II SA/Gd 367/25

WyrokWSA w Gdańsku2025-09-24

Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Krzysztof Kaszubowski, Jakub Chojnacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, może jednocześnie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeśli okoliczności faktyczne sprawy uległy zmianie od czasu przyznania pierwszego świadczenia?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że choć skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, który wymagał rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, to okoliczności faktyczne sprawy mogły ulec zmianie między przyznaniem tego zasiłku a wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne. Sąd stwierdził, że organ administracji prawidłowo ocenił, iż w 2022 roku przyczyną niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącego był brak możliwości znalezienia pracy, a nie wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad matką, co uniemożliwiałoby podjęcie pracy.
Stan faktyczny
Skarżący W. N. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący ubiegał się o świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad matką, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając brak związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki, wskazując na jego trudności w znalezieniu pracy oraz możliwość partycypacji rodzeństwa w opiece. Skarżący zarzucił błędną wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2025 r. nr SKO Gd/4613/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. W. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 12 lipca 2022 r. W. N. (dalej jako: "strona", "wnioskodawca", "skarżący") zwrócił się o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, H. N. Z akt sprawy wynika, że H. N. (ur. 25 maja 1939 r.) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 28 kwietnia 2014 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie. Symbol przyczyny niepełnosprawności to: 11-I, 07-S, 05-R. Nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17 marca 2014 r. Orzeczenie wydano na stałe. Niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie zgodnie z zaleceniami specjalisty, a także korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług specjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Na podstawie ustaleń przeprowadzonych przez pracownika socjalnego w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego dnia 3 sierpnia 2022 r. oraz na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczeń ustalono, że H. N. choruje na reumatyzm, cukrzycę nadciśnienie, niewydolność nerek, chorobę serca, nietrzymanie moczu. Ma problemy z chodzeniem z uwagi na opuchliznę nóg, porusza się o lasce. Niepełnosprawna sama dba o swoją higienę i pielęgnację ciała, sama potrafi zmierzyć sobie poziom cukru, ciśnienie krwi oraz zrobić sobie zastrzyk z insuliny. Samodzielnie korzysta z toalety. Z dodatkowych wyjaśnień złożonych przez wnioskodawcę w piśmie z dnia 13 sierpnia 2022 r. wynika, że niepełnosprawna wymaga opieki całodobowej i długoterminowej, a także pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego, w tym w czynnościach higienicznych i toaletowych. Niepełnosprawna stara się być samodzielna, ale jej stan pogarsza się z tygodnia na tydzień. Nie może zostać sama w domu na dłużej niż 1-2 godziny z powodu omdleń i duszności. Niepełnosprawna jest wdową. Oprócz wnioskodawcy niepełnosprawna ma jeszcze sześcioro dzieci: dwie córki i czterech synów, którzy mieszkają w innych miejscowościach i, z uwagi na obowiązki zawodowe, nie mogą stale opiekować się matką. Ustalono, że wnioskodawca ma 58 lat, jest kawalerem, zamieszkuje wspólnie z matką. Ma prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego od 2016 r., lecz jest gotowy z niego zrezygnować w przypadku ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wnioskodawca ma wykształcenie zasadnicze zawodowe (przetwórstwo mięsa); pracował w latach: 1979 - 1990 (P., pełny wymiar czasu pracy), 1990 - 1991 (G., pełny wymiar czasu pracy), 1992 - 1993 (M., pełny wymiar czasu pracy), 1994 - 1995 (G., pełny wymiar czasu pracy), 1996 - 1997 (U., pół etatu), 1998 - 2003 (U., pełen etat), 2008 -2009 ("K.", pełen etat, stosunek pracy ustał z upływem czasu, na jaki zawarto umowę). Jako bezrobotny był zarejestrowany w latach: 1993 - 1998 (w okresach, gdy nie był nigdzie zatrudniony), 2003 - 2005, 2006 - 2008, 2009 – 2016. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca nie posiada kwalifikacji lub umiejętności, które mogą być przydatne przy poszukiwaniu pracy (w tym prawa jazdy). Wnioskodawca podał, że stan zdrowia matki pozwalałby na podjęcie przez niego pracy w minimalnym zakresie czasu pracy, ale nie podejmuje jej, gdyż nikt nie chce zatrudnić go na umowę o pracę. Ustalono, że W. N. przygotowuje i podaje posiłki, dba o czystość pomieszczeń, w których chora przebywa. W razie potrzeby umawia wizyty lekarskie, realizuje recepty, organizuje dojazdy do placówek medycznych. Z pisma z dnia 13 sierpnia 2022 r. wynika ponadto, że wnioskodawca dba o higienę i czystość matki, asekuruje ją w czynnościach toaletowych i higienicznych, mierzy poziom cukru i ciśnienie krwi, wychodzi z nią na spacery. Opieka nad matką zajmuje mu większość dnia i nocy. Decyzją z dnia 12 sierpnia 2022 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Łęczycach, działając z upoważnienia Wójta Gminy Łęczyce, odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku rezygnacją z zatrudnienia i niepodejmowaniem go w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022r., poz. 615; dalej jako "u.ś.r."), albowiem w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W sprawie nie zostały także spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1b u.ś.r., albowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 25 roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 12 stycznia 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie Kolegium organ I instancji niezasadnie odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazując na przepis art. 17 ust.1b u.ś.r., bez uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 38/14. Niemniej jednak, zdaniem Kolegium, powyższe uchybienie nie pozwala na wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z wolą wnioskodawcy, gdyż Burmistrz prawidłowo uznał, że w sprawie nie istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy sprawowaniem opieki i zaniechaniem przez stronę aktywności zarobkowej. Kolegium zwróciło uwagę, że strona po raz ostatni była zatrudniona w 2009 r., przy czym stosunek pracy ustał w związku z upływem czasu, na jaki zawarto umowę o pracę. O aktywności zawodowej wnioskodawcy można mówić do roku 2016 r., bowiem w tym roku wnioskodawca był jeszcze zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Jednocześnie uzyskał prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W trakcie wywiadu środowiskowego podał, że stan zdrowia jego matki pozwalałby na podjęcie pracy zarobkowej w minimalnym zakresie, jednak pracy tej nie podejmuje z uwagi na to, że nikt nie chce go zatrudnić. Zdaniem organu odwoławczego zestawienie powodów zakończenia aktywności zawodowej strony z informacjami na temat stanu zdrowia niepełnosprawnej uzyskanymi w trakcie wywiadu środowiskowego pozwalają na stwierdzenie, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez wnioskodawcę i niepodejmowanie jej nie było bezpośrednio związane z koniecznością zapewnienia matce opieki o zakresie uniemożliwiającym jednoczesne wykonywanie pracy zarobkowej, lecz wynikało z trudności w zdobyciu zatrudnienia. Kolegium zwróciło także uwagę, że uzyskane w niniejszej sprawie informacje na temat stanu zdrowia niepełnosprawnej jednoznacznie świadczą o tym, że wymaga ona wsparcia drugiej osoby w codziennym funkcjonowaniu, w szczególności przy czynnościach związanych z większym wysiłkiem lub koniecznością wyjścia z domu, przykładowo przy sprzątaniu mieszkania, gotowaniu posiłków, robieniu zakupów, czy wizytach u lekarza. Zasadniczo jednak w czynnościach związanych z samoobsługą jest ona samodzielna. Kolegium zwróciło uwagę, że czynności polegające na sprzątaniu mieszkania, gotowaniu posiłków, robieniu zakupów, wsparciu w załatwianiu koniecznych spraw można natomiast pogodzić z wykonywaniem pracy zarobkowej. Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w piśmie z dnia 13 sierpnia 2022 r. wnioskodawca przedstawił dane na temat zdrowia matki i zakresu sprawowanej przez siebie opieki sprzeczne z ustaleniami poczynionymi w trakcie wywiadu środowiskowego. Kolegium wyjaśniło, że w ramach oceny dowodów postanowiło e dać wiarę informacjom uzyskanym w trakcie wywiadu, nie zaś zawartym we wspomnianym piśmie. Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że osobami zobowiązanymi do alimentacji wobec H. N. są także pozostałe jej dzieci. Wnioskodawca podał, że z racji zamieszkiwania w innych miejscowościach lub obowiązków zawodowych nie są one w stanie sprawować opieki nad matką. Zdaniem organu z prawa rodzinnego wynika obowiązek alimentacyjny dzieci wobec rodziców. Do zapewnienia stosownej opieki niepełnosprawnej zobowiązane są w równym stopniu wszystkie jej dzieci. Z obowiązku tego zwolnić mogą jedynie obiektywne i nie dające się przezwyciężyć okoliczności. Wykonywanie pracy zarobkowej lub zamieszkiwanie w innej miejscowości niż niepełnosprawny rodzic nie stanowi usprawiedliwienia dla uchylania się od obowiązku zapewnienia stosownej opieki temu rodzicowi. Skoro więc rodzeństwo wnioskodawcy nie jest w stanie osobiście zaangażować się w większym wymiarze w opiekę nad matką, strona ma prawo domagać się od rodzeństwa zapewnienia opieki matce w inny sposób, przykładowo poprzez przekazanie odpowiednich środków finansowych na opłacenie profesjonalnej opieki, przykładowo usług opiekuńczych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. N., reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania przez niego opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizująca się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zarzucił ponadto rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo ze skarżący zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będąc jednocześnie opiekunem faktycznym osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że rodzeństwo strony może partycypować w opiece nad matką, podczas gdy funkcjonalna wykładnia przepisów powinna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń zarówno prawa materialnego jak i procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Z tego powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że sprawa jest rozpatrywana przez Sąd po raz kolejny, albowiem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2023 r. oddalający skargę W. N. (II SA/Gd 274/23) został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2025 r. (I OSK 604/24). W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że Sąd I instancji nie uwzględnił "istotnego faktu, a mianowicie, że jak wynika z akt sprawy, skarżący od 2016 r. pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy na podstawie art. 16 u.ś.r., który jest świadczeniem, którego przyznanie następuje w drodze decyzji administracyjnej, m.in. w oparciu o przesłankę tożsamą warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. w razie rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną". Ponieważ zakres obu świadczeń jest zbieżny, to WSA w Gdańsku powinien wyjaśnić dlaczego przy identycznych przesłankach materialnoprawnych faktycznie istniejące i prawomocne okoliczności zostały ocenione odmiennie. W ramach wytycznych NSA zobowiązał Sąd I instancji do szczegółowego odniesienia się do kwestii uzasadniających odmienną ocenę istnienia związku przyczynowego oraz ewentualne zwrócenie się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku o nadesłanie akt dotyczących postępowania w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Według art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z przywołanych przepisów wynika zasada związania oceną prawną, która powoduje, że skutki prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (wyrok NSA z 17 czerwca 2025 r., II OSK 236/23). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 P.p.s.a., rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Przepis art. 170 P.p.s.a. wyraża natomiast istotę mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń, która sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Innymi słowy, moc wiążąca orzeczenia oznacza, że wskazane podmioty muszą przyjąć, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu - a co za tym idzie nie może być już ponownie badana w następnych postępowaniach. Związanie wyrokiem nie dotyczy wyłącznie prawa, ale rozciąga się również na ocenę stanu faktycznego sprawy (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 10 lipca 2025 r., I SA/Go 132/25). Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.; dalej jako: "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z powołanych przepisów wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy jednak podkreślić, że wskazane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Wnioskujący oświadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi też wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Rozpatrując sprawę WSA w Gdańsku w uzasadnieniu uchylonego wyroku wyjaśniając powody oddalenia skargi powołał się na oświadczenie skarżącego, który podał, że mógłby podjąć zatrudnienie w niepełnym wymiarze, jednakże nikt nie chce go zatrudnić. Stanowiło to podstawę do wniosku, że nie konieczność opieki nad matką jest przyczyną niepodejmowania zatrudnienia, ale to, że nie może on znaleźć pracy w swoim zawodzie. Skoro tak to nie może być mowy o związku przyczynowo-skutkowym między koniecznością sprawowania opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. NSA nakazał natomiast szczegółowe odniesienie się do kwestii pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłki opiekuńczego przyznawanego m. in. w oparciu o rezygnację z zatrudniania w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę "diametralnie odmienna" (jak określił NSA) ocena okoliczności sprawy wynika z rozbieżności czasowej między orzekaniem co do prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (2016 r.) i prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (2022 r.). Sąd nie neguje przy tym istnienia przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w roku 2016. Niemniej jednak ocena okoliczności faktycznych dokonana przez organy administracji w roku 2022 była odmienna. Nie oznacza to jednak, że którakolwiek z tych ocen była błędna. Okoliczności stanu faktycznego podlegają zmianom i sytuacja, w której zakres sprawowanej opieki wykluczał możliwość zatrudnienia (2016 r.) nie wyklucza tego, że w roku 2022 przyczyną niepodejmowania zatrudniania był brak możliwości zatrudnienia w zawodzie, a nie stan zdrowia podopiecznej. Sąd zaznacza przy tym, że skoro skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy ubiegając się o świadczenie pielęgnacyjne to odmienne rozstrzygnięcie w sprawie mogłoby prowadzić do weryfikacji decyzji w sprawie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, co oznaczałoby wydanie orzeczenia na niekorzyść skarżącego, a zatem z naruszeniem art. 134 § 2 P.p.s.a. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę nie było powodów zwracania się do Kolegium o nadesłanie akt dotyczących postępowania w przedmiocie specjalnego zasiłki okresowego albowiem z żadnych dokumentów zawartych w aktach sprawy nie wynika by przed tym organem toczyło się takie postępowanie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił. Powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło