II SA/Gd 35/25

WyrokWSA w Gdańsku2025-06-25

Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Diana Trzcińska, Justyna Dudek-Sienkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo ustaliło termin początkowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uwzględniając fakt pobierania przez wnioskodawcę renty socjalnej, mimo jego oświadczenia o zawieszeniu renty z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło prawo, uchylając decyzję organu I instancji i orzekając o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od 1 sierpnia 2023 r. Sąd uznał, że kluczowe znaczenie ma oświadczenie wnioskodawcy z 14 lutego 2022 r. o zawieszeniu pobierania renty socjalnej z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a nie późniejsza decyzja ZUS o wstrzymaniu renty. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z powodu pobierania renty socjalnej jest niedopuszczalna ze względu na ustawowe prawo wyboru świadczenia.
Stan faktyczny
B.W. złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną. Po kilku odmowach i uchyleniach decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z 4 października 2023 r. przyznało świadczenie od 1 sierpnia 2023 r., uznając, że przesłanki negatywne zostały wyeliminowane decyzją ZUS o wstrzymaniu renty socjalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z 3 lipca 2024 r. uchylił tę decyzję w części dotyczącej terminu początkowego, wskazując na oświadczenie wnioskodawcy o zawieszeniu renty z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, SKO decyzją z 20 listopada 2024 r. przyznało świadczenie od 1 sierpnia 2023 r. B.W. zaskarżył tę decyzję, podnosząc sprzeczność z dokumentacją sprawy i błędną interpretację prawa.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Sekretarz Sądowy Julia Bednarek po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B.W.-R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 20 listopada 2024 r. nr SKO.421.419.2024 w przedmiocie ustalenia terminu początkowego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. B. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku w przedmiocie ustalenia terminu początkowego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z 24 września 2021 r. B. W. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną J. W. Decyzją z 27 października 2021 r. Prezydent Miasta Słupska odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Po rozpoznaniu odwołania decyzją z 14 grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Ponownie rozpoznając wniosek organ I instancji decyzją z 10 marca 2022 r. odmówił Wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Po rozpoznaniu odwołania decyzją z 29 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Prawomocnym wyrokiem z 8 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 773/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z 29 czerwca 2022 r. Na skutek ponownego rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z 31 maja 2023 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z 28 lipca 2023 r. nr MOPR.VI.5211.000132.2023 Prezydent Miasta Słupska po raz kolejny orzekł o odmowie przyznania Wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uznając, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do jego przyznania wskazanych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po rozpoznaniu odwołania decyzją z 4 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji w całości oraz orzekło o przyznaniu Wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną w kwocie 2.458 zł miesięcznie od dnia 1 sierpnia 2023 r. na czas nieokreślony. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż żona Wnioskodawcy (ur. 31 października 1990 r.) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, legitymującą się orzeczeniem z 10 lipca 2009 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku. Niepełnosprawność istniała przed 16 rokiem życia (od urodzenia), a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 roku życia. Z orzeczenia wynika także, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydano na stałe. Z przeprowadzonego w dniu 18 października 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że niepełnosprawna cierpi na porażenie dziecięce czterokończynowe, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga stałej całodobowej opieki. Całodobową opiekę nad niepełnosprawną sprawuje nad nią mąż. Kolegium podniosło, że choć organ I instancji w zaskarżonej decyzji nie kwestionuje, że wnioskodawca prawidłowo sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną, a sprawowana opieka uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia, to jednak - wbrew wytycznym zawartym w wyroku sygn. akt II SA/Gd 773/22 z 8 lutego 2023 r. - bezpodstawnie wyłączył stronę z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, nawet pomimo otrzymania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Słupsku z 21 lipca 2023 r. o wstrzymaniu wypłaty renty socjalnej od 1 sierpnia 2023 r. W ocenie organu odwoławczego z przedłożonych akt sprawy nie wynika jednak, aby zachodziły negatywne przesłanki z art. 17 ust. 5 u.ś.r. uniemożliwiające przyznanie świadczenia. W rezultacie, uwzględniając okoliczność, że decyzją z 21 lipca 2023 r. wstrzymano wnioskodawcy wypłatę renty socjalnej od 1 sierpnia 2023 r. organ odwoławczy orzekł o przyznaniu żądanego świadczenia. Natomiast odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu argumentacji dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną od dnia złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne z korektą naliczeń do 30 lipca 2023 r. otrzymywanej renty socjalnej, Kolegium wyjaśniło, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty socjalnej, od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzje o wstrzymaniu wypłaty renty socjalnej. Po rozpoznaniu skargi Wnioskodawcy prawomocnym wyrokiem z 3 lipca 2024 r. o sygn. II SA/Gd 1084/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium w części dotyczącej ustalenia terminu początkowego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że nie budzi wątpliwości, że Skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Istotą sporu stało się ustalenie daty początkowej, od której należało przyznać Skarżącemu uprawnienie do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na przyznaną rentę socjalną. Kolegium przyjęło, że negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 u.ś.r. została wyeliminowana na skutek wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku decyzji z 21 lipca 2023 r. o wstrzymaniu wypłaty renty socjalnej od dnia 1 sierpnia 2023 r. Powołując się na przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. organ odwoławczy wyjaśnił, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty socjalnej, od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłat renty socjalnej. Kolegium jednak całkowicie pominęło okoliczność, że w piśmie z 14 lutego 2022 r. Skarżący oświadczył, że zawiesi pobieranie renty socjalnej z dniem przyznania mu żądanego świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto poinformował, że zwrócił się do ZUS z wnioskiem o zawieszenie pobieranego świadczenia rentowego od marca 2022 r. Zdaniem Sądu, przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz od treści art. 24 ust. 2 tej ustawy, który wprowadza zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Nie można pomijać, że zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. wybór, o którym mowa w tym przepisie, przysługuje "osobie uprawnionej" w sytuacji "zbiegu uprawnień do świadczeń". Uprawnienie do świadczeń nie powstaje jednak ex lege, ale na podstawie decyzji. Można zatem być uprawnionym do danego świadczenia jedynie w oparciu o stosowną decyzję. Aby miał miejsce zbieg uprawnień do świadczeń, literalnie rzecz biorąc, powinny one zostać przyznane, czemu sprzeciwia się jednak art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Jednocześnie odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie ze względu na pozostającą w obrocie prawnym decyzję o rencie socjalnej nie jest dopuszczalna ze względu na ustawowo zagwarantowane prawo do wyboru świadczenia. Ta sytuacja jest skutkiem niewątpliwie wadliwej regulacji prawnej, stąd potrzeba zastosowania wykładni celowościowej i systemowej, tak aby końcowy rezultat stosowania przepisów gwarantował osobie uprawnionej prawo pobierania wybranego przez nią świadczenia. Wprowadzenie bezwzględnego wymogu, aby do rezygnacji z przysługującego uprawnienia doszło przed rozpoznaniem wniosku i przyznaniem nowego świadczenia nie jest uzasadnione już z tego powodu, że wówczas niewątpliwie nie będzie miał miejsca zbieg uprawnień do świadczeń, który jest wszak przesłanką ustawową dokonania wyboru. Powołując się na orzecznictwo Sąd podkreślił, że skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia. Poza tym, sprzeczna z koncepcją racjonalnego prawodawcy byłaby akceptacja sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną wnioskująca o przyznanie drugiego ze świadczeń, musiałaby najpierw zrzec się świadczenia uprzednio przyznanego, by następnie oczekiwać w niepewności na wydanie decyzji przyznającej świadczenie korzystniejsze, bez pewności jego uzyskania, pozostając bez środków do życia. Wobec tego, sam fakt, że na dany okres strona pobierała rentę socjalną, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Sąd wskazał, że analiza akt administracyjnych pozwala przyjąć, że na żadnym etapie postępowania, w tym na etapie ponownego rozpoznania sprawy już po wydaniu wyroku z dnia 8 lutego 2023 r. przez WSA w Gdańsku, Skarżący nie otrzymał od organów orzekających informacji, że spełnia wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedyną przeszkodą w tym zakresie jest pobieranie przez niego renty socjalnej. Obowiązek taki wynika zaś z treści art. 79a § 1 k.p.a. Wprawdzie wystosowane przez organ I instancji pismo z 4 lipca 2023 r. zawierało wezwanie do dostarczenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zawieszeniu prawa do renty, niemniej jednak w decyzji z 28 lipca 2023 r. Prezydent Miasta Słupska konsekwentnie, po raz trzeci, odmówił przyznania żądanego świadczenia uznając, że Skarżący - jako mąż osoby niepełnosprawnej - jest wyłączony z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, a także z uwagi na zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z prawem do renty. Zauważyć jednocześnie należy, że pismo organu I instancji z 4 lipca 2023 r. stanowiło wezwanie do złożenia wyjaśnień z art. 50 § 1 k.p.a. Takiego wezwania nie można zatem uznać za pismo spełniające wymogi realizacji obowiązku informowania stron zgodnie z art. 79a k.p.a. Sąd podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący na każdym etapie postępowania administracyjnego deklarował gotowość do zawieszenia renty socjalnej w przypadku, gdy organy zapewnią szybkie przejście z systemu świadczeń rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. Działanie Skarżącego w tym zakresie należy uznać za racjonalne, bowiem zawieszenie prawa do renty socjalnej przed powzięciem informacji o spełnianiu pozostałych warunków do otrzymania wnioskowanego świadczenia, mogłoby powodować niepewność i obawę, czy uzyska wybrane świadczenie i czy nie pozostanie bez środków finansowych. Niezależnie od warunkowego charakteru oświadczenia o rezygnacji z prawa do renty socjalnej ("z dniem przyznania mi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego"), wybór co do rodzaju świadczenia jest oczywisty. Z treści oświadczenia strony jednoznacznie wynika, że chciała ona uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, nie chcąc jednak utracić ciągłości otrzymywania świadczenia. Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie strona deklarowała rezygnację z renty socjalnej "z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego", jest to równoznaczne z warunkową zgodą na uchylenie decyzji odnoszących się do pierwszego z wymienionych świadczeń. Składane przez Skarżącego oświadczenia organy jednak zignorowały. Tymczasem wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy całkowicie pominął jednak okoliczność, że w piśmie procesowym z 14 lutego 2022 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu I instancji do zajęcia stanowiska w kwestii zawieszenia pobieranej renty, Skarżący wskazał, że zawiesi pobieranie renty socjalnej z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a także poinformował, że od marca 2022 r. zawiesza wypłatę renty. W aktach sprawy nie odnotowano decyzji ZUS z 18 lutego 2022 r. o wstrzymaniu renty socjalnej od dnia 1 marca 2022 r., o której Skarżący wspomina w piśmie procesowym z 17 grudnia 2023 r. (k. 11 akt sądowych). Ze złożonego przez Skarżącego oświadczenia wynika, że na skutek wadliwego postępowania organów, pozostał bez środków do życia na marzec i zmuszony był cofnąć zawieszenie prawa do renty. Reasumując Sąd wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób ustalić czy decyzja o wstrzymaniu wypłaty renty socjalnej została faktycznie wydana. Z załączonego zaświadczenia ZUS Oddział w Słupsku z 21 lipca 2023 r. można wyprowadzić wniosek, że decyzja taka nie została wydana. Przeczy temu jednak konsekwentne stanowisko Skarżącego i wskazanie przez niego daty oraz numeru tej decyzji. Wskazanych rozbieżności nie można usunąć na podstawie akt sprawy, co oznacza, że rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie świadczenia wymaga przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Jednocześnie Sąd uznał za wystarczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy uchylenie tylko decyzji organu II instancji albowiem reformatoryjne kompetencje tego organu są wystarczające by usunąć rozbieżności w materiale dowodowym. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę w zakresie wniosku Skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres pominięty w decyzjach organów administracji, uwzględniając zaprezentowaną powyżej wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1b w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. W tym zakresie organ podstawową kwestią jest ustalenie momentu, w którym przestała istnieć negatywna przesłanka przyznania świadczenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 20 listopada 2024 r. nr SKO.421.419.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku orzekło w części dotyczącej ustalenia terminu początkowego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - o przyznaniu B. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną J. W. w kwocie 2.458,00 zł miesięcznie od dnia 1 sierpnia 2023 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał stan sprawy i wskazał, że bezsprzecznie żona Wnioskodawcy wymaga stałej całodobowej opieki, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, a mąż sprawuje prawidłowo całodobową opiekę nad niepełnosprawną żoną. Zakres sprawowanej opieki uniemożliwia z kolei Wnioskodawcy podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Ponadto, w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. Wnioskodawca - jako małżonek niepełnosprawnej w stopniu znacznym - jest w pierwszej kolejności zobowiązany do opieki nad nią, a więc i uprawniony do uzyskania w związku z tym świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższego uprawnienia nie dezaktualizuje orzeczenie wnioskodawcy o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy, wynika że decyzją z 21 lipca 2023 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku Wnioskodawcy wstrzymano wypłatę renty socjalnej od dnia 1 sierpnia 2023 r. Z odpowiedzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 25 października 2024 r. dotyczącej niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że otrzymywał rentę socjalną nieprzerwanie od lipca 2021 r. do lipca 2023 r. Ustalanie prawa do świadczeń następuje zgodnie z art. 24 u.ś.r. Kolegium przy orzekaniu o dacie początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uwzględniło fakt, iż od dnia 1 sierpnia 2023 r. Wnioskodawcy wstrzymano wypłatę renty socjalnej. W ocenie Kolegium prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty socjalnej, od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty socjalnej. W skardze na powyższą decyzję Wnioskodawca podniósł sprzeczność z dokumentacją sprawy po złożeniu wniosku w dniu 24 września 2021 r., czego dowodem są m.in. przedmiotowy wniosek oraz pismo Skarżącego z 14 lutego 2022 r., stanowiące odpowiedź na pismo MOPR z 3 lutego 2022 r., w którym oświadcza, iż zawiesi przyznaną rentę socjalną z dniem przyznania świadczenia ze względu na to, iż wcześniejsze zawieszenie pozbawi środków na życie i leczenie. Ponadto, dowodem jest również decyzja ZUS z 18 lutego 2022 r. o zawieszeniu renty socjalnej od dnia 1 marca 2022 r. (wniosek z 14 lutego 2022 r.), które to zawieszenie zostało odwołane ze względu na to, iż nie uwzględniono go wydając decyzję odmowną z 10 marca 2022 r. Gdyby Skarżący tego nie uczynił, to pozbawiłoby go to prawa do leczenia i utrzymania oraz spowodowało zadłużenie. dodatkowo Skarżący wskazał na pismo z 9 września 2024 r. Następnie Skarżący wskazał na nienależyte rozpoznanie sprawy przez Kolegium i błędną interpretację prawa, które stanowi, że nie można pobierać dwóch świadczeń jednocześnie i dlatego też zawieszenie renty następuje po przyznaniu świadczenia - odliczając okres pobierania. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z decyzji ZUS Słupsk z 18 lutego 2022 r. w przedmiocie zawieszenia Skarżącemu renty socjalnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 20 listopada 2024 r. orzekająca w części dotyczącej ustalenia terminu początkowego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - o przyznaniu B. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną J. W. w kwocie 2.458,00 zł miesięcznie od dnia 1 sierpnia 2023 r. Organ odwoławczy wskazał, że zasadnicze w sprawie znaczenie ma okoliczność, że decyzją z 21 lipca 2023 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku wstrzymano skarżącemu wypłatę renty socjalnej od dnia 1 sierpnia 2023 r. Z odpowiedzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 25 października 2024 r. dotyczącej niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że otrzymywał on rentę socjalną nieprzerwanie od lipca 2021 r. do lipca 2023 r. Powyższa decyzja poprzedzona była wydanym w sprawie prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 1084/23, którą uchylono poprzednio wydaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. S. Hanausek [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanausek [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego, t. 3, red. W. Siedlecki, s. 319). W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku zaskarżoną decyzją naruszyło przywołany wyżej przepis. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku zawarł wyczerpującą i jednoznaczną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1b w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. wskazując na istotną w tej sprawie okoliczność, iż skarżący w piśmie procesowym z 14 lutego 2022 r. zawarł deklarację o zawieszeniu pobierania renty socjalnej z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd przyjął tam także, iż odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie ze względu na pozostającą w obrocie prawnym decyzję o rencie socjalnej nie jest dopuszczalna ze względu na ustawowo zagwarantowane prawo do wyboru świadczenia. Tym samym w ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie przy ustaleniu daty początkowej przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego decydujące znaczenie ma jego oświadczenie z 14 lutego 2022 r. o zawieszeniu pobierania renty socjalnej z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Taka konkluzja wynika bezpośrednio z oceny prawnej dokonanej w wyroku tutejszego sądu z dnia 3 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 1084/23. Nie ma natomiast znaczenia okoliczność, iż dopiero decyzją z 21 lipca 2023 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku wstrzymano skarżącemu wypłatę renty socjalnej od dnia 1 sierpnia 2023 r., skutkiem czego otrzymywał on rentę socjalną do lipca 2023 r. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło