II SA/Gd 413/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. M. i W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie nakazu rozbiórki postanawia oddalić wniosek E. M. i W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Skarżący E. i W. M. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przyznanie im w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Wskazali, że pomoc adwokata jest im niezbędna do dalszego prowadzenia postępowania sądowego z powodu braku wymaganej wiedzy w tym zakresie. Skarżący oświadczyli jednocześnie, że nie są w stanie sami sfinansować pomocy adwokata, gdyż ich możliwości finansowe na to nie pozwalają. Skarżący wraz z 19 – letnim synem prowadzą trzyosobowe gospodarstwo domowe. Posiadają działkę rekreacyjną o powierzchni 401 m2, lokatę bankową na kwotę 20 000 zł oraz trzy samochody: SEAT CORDOBA rocznik 2006 r. (o wartości 15 000 zł), TOYOTA YARIS rocznik 2006 r. (o wartości 16 000 zł) oraz ROVER rocznik 2000 r. (o wartości 8000 zł). Wspólny miesięczny dochód małżonków wynosi około 6340 zł. Skarżący od 2001 r. mieszkają w mieszkaniu wynajętym od A. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r., odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy stwierdzając, że posiadane przez skarżących oszczędności pozwalają na poniesienie częściowych kosztów postępowania bez uszczerbku ich utrzymania koniecznego, w tym na ustanowienie w sprawie pełnomocnika z wyboru. Skarżący, nie zgadzając się z tym stanowiskiem, wnieśli sprzeciw od powyższego postanowienia. W ocenie skarżących ich sytuacji finansowa nie pozwala bowiem na skorzystanie z usług zawodowego pełnomocnika, którego koszty są na tyle wysokie, że spowodowałyby konieczność wyzbycia się wszystkich zgromadzonych oszczędności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Ponieważ, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym, przedmiotem niniejszej sprawy Sąd uczynił rozpoznanie wniosku E. i W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Na marginesie wyjaśnić należy, że w związku z tym, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało w dniu 18 czerwca 2014 r., Sąd musiał zastosować powołany przepis art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w dotychczasowym brzmieniu. Z dniem 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), która wprowadziła szereg zmian w tym również w zakresie przyznawania prawa pomocy. W myśl postanowień art. 2 przywołanej ustawy przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2 - 8, pkt 10 - 14, pkt 19 - 32, pkt 34 - 39, pkt 41- 47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60 - 69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74 -81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie więc z art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny. Wskazać należy, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślono, że przy ocenie sytuacji wnioskodawcy, z punktu widzenia przepisu art. 246 § 1 ustawy, uwzględnia się nie tylko bieżące dochody i wydatki jego i rodziny, ale również stan majątkowy. Posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje bowiem na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego np. jego zdolność kredytową czy możliwość zaciągania pożyczek (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publ.). Posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. prof. R. Hauser., prof. M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., Wydawnictwo C.H.BECK, str. 796). Co więcej, strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 711/04, Legalis). Przepis art. 246 § 1 co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają one żadnego dochodu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05, niepubl.). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny. Uzyskiwany przez skarżących comiesięczny dochód z tytułu umów o pracę oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 6340 zł, a także posiadane przez skarżących oszczędności na lokacie bankowej w wysokości 20 000 zł z całą pewnością umożliwią poniesienie kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata. Z tych też przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł w postanowieniu.