na fakt, że nie zakończyła w ciągu trzech lat budowy domu z przyczyn finansowych. Skarżąca podaje, że współwłaściciele działki wyrazili zgodę na budowę budynku mieszkalnego na działce nr 7 przy ul. [...] w B. i wszystkie warunki Urzędu Miasta. Postępowanie w sprawie działu spadku po J.i K. W. toczy się pod sygn. II Ns 3262/99 przed Sądem Rejonowym, po jego zakończeniu zdaniem skarżącej zgoda pozostałych współwłaścicieli na zmianę termin u rozbiórki może okazać się niepotrzebna. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić z przyczyn, które Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi wziął pod uwagę z urzędu, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 par. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji, podjętej w trybie art. 138 par. 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia jej legalność (zgodność z prawem) w zakresie ograniczającym się do zachowania przesłanek określonych tym przepisem. W myśl przepisu art. 138 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (punkt 1) albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji (punkt 2), albo umarza postępowanie odwoławcze (punkt 3). Redakcja cytowanego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do charakteru organu odwoławczego jako instancji przede wszystkim merytorycznej, a zatem rozstrzygającej co do istoty spraw)'. Z okoliczności sprawy wynika, iż organ drugiej instancji kwestionując rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i nie stwierdza potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego w myśl art. 136 Kpa. Tym samym ma obowiązek zastosować w swej decyzji instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy, zgodnie z art. 138 par. 1 pkt. 2 Kpa. Podkreślić należy, iż umorzenie postępowania pierwszej instancji, o którym mowa w przepisie art. 138 par. 1 pkt.2 Kpa, nie stanowi samoistnej podstawy umorzenia. Postępowanie umarza się tylko wtedy, gdy zachodzą przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego przesłanki umorzenia, a te uregulowane są wyczerpująco w przepisie art. 105 Kpa. Zgodnie z art. 105 Kpa organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe (par. 1), może umorzyć postępowanie, gdy wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (par. 2). W rozpoznawanej sprawie brak było przesłanki do umorzeń i a obligatoryjnego, postępowanie bowiem nie stało się bezprzedmiotowe w tym rozumieniu, że brak było podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego, nie zaistniały także przesłanki do umorzenia fakultatywnego, nie było bowiem takiej woli strony wszczynającej postępowanie przed organem pierwszej instancji. Wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone załatwieniem sprawy, zgodnie z art. 104 par. 1 Kpa, organ drugiej instancji działając jako organ odwoławczy ma obowiązek wydania decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy (art. 138 par. 1 pkt. 1 i 2 Kpa). Wobec braku przesłanek do umorzenia postępowania określonych w art. 105 Kpa zaskarżona decyzja organu drugiej instancji narusza przepisy postępowania, co ma istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 par.1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia wynikającego z przepisu art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie takie jest obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zaskarżona do sądu decyzja organu drugiej instancji o umorzeniu postępowania w przedmiocie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę nie nadaje się do wykonania, to bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości jej wykonania w trybie powołanego przepisu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na mocy art 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, z późn. im.), w związku z art. 97 par. 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.