II SA/Gd 34/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółka jawna w G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od ustanowienie pełnomocnika. Wnioskiem z 27 lutego 2015 r. A. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w chwili obecnej z uwagi na trwające od dłuższego czasu załamanie na rynku nieruchomości Spółka nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego. W chwili obecnej Spółka przechodzi etap restrukturyzacji, który ma ustabilizować płynność finansową Spółki i zapewnić jej dalsze niezakłócone funkcjonowanie. Spółka nie posiada gotówki i środków na rachunkach bankowych, a posiadane nieruchomości są obciążone hipotekami banków kredytujących, co uniemożliwia zaciągnięcie dalszych kredytów. W niniejszej sprawie skarżąca już raz zwracała się o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 7 kwietnia 2014 r. Sąd oddalił jej wniosek, a postanowieniem z 6 czerwca 2014 r.. NSA oddalił zażalenie na powyższe postanowienie podzielając stanowisko, że brak przedstawienia dokumentacji stanowi o niemożności oceny kondycji finansowej podmiotu wnioskującego. Kolejny wniosek również dotyczył zwolnienia z kosztów sądowych. Obecnie Spółka ubiega się o uzyskanie fachowej pomocy prawnej celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Z uwagi na fakt, że zawarte w opisanym powyżej wniosku oświadczenia Spółki okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem z 4 marca 2015 r. wezwano Spółkę do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów, m.in. rachunku zysków i strat z załącznikiem w postaci zestawienia środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz w kasie z okresu ostatnich 3 miesięcy, - udokumentowania aktualnego stanu zadłużenia wobec kontrahentów, ZUSu, Urzędu Skarbowego, itp. wyciągów wszystkich posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych dla prowadzonej działalności gospodarczej z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków na nich zgromadzonych, sprawozdania finansowego (bilansu rachunku zysków i strat wraz z informacją dodatkową) za 2013 rok, dokumentów księgowych obrazujących wysokość uzyskanych przez Spółkę przychodów (dochodów) i poniesionych kosztów w okresie ostatnich 3 miesięcy, danych obrazujących czynności przeprowadzone przez Spółkę w ramach restrukturyzacji, na którą Spółka powołuje się we wniosku PPPr, zeznania rocznego (CIT) za ubiegły rok. Wezwanie zawierało pouczenie, że konsekwencją niezastosowania się do treści wystosowanego wezwania będzie odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powyższe wezwanie nie zostało zrealizowane ani w części ani w całości. Rozpatrując przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca spółka została wezwana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczyniła. Przy czym wezwanie zawierało pouczenie, że brak wypełnienia treści wezwania skutkować będzie odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie - ocenie referendarza - strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (nie podjęła nawet takiej próby). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżąca nie przesłała na wezwanie referendarza żądanych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.