II SA/Gd 4354/01
WyrokWSA w Gdańsku2004-06-30
Skład orzekający: sędzia NSA Zdzisław Kostka, sędzia SO Jolanta Górska (spr.), asesor WSA Krzysztof Retyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres pracy wykonywanej przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej w ramach tej spółdzielni, na stanowisku traktorzysty, może być uznany za pracę w szczególnych warunkach, uprawniającą do zasiłku przedemerytalnego, nawet jeśli nie była wykonywana w ramach stosunku pracy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały pojęcie pracy w szczególnych warunkach, zawężając je wyłącznie do stosunku pracy. Brak jest podstaw do różnicowania pracy członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu, od takiej samej pracy wykonywanej w ramach zatrudnienia pracowniczego. W związku z tym, organ pierwszej instancji powinien ponownie rozpoznać sprawę, uwzględniając wskazania sądu co do możliwości zaliczenia okresu pracy w spółdzielni jako pracy w szczególnych warunkach.Stan faktyczny
Skarżący W. K. ubiegał się o zasiłek przedemerytalny. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, nie zaliczając okresu pracy od 01.03.1974 r. do 12.01.1996 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej Wspólny Łan w M. jako pracy w szczególnych warunkach, argumentując, że skarżący był członkiem spółdzielni, a nie pracownikiem na umowie o pracę. Skarżący zakwestionował tę interpretację, twierdząc, że pracował na stanowisku kierowcy ciągnika rolniczego, co stanowiło jego wyłączne zajęcie w spółdzielni.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania i stwierdził, że decyzje nie mogą być wykonywane.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia SO Jolanta Górska (spr.) asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant Edyta Oryńczak po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 02 października 2001 r. [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego W. K. kwotę 10 zł (dziesięć z złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że wymienione wyżej decyzje nie mogą być wykonywane.
3 II SA/Gd 4354/01
U z a s a d n i e n i e
Starosta [...] decyzją z dnia 2 października 2001 r. działając na podstawie art. 37j oraz art. 6 pkt 6 lit.b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) odmówił przyznania W.K. prawa do zasiłku przedemerytalnego.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że W. K. zarejestrował się w dniu 18 czerwca 2001 r. jako osoba bezrobotna. Organ ustalił, że W. K. posiada następujące okresy zatrudnienia:
- od 16.06.1966 r. do 28.02.1974 r. tj. 7 lat 8 m-cy i 15 dni w Spółdzielni Kółek Rolniczych w J..,
- od 01.03.1974 r. do 12.01.1996 r. tj. 21 lat 10 m-cy i 12 dni w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej Wspólny Łan w M.,
- od 10.05.2000 r. do 15.06.2001 r. tj. l rok l miesiąc i 6 dni w Gospodarstwie Rolnym J. P. w W., łącznie 30 lat 8 miesięcy i 3 dni.
Nadto organ uznał okres od 16.06.1966 r. do 28.02.1974 r. tj. 7 lat 8 miesięcy i 15 dni pracy w warunkach szczególnych na podstawie świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach w Przedsiębiorstwie Usługowo Produkcyjnym "[...]r". Odmówił natomiast zaliczenia okresu od 01.03.1974 r. do 12.01.1996 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej Wspólny Łan w M. wskazując, że ze świadectwa pracy tej Spółdzielni wynika, że W. K. wykonywał inną pracę zarobkową, będąc członkiem tej Spółdzielni od 01.03.1974 r. do 12.01.1996 r. Okres ten nie może być zaliczony ponieważ wskazane w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. (Dz.U. Nr 8, poz. 43) ma zastosowanie wyłącznie do pracowników.
W odwołaniu od tej decyzji W. K. wniósł o przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego podnosząc, że pracował na stanowisku kierowcy ciągnika rolniczego wykonując tym samym pracę w szczególnych warunkach.[...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że W. . nie spełnia warunków nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, ponieważ nie udokumentował 35-letniego okresu uprawniającego do zasiłku, aczkolwiek posiada 30 lat łącznego zatrudnienia, to jednocześnie nie legitymuje się 15-letnim okresem wykonywania prac w szczególnych warunkach. Co prawda Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w M. wystawiła świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach za okres od
01.03.1974 r. do 12.01.1996 r., ale brak jest podstaw aby okres wykonywania pracy w tej Spółdzielni jako członka tej Spółdzielni uznać za okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach w ramach stosunku pracy. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w transporcie i łączności (Dz.U. Nr 8, poz. 43) dotyczy pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. K. zakwestionował nieuznanie okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach w okresie od 01.03.1974 r. do 12.01.1996 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej Łan w M..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem
1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z przepisem art. 37j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz.U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.) zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Cytowany przepis poprzez użycie słów prace uznane w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odwołuje się do wykazu tych prac stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) oraz wykazów ustalanych zgodnie z delegacją zamieszczoną w § 1 ust. 2 i 3 tegoż rozporządzenia, zachowujących moc obowiązującą w warunkach określonych w art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.
Skarżący powołuje się na świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach w okresie od 01.03.1974 r. do 12.01.1996 r. wystawione przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną Wspólny Łan w M., które nie zostało uwzględnione przez organy administracji, z uwagi na fakt, że skarżącego nie łączyła ze spółdzielnią umowa o pracę.
Zdaniem Sądu dokonana przez organy obu instancji interpretacja pojęcia wykonywania prac w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, zawężająca je do prac wykonywanych wyłącznie na podstawie umowy o pracę, jest sprzeczna z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych wyrażoną w art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) jak również z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny wynikającą z art. 32 Konstytucji RP. W ocenie Sądu brak jest bowiem podstaw do różnicowania pracy wykonywanej przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej w sposób stały i w pełnym wymiarze czasu od takiej samej pracy wykonywanej w ramach pracowniczego zatrudnienia.
Warunkiem zakwalifikowania wykonywania konkretnej pracy jako pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest natomiast, stosownie do treści cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., wykonywanie tej pracy stale i w pełnym wymiarze czasu obowiązującym na danym stanowisku. Skarżący stwierdził w uzasadnieniu skargi, że praca na stanowisku traktorzysty była jego wyłącznym zajęciem wykonywanym w Spółdzielni. Organy administracji rozpoznające niniejszą sprawę nie dokonały ustaleń w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 i art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]
Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji winien dokonać szczegółowych ustaleń odnośnie wykonywanej przez skarżącego pracy w Rolniczej Spółdzielni Pracy Wspólny Łan w M. uwzględniając przy tym powyższe wskazania.
Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogą być wykonywane.
AW
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło