II SA/Gd 377/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 2 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 2 stycznia 2018 r. w przedmiocie ochrony informacji niejawnych postanawia odrzucić skargę. W dniu 8 maja 2018 r. (data stempla pocztowego) R. S. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku skargę na zarządzenie Prezesa Sądu z dnia 2 stycznia 2018 r., mocą którego nie uwzględniono wniosku skarżącego o nadaniu klauzuli "ściśle tajne" protokołowi posiedzenia z dnia 21 grudnia 2017 r. w sprawie [..] Sądu. Zarządzenie to wydane zostało na podstawie § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 września 2017 r. w sprawie sposobu postępowania z protokołami przesłuchań i innymi dokumentami lub przedmiotami, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych albo zachowania tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji. Zarządzenie to skarżący otrzymał w dniu 4 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przedmiotowa sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, zgodnie bowiem z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 oraz z 2018 r., poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2018 r., poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, stosownie do art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego a zgodnie z treścią art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Podkreślić przy tym należy, że granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy zostały określone bezpośrednio w art. 184 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych organów administracji rządowej. Przedmiotem wymiaru sprawiedliwości w zakresie objętym właściwością sądów administracyjnych stają się więc konflikty w sferze stosunków administracyjno – prawnych sensu largo, czyli spory co do zgodności z prawem działania organu administracji publicznej w sferze, w jakiej został on upoważniony do kształtowania uprawnień i obowiązków podmiotów niepowiązanych z tym organem ani więzami zależności organizacyjnej, ani podległości służbowej (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2017 r., str. 54 – 55). Podkreślenia ponadto wymaga, że z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w indywidualnych sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, iż jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 4/06, ONSAiWSA 2007/2 poz. 28; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008/2 poz. 21). Wskazuje się jednocześnie, że sformułowanie "z zakresu administracji publicznej" - konieczny element kwalifikujący skargę do sądu administracyjnego jako dopuszczalną - należy rozumieć w ujęciu materialnym (por. np. postanowienie NSA z dnia 16 października 2007 r., II OSK 1364/07, CBOIS). Działalność z zakresu administracji publicznej obejmuje w tym znaczeniu sprawy administracyjne, a więc zadania i kompetencje w zakresie władzy wykonawczej, wykonywane w formie władczej, którą cechuje jednostronność działania, moc wiążąca oraz dopuszczalność stosowania przymusu. Za zasadniczy element charakterystyczny dla określenia aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej uważany być musi element władztwa administracyjnego (por. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, ZNSA nr 2(5) 2006, s. 14-15). Zaskarżone w niniejszej sprawie zarządzenie wydane zostało zaś przez Prezesa Sądu, działającego jako organ wymiaru sprawiedliwości, nie zaś jako organ administracji publicznej. Co do zasady bowiem, prezes sądu okręgowego jest organem wymiaru sprawiedliwości – sądu okręgowego, zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 23) – zwanej dalej u.s.p. Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 8 pkt 2 i art. 1 § 2 i 3 u.s.p. prezes sądu okręgowego kieruje działalnością administracyjną sądu okręgowego w zakresie zapewnienia właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu, bezpośrednio związanego z wykonywaniem przez sąd zadań dotyczących sprawowania wymiaru sprawiedliwości w zakresie nienależącym do sądów administracyjnych, sądów wojskowych oraz Sądu Najwyższego i wykonywania innych zadań z zakresu ochrony prawnej, powierzone w drodze ustaw. Zaskarżone zarządzenie wydane zostało na podstawie § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 września 2017 r. w sprawie sposobu postępowania z protokołami przesłuchań i innymi dokumentami lub przedmiotami, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych albo zachowania tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji. Przepis § 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że protokołom przesłuchań, dokumentom lub przedmiotom, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych, nadaje się odpowiednio do ich treści klauzule: "ściśle tajne", "tajne", "poufne" lub "zastrzeżone". Protokoły podlegają rejestracji w urządzeniu ewidencyjnym. Zgodnie zaś z § 4 ust. 2 tego rozporządzenia prezes sądu, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, nadaje klauzulę: "ściśle tajne", "tajne", "poufne" lub "zastrzeżone" całym aktom albo poszczególnym ich tomom, jeżeli obejmują one okoliczności, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych. Powyższe wskazuje, że zaskarżone zarządzenie nie kształtuje również indywidualnego stosunku administracyjnego, a dotyczy jedynie dokumentów wytworzonych w toku postępowania karnego. Dlatego też tak ukształtowanej działalności Prezesa Sądu nie można w żadnym razie utożsamiać z działalnością administracji publicznej, która może być kontrolowana przez sądy administracyjne. Jednocześnie, Sąd zauważa, że przedmiotowa skarga wniesiona została po terminie. Zgodnie bowiem z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zaskarżone zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 stycznia 2018 r. a tym samym termin do wniesienia skargi upływał dla skarżącego w dniu 5 lutego 2018 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 83 § 2 p.p.s.a. jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Skarżący wniósł zaś przedmiotową skargę w dniu 8 maja 2015 r. a więc po terminie do jej wniesienia. Art. 58 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1), jak i wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia (pkt 2). Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, orzekł jak w sentencji.