II SA/Gd 4327/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Nowakowski (spr.) Sędziowie : NSA Jan Jędrkowiak WSA Jolanta Górska Protokolant: Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 listopada 2001 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za użytkowanie wieczyste oddala skargę. Decyzją z dnia 27 września 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 71 ust 4. art. 73 ust 3 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz art. 105 k.p.a. umorzyło postępowanie w sprawie przyznania bonifikaty od opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, odroczenia terminu płatności do 31 grudnia 2001 r. i rozłożenia pozostałej kwoty na raty. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2001 r. K. O. zwrócił się do SKO o przyznanie bonifikaty od opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, odroczenia terminu płatności do 31 grudnia 2001 r. i rozłożenia pozostałej kwoty na raty. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej. Dołączono do niego również pismo Zarządu Miasta z dnia 30 lipca 2001 r., w którym odmówiono przyjęcia oferty zmiany stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu z 3% na 1% oraz pismo z dnia 30 maja 2001 r., dotyczące odmowy udzielenia bonifikaty od opłaty rocznej. Organ wskazał, że nieruchomość skarżącego przy ulicy C. [...] jest przeznaczona na tzw. "inne cele", dlatego też uiszczana jest od niej opłata w wysokości 3%. Osoby fizyczne mogą wystąpić o udzielenie bonifikaty 50% od opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, jeżeli nieruchomość ta jest przeznaczona na cele mieszkaniowe. Ponadto organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość jest wykorzystywana na działalność gospodarczą. Prowadzona jest tam firma A oraz zlokalizowane jest na niej 37 garaży. W świetle powyższego organ stwierdził, że nieruchomość ta jest wykorzystywana na cel inny niż mieszkaniowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż stosownie do art. 71 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami użytkownik wieczysty jest zobowiązany do wnoszenia opłaty rocznej przez cały czas użytkowania wieczystego, w terminie do 31 marca każdego roku, z góry za każdy rok. Właściwy organ na wniosek użytkownika wieczystego może ustalić inny termin płatności, nie przekraczający danego roku kalendarzowego. Z art. 73 ust 3 i 5 ustawy wynika, iż w wypadkach, o których mowa w art. 68 ust 1 pkt 1 -6 i pkt 8 ustawy właściwy organ może udzielić, za zgodą wojewody albo rady sejmiku, bonifikaty od pierwszej opłaty i opłat rocznych ustalonych zgodnie z art. 72 ust 2 i 3 pkt 1 - 4. Wysokość pierwszej opłaty i opłat rocznych, jak i udzielanych bonifikat i sposób zapłaty tych opłat ustala się w umowie. Organ stwierdzi, iż wobec wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości na cele gospodarcze, nie może znaleźć zastosowania norma art. 74 ust 1 ustawy, zgodnie z którą osoby fizyczne, których dochód miesięczny na jednego członka rodziny nie przekracza 50% średniego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za ostatni kwartał roku poprzedzającego rok, za który opłata ma być wnoszona, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, właściwy organ udziela na ich wniosek 50 % bonifikaty od opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, jeżeli nieruchomość jest przeznaczona lub wykorzystywana na cele mieszkaniowe. Przepisy nie określają natomiast procedury ustalenia obniżki w opłatach rocznych z tytułu trudnej sytuacji materialnej użytkownika. Kolegium stwierdziło również, iż nie posiada kompetencji do rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie bonifikaty. Spory te, jako wynikające z roszczeń cywilno-prawnych należą do właściwości sądów powszechnych. K. O. wniósł odwołanie od tej decyzji, w którym wywodził, że nieruchomość ta została przekształcona na cele mieszkaniowe. Kwestionował także ustalenia organu dotyczące prowadzenia na przedmiotowej nieruchomości działalności gospodarczej, wobec likwidacji firmy A. Wyjaśnił równocześnie, iż garaże znajdują się na obrzeżu jego posesji i zabezpieczają ja przed kurzem, a ponadto w 98% jest ona wykorzystywana na cele mieszkaniowe. Nie uwzględniając zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 22 listopada 2001 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając w całości argumentację faktyczną i prawną zawartą w jego uzasadnieniu. K. O. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wywodził, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone nierzetelnie i pobieżnie, z naruszeniem podstawowych zasad k.p.a., a w szczególności pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji. Ponadto wskazywał, że decyzja jest dla niego szczególnie krzywdząca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentacje faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisu art. 71 ust 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste pobiera się pierwszą opłatę i opłaty roczne. Opłaty roczne wnosi się przez cały okres użytkowania wieczystego, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, z góry za dany rok. Opłaty rocznej nie pobiera się za rok, w którym zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Właściwy organ, na wniosek użytkownika wieczystego, może ustalić inny termin zapłaty, nie przekraczający danego roku kalendarzowego. Opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości gruntowej określonej zgodnie z art. 67. (art. 72 ust 1) Wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego jest uzależniona od określonego w umowie celu, na jaki nieruchomość gruntowa została oddana, i wynosi za pozostałe nieruchomości gruntowe - 3% ceny (art. 72 ust 3 pkt 5) Zgodnie z 67 ust. 1 i 3 cenę nieruchomości ustalało się na podstawie jej wartości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego. Przy sprzedaży nieruchomości w drodze bezprzetargowej cenę nieruchomości ustala się w wysokości nie niższej niż jej wartość. Stosownie do art. 73 ust 3 ustawy w wypadkach, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1-6 i pkt 8, a zatem w przypadkach, gdy nieruchomość jest sprzedawana między innymi pod budownictwo mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruktury technicznej oraz innych celów publicznych, właściwy organ może udzielić, za zgodą odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od pierwszej opłaty i opłat rocznych. Zgodnie natomiast z art. 74 ust 1 ustawy osobom fizycznym, których dochód miesięczny na jednego członka rodziny nie przekracza 50% średniego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za ostatni kwartał roku poprzedzającego rok, za który opłata ma być wnoszona, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, właściwy organ udziela na ich wniosek 50% bonifikaty od opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, jeżeli nieruchomość jest przeznaczona lub wykorzystywana na cele mieszkaniowe. Omawiany przepis art. 74 nie określa jednak procedury ustalania przez właściwy organ obniżki w opłatach rocznych z tytułu trudnej sytuacji materialnej, a zwłaszcza dokumentów, które osoba uprawniona powinna przedstawić właściwemu organowi. Zgodnie z art. 73 ust 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość pierwszej opłaty i opłat rocznych oraz udzielanych bonifikat i sposób zapłaty tych opłat ustala się w umowie. Stronami umowy są Skarb Państwa lub gmina oraz użytkownik wieczysty. Opłata za wieczyste użytkowanie ma charakter cywilnoprawny i znajduje podstawę w treści umowy. Jest to zatem kwestia cywilno- prawna, nie podlegająca kompetencji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ustalenie wysokość pierwszej opłaty, opłat rocznych oraz udzielenie bonifikaty należy do organu będącego stroną umowy o użytkowanie wieczyste, a wszelkie spory wynikłe na tym tle podlegają jurysdykcji sądów powszechnych. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani, tym bardziej, pozostawione do uznania organu, co oznacza, że organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Okoliczności powodujące bezprzedmiotowość muszą być stwierdzone i wykazane w decyzji o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (wyrok NSA OZ w Łodzi z 27 stycznia 1998 r., I SA/Łd 1025/96). Podstawą do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego jest stwierdzenie, że postępowanie wszczęto w sprawie, która nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej (postanowienie NSA OZ we Wrocławiu z 22 listopada 2001 r., II SAB/Wr 114/00). Słusznie zatem organ umorzył przedmiotowe postępowanie, jako nie będący właściwy w sprawie. Na marginesie wskazać należy, iż skarżący nie skorzystał z pouczenia zawartego w orzeczeniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 października 2001 r., oddalającego wniosek skarżącego o zmianę stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, i nie wniósł sprzeciwu, co skutkowałoby przekazaniem sprawy do rozpatrzenia przez sąd powszechny, właściwy w sprawie. Z tych tez przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.