II SA/Gd 372/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2018 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] w przedmiocie przewrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie kary za usunięcie drzew oddala skargę. Skarga L. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2018 r., nr [..], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Burmistrz Miasta decyzją z dnia 2 czerwca 2017 r., nr [..], wymierzył S. N. i L. N. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia dwóch drzew rodzaju brzoza o minimalnych średnicach pni wynoszących 41 cm i 32 cm rosnących na terenie nieruchomości przy ul. S. Ż., działka nr [..], w wysokości 206 000 zł. Przesyłki zawierające tę decyzję, z uwagi na ich dwukrotne awizowanie w dniach 6 i 14 czerwca 2017 r. i nieodebranie przez adresatów decyzji, zostały uznane za skutecznie doręczone, w trybie art. 44 Kpa, w dniu 20 czerwca 2017 r. W dniu 5 lipca 2017 r. S. N. i L. N. złożyli odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta z dnia 2 czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 25 lipca 2017 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia powyższego odwołania a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 589/17, oddalił skargę L. N. na to postanowienie. Sąd wskazał, że termin do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta z dnia 2 czerwca 2017 r. upływał w dniu 4 lipca 2017 r., a zatem odwołanie wniesione w dniu 5 lipca 2017 r. zostało złożone z przekroczeniem terminu. Skarżący nie obalił zaś domniemania autentyczności dokumentu potwierdzającego powiadomienie o przesyłce zawierającej decyzję Burmistrza Miasta z dnia 2 czerwca 2017 r. Pismem z dnia 26 lipca 2017 r., sprecyzowanym pismem z dnia 11 sierpnia 2017 r., S. i L.N. zwrócili się do Kolegium o przywrócenie im terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta z dnia 2 czerwca 2017 r., wskazując, że o uchybieniu tego terminu dowiedzieli się w dniu 19 lipca 2017 r., kiedy to otrzymali pismo Burmistrza Miasta z dnia 11 lipca 2017 r. przekazujące ich odwołanie do Kolegium oraz podnosząc, że nie otrzymali przesyłek zawierających decyzję Burmistrza Miasta z dnia 2 czerwca 2017 r. a także, że pracownicy Urzędu Miasta, mimo kilkukrotnych spotkań, nie powiadomili ich o jej wydaniu. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2018 r., wydanym na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) - zwanej dalej Kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wydane postanowienie, Kolegium wskazało, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie określonym w art. 58 Kpa a czynność, dla której ustanowiony był przywracany termin została dopełniona. Jednakże, jak wskazało Kolegium, wnioskodawcy nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Przewidziana bowiem w art. 44 Kpa forma doręczenia rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało skutecznie doręczone adresatowi i dopiero obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej. Wnioskodawcy nie przedstawili zaś żadnych argumentów przemawiających za uznaniem, że doręczenie zastępcze decyzji Burmistrza Miasta z dnia 2 czerwca 2017 r. było obarczone wadą skutkującą obaleniem fikcji doręczenia. Skuteczność doręczenia w tym trybie, jak podkreśliło Kolegium, została także potwierdzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 589/17, który uznał, że decyzja Burmistrza Miasta z dnia 2 czerwca 2017 r. została skutecznie doręczona. W związku z powyższym fakt samego fizycznego nieodebrania decyzji przez strony nie może stanowić podstawy przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Złożenia odwołania po terminie nie tłumaczy także brak dodatkowej informacji ze strony pracowników Urzędu Miasta o doręczeniu przedmiotowej decyzji. Uznając doręczenie za skuteczne w świetle art. 44 Kpa, organ I instancji nie miał obowiązku dodatkowo informować stron o tym fakcie. W tej sytuacji, jak wskazało Kolegium, nie można uznać by uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło na skutek niemożliwych do przewidzenia i od strony całkowicie niezależnych przeszkód, na które strona nie mogła mieć wpływu nawet pomimo zachowania należytej staranności. We wniesionej do Sądu skardze na powyższe postanowienie L. N. wniósł o jego uchylenie zarzucając, że wydane zostało: - z naruszeniem art. 58 Kpa - poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; - pomimo błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na uznaniu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu; - z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 11 Kpa - poprzez niewyjaśnienie przez organ wszystkich okoliczności sprawy, niepouczenie strony o obowiązujących przepisach, brak udzielenia wskazówek, nieodniesienie się w całości do wniosków odwołujących oraz nieprzedstawienie przepisów prawnych popierających stawiane przez organ tezy. Skarżący stwierdził, że nie ponosi odpowiedzialności za nieodebranie decyzji. W tym okresie przebywał bowiem pod adresem zamieszkania i regularnie odbierał inną korespondencję a awiza najprawdopodobniej nie zostały w ogóle przez pracownika poczty pozostawione. Co więcej, jak podkreślił, na dokumentach z poczty brak jest dokładnych informacji o miejscu pozostawienia awiza. Ponadto, w czasie gdy przesyłka była awizowana, kilkukrotnie osobiście spotykał się z pracownikami Urzędu Miasta, którzy prowadzili m.in. tę sprawę i nigdy podczas rozmów nie został poinformowany, że decyzja została wydana oraz że wróciła niepodjęta w terminie. Dopiero w dniu 29 czerwca 2017 r., kiedy zapytał o przebieg sprawy, został o tym fakcie poinformowany. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2018 r. jest zgodne z prawem. Artykuł 58 Kpa stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z regulacji art. 58 Kpa wynika, że są cztery przesłanki przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, które muszą wystąpić łącznie tj.: brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu; dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności, dla której ustanowiono przywracalny termin. Zdaniem Sądu prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że we wniosku o przywrócenie terminu nie został wykazany brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta z dnia 2 czerwca 2017 r., a brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. O braku winy można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Od strony postępowania wymaga się szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017 r., str. 547). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Jak trafnie stwierdziło Kolegium, okoliczności, które przywołano we wniosku, nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta z dnia 2 czerwca 2017 r. W szczególności zaś słusznie uznało Kolegium, że brak było podstaw do zakwestionowania prawidłowości doręczenia decyzji adresatom. Okoliczności dotyczące tych doręczeń nie zostały bowiem skutecznie podważone. Kwestia ta była już zresztą przedmiotem oceny na wcześniejszym etapie postępowania administracyjnego przy stwierdzaniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W prawomocnym wyroku z dnia 8 listopada 2017 r., syn akt II SA/Gd 589/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził już, że przesyłka zawierająca decyzję Burmistrza Miasta z dnia 2 czerwca 2017 r. została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie art. 44 Kpa a skarżący nie obalił domniemania autentyczności dokumentu potwierdzającego powiadomienie o przesyłce. W związku z tym Sąd wyjaśnił, że z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wynika, że doręczyciel zgodnie z pouczeniem na zwrotnym poświadczeniu "właściwe zaznaczyć" zakreślił pkt 2 wskazując, że przesyłki nie doręczono i informację o nadejściu przesyłki umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Podnoszony zarzut, że pracownik poczty nie pozostawił awiza pozostaje zaś w sprzeczności z adnotacją doręczyciela na potwierdzeniu doręczenia, z której wynika, że informacja o nadejściu przesyłki została umieszczona w skrzynce oddawczej adresata. Sąd w niniejszej sprawie podziela w całości powyższą ocenę. Co więcej, powyższym stanowiskiem Sąd orzekający w niniejszej sprawie był związany. Zgodnie bowiem z treścią art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zgodnie zaś z treścią art. 153 tej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną oznacza, że w tym zakresie ani organy administracji, ani też sądy nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym, i zobowiązane są do podporządkowania się jej w pełnym zakresie. W szczególności zaś, w konsekwencji związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku, stanowisko sądu administracyjnego, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracji, powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej tegoż sądu wyrażonej w poprzednim orzeczeniu a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wyrażonym wcześniej poglądem. Skoro zatem doszło do niewadliwego doręczenia decyzji na podstawie art. 44 Kpa, to ponowne doręczenie skarżącemu przez organ przesyłki zawierającej decyzję Burmistrza Miasta z dnia 2 czerwca 2017 r. byłoby nieuzasadnione. W przypadku skutecznego doręczenia zastępczego nie ma bowiem potrzeby ponawiania prób doręczenia decyzji stronie a ewentualne kolejne doręczenia należy uznać za pozostające bez wpływu na skuteczność doręczenia zastępczego. Późniejszy wtórny odbiór decyzji przez stronę nie powoduje bowiem nowego otwarcia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo również stwierdziło, że okoliczności dotyczące spotkań skarżącego z pracownikami urzędu, w tym brak informacji o wydaniu decyzji, nie mogą usprawiedliwiać uchybienia terminu. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z dyspozycją art. 119 pkt 3 tej ustawy.