II SA/Gd 389/07
WyrokWSA w Gdańsku2008-11-06
Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Mariola Jaroszewska, Katarzyna Krzysztofowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, nie wyjaśniając dostatecznie kwestii legitymacji wnioskodawców do żądania wszczęcia postępowania nadzwyczajnego oraz nie badając zgodności decyzji z przepisami prawa stanowiącymi jej podstawę?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszeń przepisów prawa procesowego, które miały wpływ na wynik sprawy. Organ nie wyjaśnił właściwie, czy wnioskodawcy i skarżąca posiadają legitymację do żądania stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy, co stanowiło uchybienie przepisom art. 7, 77 § 1 w związku z art. 28 i art. 156 § 2 kpa. Ponadto, organ pominął badanie zgodności decyzji z przepisami prawa stanowiącymi jej podstawę prawną, co jest niezbędne przy ocenie przesłanki rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy ustalającej warunki zabudowy dla rozbudowy bazy produkcyjno-magazynowej. Skarżąca kwestionowała prawidłowość postępowania i decyzji, zarzucając naruszenie przepisów prawa ochrony środowiska oraz pominięcie jej jako strony. Kolegium dwukrotnie odmówiło stwierdzenia nieważności, a WSA w Gdańsku uchylił te decyzje, wskazując na naruszenia proceduralne.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia 1 lipca 2005 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lipca 2005 r., nr [...].
B. J. wniosła do sądu administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2007 r. utrzymującą w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie tego organu z dnia 1 lipca 2005 r. odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy ustalającej warunki zabudowy dla rozbudowy bazy produkcyjno – magazynowej o A w miejscowości K.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte w następującym stanie sprawy administracyjnej:
Decyzją z dnia 27 grudnia 2004 r. Wójt Gminy ustalił na wniosek B Spółki z o.o. w K. warunki zabudowy działek nr [...], [...] i [...] w K. dla inwestycji polegającej na rozbudowie istniejącej bazy produkcyjno – magazynowej o A o wydajności 120 T/godz. W podstawie prawnej tej decyzji powołano art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 2 i art. 61 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm. ) W jej uzasadnieniu wskazano na spełnienie warunków z art. 61 ust. 1 w/w ustawy i wyjaśniono, iż z uwagi na to, że planowana inwestycja z mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko ( Dz. U. Nr 79, poz. 1490 ze zm. ) została zaliczona do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których raport mógł być wymagany, w toku postępowania wystąpiono do właściwych organów o opinię co do konieczności jego sporządzenia i postanowieniem z dnia 21 października 2004 r. Starosta Powiatowy nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia raportu dla planowanej inwestycji. W treści decyzji wskazano także, iż jej integralną część stanowi opieczętowany pieczęcią urzędu załącznik graficzny, który przedstawia granice opracowania. Z akt tego postępowania wynika, iż jego stronami oprócz inwestora byli H. i Z. K. oraz C Spółka z o.o. w K. Wobec braku odwołania opisana decyzja stała się ostateczna.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2005 r. Wójt Gminy wskazując na art. 113 § 1 kpa sprostował powyższą decyzję w ten sposób, że jako teren lokalizacji inwestycji wymienił dodatkowo działkę nr [...] oraz zmienił podaną wydajność A ze 120 T/godz. na 160 T/godz. Na powyższe postanowienie doręczone stronom postępowania nie wniesiono zażalenia.
W dniu 11 maja 2005 r. do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska Delegatury zostało wniesione przez radcę prawnego A. P. działającego w imieniu S. L., A. D., G. Z., K. T., A. H., J. K., M. J. pismo zatytułowane jako skarga. W jego treści pełnomocnik zarzucił organom ( Wójtowi Gminy oraz Staroście Powiatowemu ) rażące naruszenie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska przy wydaniu w/w decyzji o warunkach zabudowy oraz jak wynikało z treści pisma na jej podstawie również wydanej w dniu 11 kwietnia 2005 r. decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla budowy A przez spółkę B. Zarzuty pisma dotyczyły naruszenia przez organy przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska w zakresie niedopełnienia przez nie obowiązków informacyjnych ( art. 53, 32, 19 ust. 2 pkt 5 w/w ustawy ) oraz niezgodności raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z treścią art. 52 ust. 1 ustawy. Skarżący zarzucili również niezgodność z prawem postanowienia o sprostowaniu decyzji o warunkach zabudowy. Stwierdzili, że wskutek wskazanych naruszeń Prawa ochrony środowiska oraz przez brak zawiadomień o toczącym się postępowaniu "pozbawiono ich prawa obrony swoich praw" i wyjaśnili, że "z uwagi na zamieszkiwanie w miejscowości w której ma zostać zrealizowana inwestycja oraz że zamieszkanie to znajduje się w strefie oddziaływania obiektu przysługuje im przymiot strony w niniejszym postępowaniu". Pełnomocnik skarżących wniósł o wszczęcie przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 27 grudnia 2004 r. o warunkach zabudowy oraz aby wstąpił do toczącego się postępowania na skutek odwołania wniesionego od decyzji Starosty słupskiego z dnia 11 kwietnia 2005 r. o pozwoleniu na budowę.
Po przekazaniu powyższego pisma ( postanowieniem z dnia 16 maja 2005 r. ) jako wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu organ ten zawiadomił strony o wszczęciu na wniosek postępowania w tym przedmiocie. Następnie organ wezwał pełnomocnika do sprecyzowania pisma przez "wskazanie trybu, podstawy prawnej i przesłanki zawartej w kodeksie postępowania administracyjnego, która miałaby stanowić o możliwości wzruszenia i wyeliminowania z obrotu decyzji Wójta Gminy (...) wyjaśniając, iż powyższe odnosi się również do postanowienia o sprostowaniu z dnia 14 marca 2005r. W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawców wyjaśnił, że domaga się stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu i na poparcie tego wniosku przedstawił swoje wywody i argumenty. Wyjaśnił także, że podtrzymuje żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 27 grudnia 2004 r. o warunkach zabudowy z powodu rażącego naruszenia wskazanych uprzednio przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska tj. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Z kolei w dniu 27 czerwca 2005 r. do Urzędu Gminy wpłynęło pismo B. J. skierowane do Starosty zatytułowane jako "skarga z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji". W piśmie tym B. J. z powołaniem na art. 154 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 i 6 kpa wniosła o wszczęcie postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności szeregu rozstrzygnięć m. in. opisanej wyżej decyzji o warunkach zabudowy wydanej B Sp. z o.o. z dnia 27 grudnia 2004 r. i postanowienia o jej sprostowaniu z dnia 14 marca 2005 r. Skarżąca zarzuciła organom ogólnie naruszenie regulacji prawnych tj. Prawa ochrony środowiska, Prawa budowlanego oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia tego pisma wynika, że skarżąca kwestionuje stanowisko Wójta Gminy w przedmiocie nie uznawania jej za stronę postępowań administracyjnych dotyczących działalności prowadzonej na sąsiadujących z nią nieruchomościach przez cztery firmy m. in. C i B ( pozwolenia na budowę wytwórni mas bitumicznych ) oraz odmowę udostępniania jej akt spraw administracyjnych. Z pisma wynika, że zdaniem Wójta skarżąca nie jest stroną postępowań z tego względu, iż jej nieruchomość jest oddzielona od nieruchomości wykorzystywanej przez w/w przedsiębiorstwa na działalność przemysłową pasem drogowym. Zdaniem skarżącej "droga wprawdzie jest wytyczona na mapie, ale nigdy nie została wytyczona w terenie" i transport ciężarowy do oczyszczalni jest możliwy i odbywa się wyłącznie przez jej nieruchomość tak jak i przez jej nieruchomość "transmitowane są ścieki przemysłowe z wszelkiej działalności prowadzonej na gruntach rolnych" spółki C i B. Skarżąca wskazała, że stronami postępowań są mieszkańcy z odległych krańców wsi, zaś ona nie i to mimo tego, iż jej nieruchomość położona jest najbliżej inwestycji i jest najbardziej narażona na jej negatywne oddziaływanie. Skarżąca zastrzegła, że zakres naruszeń jej praw jako właścicielki sąsiedniej nieruchomości i jako strony postępowania określi "po zdobyciu wszystkich materiałów w sprawie", a w odrębnym postępowaniu zaskarżyła "utajnienie informacji i odmowę dostępu do akt".
Przekazując pismo B. J. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu Wójt Gminy wyjaśnił m. in. że wobec tego iż nieruchomość skarżącej nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości na której spółka B zamierza rozbudować istniejącą bazę skarżąca nie była stroną prowadzonego postępowania.
Decyzją z dnia 1 lipca 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 27 grudnia 2004 r. ustalającej warunki zabudowy dla rozbudowy bazy produkcyjno – magazynowej o A. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium w pierwszej kolejności opisało treść kwestionowanej decyzji i wskazało na wnioski stron. Następnie organ powołując art. 156 § 1 i § 2 kpa wskazał na wyjątkowy charakter postępowania nadzorczego oraz na przesłanki unieważnienia decyzji administracyjnej ze szczególnym wyjaśnieniem charakteru przesłanki dotyczącej rażącego naruszenia prawa. Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, iż naruszono art. 31, 32 i 46 ustawy Prawo ochrony środowiska, albowiem z akt sprawy wynika, że postępowanie prowadzone było równocześnie z postępowaniem o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, o którym mowa w art. 46 powołanej ustawy. Dowodami na to są znajdujące się w aktach postanowienia Wójta Gminy i Starosty nakładające na inwestora obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania inwestycji na środowisko oraz sam raport opracowany w listopadzie 2004 r. przez osobę uprawnioną. Zawiadomienia o wszczęciu postępowania o ustalenie warunków zabudowy zostały zamieszczone na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy i sołectwie oraz na stronie internetowej gminy. Z kolei zarzuty dotyczące prawidłowości raportu winny być podnoszone w postępowaniu związanym z oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko. W kwestii podnoszonej w zarzutach p. B. J. organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie wykazała na czym w istocie miałoby polegać naruszenie jej słusznych interesów oraz działanie na jej szkodę w związku z wydaniem przedmiotowego rozstrzygnięcia. Podstawą jej wniosku było twierdzenie o uniemożliwieniu dostępu do akt sprawy. Kolegium stwierdziło, że skarżąca nie przejawiała żadnego zainteresowania, aby zapoznać się z aktami sprawy dostępnymi w Samorządowym Kolegium Odwoławczym.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył pełnomocnik S. L., A.D., G. Z., K. T., A. H., J. K. i M. J. We wniosku tym podtrzymano argumentację dotyczącą naruszenia przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska przy wydaniu decyzji o warunkach zabudowy.
W dniu 20 lipca 2005 r. do SKO wpłynęło pismo B. J. W piśmie tym skarżąca wskazała, iż w dalszym ciągu nie ma dostępu do wszystkich informacji i okoliczności związanych z wydaniem zaskarżonej decyzji i wniosła o wskazanie terminu w którym będzie mogła zapoznać się z kompletnymi aktami sprawy. W dalszej części pisma skarżąca szeroko wywodziła, iż jej zdaniem niesłusznie pozbawiono ją prawa strony w postępowaniu związanym z kwestionowaną decyzją o warunkach zabudowy z dnia 27 grudnia 2004 r. Wyjaśniła, iż "teren inwestycyjny obejmujący określone w decyzji działki nr [...] i [...] graniczy z zabytkową nieruchomością skarżącej nr [...] (...) widniejąca na mapie droga rozgraniczająca teren inwestycyjny od zabytkowego parku fizycznie nie istnieje, nigdy bowiem nie została wyznaczona w terenie, co powoduje że inwestor i skarżąca graniczą ze sobą bezpośrednio". Dalej skarżąca zarzuciła decyzji Wójta z dnia 27 grudnia 2004 r. naruszenie przepisów art. 28, 7, 9 i 10 § 1 kpa i wskazała, iż wniosek o jej uchylenie i uznanie za nieważną wniosła także na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 4 kpa. W dalszej części skarżąca szeroko odniosła się do decyzji o warunkach zabudowy wskazując na nieprawidłowość sporządzonej na jej potrzeby analizy i opracowania graficznego ( załącznika nr 1 do decyzji ). Podsumowując stwierdziła, iż "wniosek o uchylenie decyzji organu I instancji i uznanie jej za nieważną, jako spełniający główne przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 i 4 jest w pełni zasadny i konieczny zarówno ze względu na uzasadniony interes skarżącej, jak i interes społeczny oraz dla ochrony dobra kultury jakim jest wpisany do rejestru zabytków zespół pałacowo – parkowy w K.".
Pismem z dnia 21 lipca 2005 r. Kolegium poinformowało skarżącą o możliwości zapoznania się z aktami sprawy dotyczącymi decyzji Wójta Gminy z dnia 27 grudnia 2004 r. w siedzibie SKO oraz zwróciło się o określenie charakteru wniesionego pisma tj. czy oczekuje rozpatrzenia sprawy zgodnie z pouczeniem zawartym w doręczonej decyzji SKO z dnia 1 lipca 2005 r.
W kolejnym piśmie z dnia 1 sierpnia 2005 r. skarżąca wyjaśniła, iż wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie określonym przez Kolegium. W treści tego pisma skarżąca ponownie podniosła kwestię pominięcia jej jako strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją Wójta Gminy. Wniosła, aby Kolegium "dostrzegło" jej żądania do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym. Jej zdaniem "już z tej podstawy wynika konieczność unieważnienia wadliwych, bo wydanych bez udziału skarżącej decyzji i postanowień". Wskazała, że "domaga się, by organ administracji, który swoimi decyzjami naruszył jej prawa własności – czyniąc z zabytkowej nieruchomości obiekt nie nadający się do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem – dostrzegł, że jego obowiązkiem było traktowanie skarżącej jako strony postępowania".
Decyzją z dnia 9 sierpnia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 1 lipca 2005 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 listopada 2006 r. ( sygn. akt II SA/Gd 911/05 ) na skutek skarg B. J., S. L., K. T., A. H., M. J. i G. Z. uchylił powyższą decyzję. Powodem uchylenia był fakt, iż w wydaniu zaskarżonej decyzji uczestniczyło dwóch członków Kolegium, którzy brali udział w wydaniu decyzji z dnia 1 lipca 2005 r.
Kolejną decyzją z dnia 29 marca 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia 1 lipca 2005 r. W jej uzasadnieniu organ przedstawił stan sprawy i odniósł się do decyzji z dnia 27 grudnia 2004 r. wskazując, że planowana inwestycja ( rozbudowa bazy produkcyjno – magazynowej ) zlokalizowana jest na terenie dla którego gmina nie posiada obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Następnie wyjaśnił, że stosownie do wymogów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Wójt Gminy dokonał analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 ustawy oraz § 3 w/w rozporządzenia. W dalszej części Kolegium wskazało, iż brak jest podstaw do uznania, że w prowadzonym postępowaniu naruszono przepisy art. 31, 32 i 46 ustawy Prawo ochrony środowiska i w tym zakresie przedstawiło argumentację jak we wcześniejszym rozstrzygnięciu sprawy. Odnosząc się zaś do zarzutów B. J. organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie wykazała istnienia swego interesu prawnego w uczestniczeniu w prowadzonym przez Wójta Gminy postępowaniu, albowiem działka stanowiąca jej własność nie graniczy z działkami na których projektowana była rozbudowa bazy, a uciążliwości związane z uruchomieniem wytwórni mas bitumicznych wg raportu oddziaływania na środowisko nie wykraczają poza teren bazy.
W skardze na powyższą decyzję B. J. domagała się stwierdzenia jej nieważności oraz stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 27 grudnia 2004 r. Z treści skargi wynika, że w ocenie skarżącej rozstrzygnięcie Kolegium prowadzi do akceptacji naruszeń prawa popełnionych przez inwestora. Jej zdaniem inwestor prowadzi działalność z naruszeniem norm i przepisów prawa ochrony środowiska. Skarżąca zarzuciła również, iż Kolegium nie uwzględniło wyroku sądu administracyjnego, albowiem nie wyłączyło od rozpoznawania sprawy członka Kolegium M. W., która orzekała "w tej samej sprawie w jej wcześniejszych skargach dotyczących tej samej inwestycji", a mianowicie "w sprawie odmowy unieważnienia sprostowania zaskarżonej decyzji (...) i w większości pozostałych skarg dotyczących tego samego inwestora i tej samej inwestycji w zaskarżeniach uzupełnień i rozszerzeń zakresu uprawnień wynikających z decyzji Wójta dot. tej samej decyzji Wójta o warunkach zabudowy dla wytwórni mas bitumicznych w K. Kolegium z udziałem M. W.zawsze orzekało na korzyść inwestora, zawsze bez postępowania dowodowego i wyjaśniającego, podobnie jak w niniejszym postępowaniu zakończonym decyzją SKO z dnia 29 marca 2007 r.". Skarżąca podtrzymała również swoje wcześniejsze zarzuty odnoszące się do decyzji o warunkach zabudowy z dnia 27 grudnia 2004 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z uwagi na wnioski skargi w pierwszej kolejności należy skarżącej wyjaśnić , że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego podjęte w wyniku wszczętego przez ten organ postępowania administracyjnego tzw. nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 27 grudnia 2004 r. W ramach tej kontroli sąd administracyjny bada prawidłowość wszczęcia i przeprowadzenia tego postępowania oraz prawidłowość wydanej w jego wyniku decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności. Wydany przez sąd administracyjny wyrok mógł zatem odnosić się wyłącznie do decyzji podjętych przez Kolegium, a nie do decyzji z dnia 27 grudnia 2004 r. ustalającej warunki zabudowy. Innymi słowy w niniejszym postępowaniu sąd nie był władny do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy, albowiem wówczas rozstrzygnąłby za organ sprawę administracyjną i wszedł w jego kompetencje. Rzeczą sądu w niniejszej sprawie była kontrola rozstrzygnięć podjętych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie administracyjnej, której przedmiotem było stwierdzenie nieważności decyzji Wójta o warunkach zabudowy.
W wyniku dokonanej kontroli sąd uznał, iż decyzje Kolegium naruszają przepisy prawa, aczkolwiek nie z tych przyczyn, o których mowa w skardze. Powodem uchylenia rozstrzygnięć Kolegium nie mogły być zarzuty skarżącej odnoszące się do niewłaściwego składu Kolegium. W składzie ponownie rozpoznającym sprawę po wyroku sądu administracyjnego, a więc w składzie który wydał rozstrzygnięcie w dniu 29 marca 2007 r. nie uczestniczyli ci członkowie Kolegium, którzy rozstrzygnęli ją decyzją wcześniejszą z dnia 1 lipca 2005 r. Świadczy to o prawidłowości składu organu. Fakt, iż ten sam członek Kolegium rozstrzyga sprawy administracyjne dotyczące tej samej inwestycji, czy tego samego podmiotu nie jest powodem jego wyłączenia w sytuacji gdy przedmiotem rozstrzygania są różne sprawy administracyjne np. o warunki zabudowy, o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy, o stwierdzenie nieważności postanowienia o sprostowaniu decyzji. Skarżąca niezasadnie i nieprawidłowo uznaje te odrębne sprawy administracyjne za jedną sprawę administracyjną i z tego powodu błędnie interpretuje uzasadnienie wyroku WSA w Gdańsku z dnia 23 listopada 2006 r., którym uchylono decyzję SKO wydaną w tej sprawie w dniu 9 sierpnia 2005 r.
W przedmiotowej sprawie organ dopuścił się naruszeń przepisów prawa procesowego, które niewątpliwie mogły mieć wpływ na jej wynik czyli na ostateczne jej załatwienie. Punktem wyjścia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji musi być art. 157 § 2 kpa zgodnie z którym postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jak wynika z akt przedmiotowe postępowanie nadzorcze zostało uruchomione na wniosek tj. na skutek pisma - skargi wniesionej przez pełnomocnika kilku osób wymienionych w opisie sprawy. Akcentowany w tej skardze fakt zamieszkiwania wnioskodawców w miejscowości w której ma zostać zrealizowana inwestycja dla której ustalono warunki zabudowy decyzją z dnia 27 grudnia 2004 r. oraz okoliczność, iż "zamieszkiwanie to znajduje się w strefie oddziaływania planowanego obiektu" miał uzasadniać ich legitymację do bycia stroną w niniejszym postępowaniu. Organ wszczynając postępowanie na skutek powyższej skargi musiał powyższą argumentację zaaprobować, a nie powinien, albowiem sam fakt zamieszkiwania w miejscowości gdzie ma zostać zrealizowana inwestycja, czy też zamieszkiwania w strefie oddziaływania projektowanego obiektu nie uprawnia do bycia stroną w jakiejkolwiek sprawie dotyczącej planowanej inwestycji, a w szczególności w sprawie o ustalenie warunków zabudowy, jak i w sprawie dotyczącej jej unieważnienia. Z wydanych decyzji wynika także, że odnoszą się one również do wniosku B. J., która w ocenie Kolegium "nie wykazała istnienia swego interesu prawnego w uczestniczeniu w prowadzonym przez Wójta Gminy postępowaniu, albowiem działka stanowiąca jej własność nie graniczy z działkami na których była projektowana rozbudowa bazy, a uciążliwości związane z uruchomieniem wytwórni mas bitumicznych wg raportu oddziaływania na środowisko nie wykraczają poza teren bazy". Zatem powstaje pytanie w oparciu o jakie ustalenia w sprawie i w oparciu o jakie dowody organ uznał, że wnioskodawcy są legitymowani do żądania uruchomienia postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 27 grudnia 2004 r. Organ nie mógł przyjąć, że wnioskodawców legitymował fakt zamieszkiwania w miejscowości gdzie jest planowana inwestycja, czy też fakt zamieszkiwania w "strefie oddziaływania planowanego obiektu". Organ nie mógł też równocześnie przyjąć innych wzajemnie wykluczających się okoliczności tj. że skarżąca nie wykazała interesu prawnego do bycia stroną w sprawie o warunki zabudowy, lecz ma legitymację do żądania stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki, a także, że zamieszkiwanie wnioskodawców jest w "strefie oddziaływania planowanego obiektu" skoro jak sam wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji w odniesieniu do osoby skarżącej, że "uciążliwości związane z uruchomieniem wytwórni mas bitumicznych wg raportu oddziaływania na środowisko nie wykraczają poza teren bazy". Podsumowując organ nie wyjaśnił właściwie stosownie do przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa w kontekście art. 28 kpa w związku z art.. 156 § 2 kpa czy wnioskodawcy i skarżąca są legitymowani do żądania stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów ( map, wypisów z ewidencji gruntów...itp. ), czy też oświadczeń stron umożliwiających sądowi weryfikację dostrzeżonych i opisanych wyżej sprzeczności w stanowisku organu, albowiem nie dokonał on w tym zakresie w zasadzie żadnych ustaleń, a te które poczynił są wzajemnie sprzeczne. W stosunku do wnioskodawców organ nie ustalił czy osoby te w ogóle są właścicielami jakiś nieruchomości położonych w sąsiedztwie projektowanej rozbudowy bazy. W stosunku zaś do skarżącej błędnie uznał brak jej legitymacji do bycia stroną w postępowaniu zakończonym decyzją o warunkach zabudowy przy jednoczesnym rozpatrzeniu jej wniosku o unieważnienie tej decyzji. Powyższe uchybienia organu miały niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, albowiem stosownie do art. 157 § 3 kpa gdy żądanie wszczęcia postępowania o unieważnienie decyzji wnosi podmiot nie będący stroną organ obowiązany jest do podjęcia decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że sytuacji gdy już z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że podmiot wnoszący żądanie nie ma interesu prawnego to winna nastąpić odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 kpa. Natomiast gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia to czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie ( por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r., I OSK 725/05, Lex nr 209119, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 lutego 2008 r., II SA/Po 655/07, Lex nr 351281, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2005 r., I SA 1795/03, Lex nr 164927 ).
Już z tych wskazanych wyżej przyczyn wydane decyzje musiały być uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).
Wobec tego, że sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania to celem jej właściwego rozstrzygnięcia przez organ należy zwrócić uwagę również na inne dostrzeżone przez Sąd z urzędu uchybienia tak aby zostały one przez organ wyeliminowane. Otóż oceniając interes prawny skarżącej B. J. organ ustali jednoznacznie jak położona jest jej nieruchomość względem projektowanej rozbudowy bazy i jaki jest stan jej zagospodarowania oraz czy i w jaki sposób planowana inwestycja może wpłynąć na sposób wykonywania prawa własności skarżącej. Organ będzie miał na względzie, że zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem sądowoadministracyjnym stronami postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, a tym samym i postępowania o stwierdzenie nieważności wydanej w tym przedmiocie decyzji mogą być – w zależności od okoliczności sprawy – także właściciele nieruchomości nie sąsiadujących bezpośrednio z terenem zaplanowanej inwestycji ( np. wyrok NSA z dnia 8 września 2004 r., OSK 394/04, Lex nr 160631 i wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2008 r., II SA/Gd 116/07, Lex nr 355451 ). Zatem sam fakt, iż działka skarżącej nie graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji z uwagi na wydzieloną geodezyjnie drogę nie jest wystarczający do przyjęcia braku interesu prawnego skarżącej w żądaniu unieważnienia kwestionowanej decyzji.
Niezależnie od powyższego organ zwróci uwagę i ponownie wnikliwie rozważy treść wniosku skarżącej, który został rozstrzygnięty wydanymi w niniejszej sprawie decyzjami. Zdaniem Sądu bowiem z treści pism skarżącej nie wynika jednoznacznie wszczęcia jakiego postępowania nadzwyczajnego skarżąca żądała. W cytowanych na wstępie pismach skarżąca swój "wniosek o unieważnienie decyzji Wójta Gminy z dnia 27 grudnia 2007 r." uzasadniała właściwie istnieniem podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a więc podstawy uzasadniającej wznowienie postępowania. Zasadnicze argumenty skarżącej mające uzasadniać weryfikację kwestionowanej decyzji dotyczyły pominięcia jej osoby w prowadzonym wówczas postępowaniu. Jest oczywistym, iż skarżąca nie będąc prawnikiem nie rozróżnia tych dwóch odrębnych trybów postępowania. Zatem to organ winien dokonać prawidłowej kwalifikacji wniosku. Nie sposób bowiem wykluczyć, iż intencją skarżącej było uruchomienie w stosunku do kwestionowanej decyzji postępowania wznowieniowego, albo też uruchomienie dwóch postępowań nadzwyczajnych ( nieważnościowego w trybie art. 156 kpa i wznowieniowego w trybie art. 145 kpa ). Fakt, iż do wszczęcia jednego z nich ( wznowieniowego ) właściwy jest inny organ nie zwalniał Samorządowego Kolegium Odwoławczego od dokładnego wyjaśnienia tego zagadnienia. Jeżeli bowiem strona wskazuje różne podstawy prawne swojego wniosku, a w uzasadnieniu żąda stwierdzenia nieważności decyzji także na podstawie art. 145 § 1 kpa to organ bez należytego wyjaśnienia treści żądania nie może dowolnie, bez prawidłowego pouczenia strony i uzyskania od niej dodatkowych wyjaśnień zakwalifikować wniosku. Żądanie skarżącej, aby Kolegium dostrzegło jej interes i uznało ją za stronę postępowania zakończonego decyzją z dnia 27 grudnia 2004 r. wskazywał, iż jej intencją mogło być albo tylko, albo także uruchomienie postępowania wznowieniowego. Zdaniem Sądu organ nie wyjaśniając prawidłowo treści wniosku naruszył przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa, gdyż treść żądania jest elementem stanu faktycznego, którego ustalenie jest niezbędne dla właściwego załatwienia sprawy. Zatem ponownie rozpatrując sprawę organ dokładnie ustali treść żądania skarżącej.
Wreszcie należy także wskazać, że badając kwestionowaną decyzję pod kątem podstaw wymienionych w art. 156 § 1 kpa organ z uwagi na zarzuty wnioskodawców ograniczył się jedynie do zbadania ewentualnych naruszeń przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska. Organ pominął zupełnie kwestię zgodności tej decyzji z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i przepisami rozporządzenia wykonawczego z dnia 26 sierpnia 2003 r., czyli pominął przepisy, które stanowiły podstawę prawną kwestionowanej decyzji. Jest oczywistym, iż ocena przesłanki rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 kpa winna niezależnie od zarzutów strony odnosić się także do przepisów prawa stanowiących podstawę wydania kwestionowanej decyzji. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał: "Stosownie do wymogów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, Wójt Gminy dokonał analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 ustawy oraz w § 3 rozporządzenia" to jednak taki stan rzeczy nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy związanej z wydaniem kwestionowanej decyzji. Z akt tych jednoznacznie wynika, że kwestionowana decyzja została wydana bez prawidłowej analizy ( brak prawidłowego wyznaczenia obszaru analizowanego stosownie do przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia ), a sama decyzja nie zawiera wymaganych stosownie do § 9 rozporządzenia załączników ( części tekstowej analizy nie uczyniono załącznikiem do decyzji, a w treści decyzji jako załącznik wymieniono jedynie część graficzną, która obrazuje jedynie teren inwestycyjny, a nie obszar analizowany ). Wszystkie te okoliczności winny być stosownie do art. 7 i 77 § 1 kpa dostrzeżone przez organ i ocenione pod kątem przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Kwestie te wymagać będą jednak szczegółowego rozważenia tylko wówczas gdy organ ustali czy i kto z wnioskodawców ma interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania. Interes prawny skarżącej organ zbada dopiero po wnikliwym wyjaśnieniu treści jej żądania. Organ będzie miał na względzie, iż strona może żądać uruchomienia równolegle dwóch tzw. postępowań nadzwyczajnych w stosunku do tej samej decyzji.
Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło