II SA/Gd 350/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Nowakowski (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Krzysztof Ziółkowski Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant: Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 29 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 kwietnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w dniu 21 marca 2001 roku, nr [...], na podstawie art. 2 ust. 4, art. 31 ust. 1, art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz.U. z 1999 roku nr 20, poz. 170, ze zm.) i Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego (Dz.U. nr 26, poz. 140) odmówił M. N. przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy i zebrane w spawie dowody ustalono, iż M. N. spełnia warunki przyznania mu zasiłku okresowego. Jednakże mimo spełnienia warunków przez wnioskodawcę, przyjęto decyzję odmowną, bowiem zgodnie z treścią art. 31 ust 1cytowanej wyżej ustawy, przyznanie pomocy w postaci zasiłku okresowego ma charakter uznaniowy i zależy od wielu okoliczności, w tym też od sytuacji finansowej MOPR. Otrzymane przez MOPR środki finansowe w miesiącu marcu 2001 roku nie wystarczyły nawet na zaspokojenie bieżących potrzeb, tj. np.: zasiłki stałe, stałe wyrównawcze, renty socjalne, zasiłki gwarantowane, zasiłki z tytułu ochrony macierzyństwa (...). W związku z powyższym, organ uznał, iż nie ma możliwości przyznania pomocy o charakterze uznaniowym, tj. zasiłku okresowego w myśl zasady, wynikającej z art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, która stanowi, że potrzeby osoby, rodziny powinny być uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. N., zarzucając naruszenie art. 2, art. 67 ust. 2, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto w piśmie wskazał, iż MOPR badając jego sytuację "materialno - bytową" nie wykazał się wnikliwością wymagana w takiej sytuacji. Poza tym skarżący nie podzielił opinii MOPR, iż brak środków finansowych może być podstawą do odmowy przyznania zasiłku okresowego. Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 25 kwietnia 2001 roku, sygn. akt 416/2001, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 31 i art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, że wykazane możliwości MOPR okazały się niewystarczające do udzielenia M. N. pomocy w postaci zasiłku okresowego. Organ wskazał, że środki przekazane do MOPR, na tak zwane zadania zlecone, nie wystarczają na pomoc społeczną obligatoryjną, tym samym brak jest środków na pomoc fakultatywną. Poinformowano natomiast odwołującego się, iż może zwrócić się ponownie do MOPR o przyznanie zasiłku okresowego, a ten zostanie mu przyznany w razie poprawy sytuacji finansowej Ośrodka. Skargę na decyzję wniósł M. N., wskazując, iż organy administracji publicznej podejmując decyzję w jego sprawie naruszyły przepisy konstytucji RP, t.j. art. 2, 67 pkt 1 i art. 71 pkt 1 oraz art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto w ocenie skarżącego, Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie , ponownie rozpatrując sytuację materialno - bytową wnioskodawcy, nie dokonał jej wnikliwej oceny. M. N. zarzucił także organom pierwszej i drugiej instancji nie wystarczające wyjaśnienie braku środków w MOPR na wypłacenie zasiłku okresowego. W związku z powyższym wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji i przyznanie mu zasiłku okresowego za marzec 2001 roku. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jedn. z 1998r., Dz. U. Nr 64, poz. 414 ze zm.) zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, między innymi w szczególności ze względu na brak możliwości zatrudnienia. Z przytoczonej wyżej normy prawa wynika, że osoba (rodzina) ubiegająca się o przyznanie zasiłku okresowego musi spełniać dwie przesłanki, tj. kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 4 ust 1 ustawy oraz jedno z kryteriów wskazanych w art. 31 ust 1 pkt 1-5 ustawy o pomocy społecznej. Bezsporne jest, iż skarżący spełnił powyższe przesłanki, co potwierdzone zostało w toku przeprowadzonego przez organy administracji publicznej postępowania. M. N., jak wykazało postępowanie dowodowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (zaświadczenie z dnia 2 listopada 2000 roku o zarejestrowaniu w Powiatowym Urzędzie pracy) i nie mającą możliwości zatrudnienia. Podstawową kwestią w niniejszej sprawie jest to, czy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy zobowiązywały organy administracji publicznej do przyznania minimalnych świadczeń w określonej wysokości, czy też wysokość pomocy może być ograniczona możliwościami konkretnego ośrodka pomocy społecznej (II SA/Gd 4073/01) oraz czy MOPR w sposób wystarczający udokumentował brak środków finansowych na pomoc fakultatywną. Stosowanie do art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Pomoc społeczna udzielana przez MOPR dzieli się na taką, która ma charakter obligatoryjny i na taką która ma charakter fakultatywny, czyli na przykład zasiłek okresowy. Pierwszeństwo zaspokojenia ma pomoc o charakterze obowiązkowym w postaci zasiłku stałego, zasiłku stałego wyrównawczego, renty socjalnej, zasiłku gwarantowanego, zasiłku z tytułu ochrony macierzyństwa, odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Natomiast zasiłki okresowe, mające charakter fakultatywny, wypłacane są w miarę możliwości finansowych MOPR. Jak wynika z treści decyzji organu pierwszej instancji środki jakie posiadało MOPR, nie wystarczyły nawet na pomoc obowiązkową, tym bardziej brakło ich na pomoc fakultatywną. Ponadto z materiału dowodowego wynika jasno (dowód: Wykaz środków finansowych, rozdział 85314 dotyczący realizacji pomocy w zakresie zadań zleconych w marcu 2001, k. 1), że MOPR w marcu 2001 roku otrzymało środki w wysokości 507.333 zł, natomiast zapotrzebowanie miesięczne na realizację zadań obligatoryjnych wyniosło 623.051 zł. Zatem zabrakło środków na pełne pokrycie pomocy obowiązkowej, tym bardziej brak ich było na pomoc fakultatywną, w tym na zasiłki okresowe. Nadto Sąd wskazuje, że podejmując zaskarżoną decyzję nie naruszono przepisów Konstytucji RP, bowiem art. 67 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego (...). W niniejszym przypadku przepisy art. 67 ust. 1 Konstytucji RP nie mają zastosowania, bowiem M. N. nie jest ani osobę niezdolną do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo, ani osobą która osiągnęła wiek emerytalny. Podobnie powołanie się przez skarżącego na art. 71 ust. 1 Konstytucji RP –będącego osobą samotną – jest niewłaściwe, bowiem przepis ten dotyczy potrzeb rodzin, w szczególności wielodzietnych. Natomiast przepis art. 2 konstytucji RP nie może stanowić samoistnego źródła roszczeń o zasiłek z pomocy społecznej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 roku, sygn. akt III RN 141/01, opubl. OSNP 2002/24/584). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.