II SA/Gd 350/24
WyrokWSA w Gdańsku2024-07-17
Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Katarzyna Krzysztofowicz, Justyna Dudek - Sienkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane od daty złożenia wniosku, czy od daty poprzedniego świadczenia, jeśli wniosek o kontynuację został złożony z opóźnieniem z powodu żałoby?Ratio decidendi
Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje zasady "ciągłości pobierania świadczeń" ani automatyzmu w ich przyznawaniu po wygaśnięciu poprzedniego okresu. Okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku we wcześniejszym terminie, w tym brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia rodzinnego.Stan faktyczny
Skarżąca D. W. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenie, uznając, że przesłanka momentu powstania niepełnosprawności jest niekonstytucyjna. Skarżąca zakwestionowała jednak datę przyznania świadczenia, domagając się jego przyznania od 1 października 2023 r. zamiast od 1 listopada 2023 r., wskazując na ciągłość pobierania świadczenia i opóźnienie we wniosku spowodowane żałobą po śmierci drugiego brata.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 15 lutego 2024 r., nr SKO.421.82.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
D. W. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 23 listopada 2023 r. D. W. zwróciła się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem, B. W.
Z akt sprawy wynika, że B. W. (ur. 15 kwietnia 1953 r.) na podstawie orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w Słupsku z dnia 2 września 2022 r. został uznany za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji.
Na podstawie ustaleń przeprowadzonych przez pracownika socjalnego w trakcie wywiadu środowiskowego oraz na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń ustalono, że B. W. na skutek przejścia udaru cierpi na niedowład lewostronny połowiczny, ma bardzo dużą wadę wzroku (nie widzi). Prowadzi siedząco – leżący tryb życia, jest pampersowany, wymaga pomocy przy poruszaniu się po domu. W opinii pracownika socjalnego nie ma wątpliwości, że z uwagi na stan zdrowia nie jest on w stanie samodzielnie funkcjonować bez pomocy osoby drugiej. Pracownik wskazał ponadto, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę w sposób faktyczny i należyty, zaś wszystkie wykonywane czynności są czasochłonne i uniemożliwiają stronie podjęcie zatrudnienia.
Niepełnosprawny jest kawalerem, nie ma dzieci własnych, a jego rodzice nie żyją. Mieszka razem z siostrą.
D. W. z dniem 1 grudnia 2021 r. zawiesiła emeryturę. Od 1 grudnia 2021 r. do 30 września 2023 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na brata, przyznane jej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 14 stycznia 2022 r. Wnioskodawczyni pomaga bratu przy czynnościach pielęgnacyjno – higienicznych, kąpaniu, toalecie, wykonuje ćwiczenia rehabilitacyjne, przygotowuje i podaje posiłki, umawia wizyty lekarskie, wykupuje recepty, robi zakupy, sprząta. Pozostaje w gotowości do świadczenia pomocy bratu zarówno w dzień, jak i w nocy.
Decyzją z dnia 29 grudnia 2023 r. Wójt Gminy Potęgowo odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390; dalej jako "u.ś.r.") albowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała od momentu, którego nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2 września 2022 r. (niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem 18 lub 25 roku życia).
Decyzją z dnia 15 lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, po rozpoznaniu odwołania, uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przyznało wnioskodawczyni prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem w kwocie 2.458 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. oraz 2.988 zł miesięcznie od dnia 1 stycznia 2024 r. na czas nieokreślony. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie organ I instancji nie zakwestionował faktu sprawowania należycie opieki przez wnioskodawczynię i wykonywanych czynności w ramach tej opieki, ani istnienia związku przyczynowo-skutkowego w postaci niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Powołał się jednak na przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wynikającą z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W odniesieniu do powyższego Kolegium podniosło, że nie podziela argumentacji organu I instancji w tym zakresie. Przy rozważaniu tej kwestii konieczne było wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 dla określenia ich wpływu na sytuację prawną strony odwołującej się. W obecnym stanie prawnym ukształtowanym na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego (tj. dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej organy mają obowiązek zbadać czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Tak więc prawo do przedmiotowego świadczenia powinno przysługiwać niezależnie od tego, kiedy powstała niepełnosprawność osoby, nad którą sprawowana jest opieka. Mając na uwadze powyższe, w realiach przedmiotowej sprawy powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie mogła być przesłanka wieku, w którym powstała niepełnosprawność brata strony.
W dalszej kolejności Kolegium podniosło, że z ustaleń organu I instancji wynika, iż nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 17 ust. 5 ustawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni. W rezultacie Kolegium orzekło o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. O wysokości świadczenia orzeczono na podstawie art. 17 ust. 3 w zw. z art. 17 ust. 3d u.ś.r. oraz obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 1 listopada 2022 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2023 (M.P. z 2022 r., poz. 1070), a także obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 listopada 2023r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2024 (M.P. z 2023 r., poz.1224).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. W. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku w części dotyczącej daty przyznania świadczenia i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 października 2023 r. Wskazała, że do dnia 30 września 2023 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne i ze względu na ciągłość jego pobierania i uprawnień kolejne świadczenie powinna otrzymać od dnia 1 października 2023 r. Wyjaśniła ponadto, że wprawdzie wniosek za następny okres rozliczeniowy po wrześniu 2023 r. złożyła dopiero w listopadzie 2023 r., lecz spowodowane to było stresem i żałobą po śmierci drugiego brata pod koniec września 2023 r. Dodatkowo wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie. Przywołując treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. Kolegium wskazało, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z przepisu tego wynika zatem, że skoro prawo do świadczenia jest przyznawane na wniosek podmiotu uprawnionego, to dopiero jego złożenie determinuje moment początkowy przyznania świadczenia. W tym zakresie nie można oczekiwać od organu właściwego, aby ten swoimi działaniami wyręczał wnioskodawcę w zakresie możliwości uzyskania świadczenia. Organ wyjaśnił ponadto, że okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia rodzinnego na gruncie art. 24 ust. 2 u.ś.r. Od zasady przyznawania świadczenia od miesiąca złożenia wniosku wyjątkiem jest regulacja zawarta w przepisie art. 24 ust. 2a ustawy, która jednak w niniejszej sprawie nie miała zastosowania.
W piśmie procesowym z dnia 11 kwietnia 2024 r. skarżąca podniosła, że w jej ocenie bez znaczenia fakt, ze wniosek został złożony po terminie, albowiem wniosek ten nie dotyczy nowego świadczenia, a kontynuacji świadczenia przyznanego uprzednio.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., bowiem wniosek w tym przedmiocie złożyła skarżąca, a organ administracji publicznej nie sprzeciwił się rozpoznaniu sprawy w tym trybie.
Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, uchylającej decyzję organu I instancji i przyznającej wnioskodawczyni prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem w kwocie 2.458 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. oraz 2.988 zł miesięcznie od dnia 1 stycznia 2024 r. na czas nieokreślony, stwierdził, że nie narusza ona prawa.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm. – w brzmieniu obowiązującym w momencie wydania zaskarżonej decyzji; dalej jako: "u.ś.r.").
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.
Przy tym, niewątpliwie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten powinien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka momentu powstania niepełnosprawności przy ocenie przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać z jej pominięciem. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Na powyższą kwestię trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W niniejszej sprawie skarżąca, jako siostra, niewątpliwie była osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad bratem B. B. W. został uznany za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, cierpi na niedowład lewostronny połowiczny, ma bardzo dużą wadę wzroku (nie widzi). Prowadzi siedząco – leżący tryb życia, jest pampersowany, wymaga pomocy przy poruszaniu się po domu i nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez pomocy osoby drugiej. D. W. pobierała już wcześniej świadczenie pielęgnacyjne na brata w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 września 2023 r.
Podkreślić wymaga, że w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niemożnością podjęcia zatrudnienia. Czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13).
Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika przy tym, że w przypadku osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, negując wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną osobą, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1045/21). Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21). Zarówno organy, jak i sąd, nie są podmiotami uprawnionymi do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności. Przy czym, samo posiadanie orzeczenia nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie.
W niniejszej sprawie Kolegium oceniło, że zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaniem przez nią opieki nad bratem. Sąd w składzie orzekającym ocenę tę podziela albowiem znajduje ona uzasadnienie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.
Skarżąca zakwestionowała jednak początkowy termin przyznanego świadczenia. Jej zdaniem, organ administracji powinien przyznać świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 października 2023 r., a nie od 1 listopada 2023 r. Zdaniem skarżącej, skoro do dnia 30 września 2023 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne, to ze względu na ciągłość jego pobierania i uprawnień kolejne świadczenie powinna otrzymać od dnia 1 października 2023 r. Wyjaśniła ponadto, że wprawdzie wniosek za następny okres rozliczeniowy po wrześniu 2023 r. złożyła dopiero w listopadzie 2023 r., lecz spowodowane to było stresem i żałobą po śmierci drugiego brata pod koniec września 2023 r.
W ocenie Sądu stanowisko skarżącej jest nieuzasadnione, a przyznanie świadczenia od dnia 1 listopada 2023 r. było zgodne z prawem.
Przede wszystkim należy wskazać, że u.ś.r. nie przewiduje żadnej zasady "ciągłości pobierania świadczeń i uprawnień" czy kontynuacji prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jeżeli świadczenie pielęgnacyjne zostało wcześniej przyznane z określeniem końcowego terminu jego przysługiwania oznacza to, że warunkiem uzyskania świadczenia po tym terminie jest ponowne złożenie wymaganych dokumentów i weryfikacja przesłanek uprawniających do jego otrzymania. Wbrew temu, co wynika z treści skargi, ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnego automatyzmu. Właściwy w sprawie organ administracji przeprowadza postępowanie i orzeka w sprawie przyznania świadczenia na podstawie u.ś.r. Oznacza to, że obowiązują go także przepisy dotyczące ustalenia początkowego i końcowego terminu przyznania świadczenia. Zgodnie z powołanym przez organ odwoławczy art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z przepisu tego wynika zatem, że skoro prawo do świadczenia jest przyznawane na wniosek podmiotu uprawnionego do uzyskania takiego świadczenia, to dopiero jego złożenie determinuje moment początkowy przyznania świadczenia. Od zasady przyznawania świadczenia od miesiąca złożenia wniosku wyjątkiem jest regulacja zawarta w przepisie art. 24 ust. 2a ustawy, która jednak w niniejszej sprawie nie miała zastosowania.
Podkreślić należy, że poprzednie świadczenie pielęgnacyjne było przyznane na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z 22 września 2021 r., które wydano na czas określony do dnia 30 września 2023 r. Wnioskodawczyni dopiero przy wniosku złożonym w dniu 23 listopada 2023 r. przedłożyła orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z którego wynika trwała niezdolność do samodzielnej egzystencji B. W. Na podstawie takiego orzeczenia świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane na czas nieokreślony. Jednakże ze względu na to, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na kolejny okres z prawidłowo wypełnionymi dokumentami wpłynął w dniu 23 listopada 2023 r., to świadczenie należało przyznać, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. od pierwszego dnia miesiąca, w którym wniosek wpłynął to jest od dnia 1 listopada 2023 r. Należy też podkreślić, że okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego we wcześniejszym terminie, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia rodzinnego na gruncie art. 24 ust. 2 u.ś.r.
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 15 lutego 2024 r. jest zgodna z prawem, co oznacza, że skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło