II SA/Gd 4386/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Protokolant: Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2005 r. na rozprawie ze skargi B. i S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 listopada 2001 r., nr [[...]] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. II SA/Gd 4386/01 Uzasadnienie Decyzją nr [[...]] z dnia 2 marca 2001 r. Wójt Gminy ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego o powierzchni 1000 m2 z przyłączem energetycznym i wodociągowym, szambem bezodpływowym oraz silosami paszowymi na działce nr [[...]] stanowiącej własność B. i S. B., położonej w miejscowości Z. Następnie postanowieniem z dnia 23 maja 2001 r. wymieniony organ wznowił z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i 6 K.p.a. postępowanie w powyższej sprawie stwierdzając konieczność uzyskania opinii starosty i powiatowego inspektora sanitarnego co do potrzeby sporządzenia raportu oddziaływania inwestycji na środowisko, po dostarczeniu przez inwestora danych dotyczących gatunku i ilości hodowanych zwierząt gospodarskich w projektowanym obiekcie, stosownie do wymogów wynikających z art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 1999 r. nr 15 poz. 139) oraz art. 25 ust. 1 i 3 pkt 1, art. 27 ust. 1,2 oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 109 poz. 1157) w związku z § 2 pkt 1a rozporządzenia Min. Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska ... (Dz. U. nr 93 poz. 589 ze zm.). Po dostarczeniu przez B. i S. B. żądanych informacji co do gatunków zwierząt jakie zamierzają hodować i ich obsady w grupach wiekowych oraz ustaleniu, że planowana inwestycja, przy przewidywanej obsadzie 71 jednostek przeliczeniowych zwierząt i chowie ściółkowym, nie będzie zaliczana do mogących pogorszyć stan środowiska, Wójt Gminy decyzją z dnia 17 lipca 2001 r. nr [[...]] wydaną na mocy art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 K.p.a. orzekł, iż decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 2 marca 2001 r. zapadła z naruszeniem prawa oraz - o odstąpieniu o jej uchylenia, bowiem w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Podobnie jak wcześniejsze rozstrzygnięcia decyzja z dnia 17 lipca 2001 r. doręczona została Starostwu Powiatowemu i małżonkom B. i S. B., którzy potwierdzili jej odbiór w dniu 18 lipca 2001 r. W dniu 12 września 2001 r. do Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego wpłynął zbiorowy protest mieszkańców Z. z dnia 11 września 2001 r. przeciwko lokalizacji fermy trzody chlewnej na działce [[...]]. Autorzy protestu podnosili, iż usytuowanie zanieczyszczającej środowisko, a zwłaszcza powietrze fermy w bliskim sąsiedztwie ich posesji uniemożliwi im prowadzenie działalności agroturystycznej, którą w przyszłości zamierzają podjąć oraz proponowali przeniesienie inwestycji na inną należącą do B. i S. B. w tej samej miejscowości działkę. Powyższy protest przekazany według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu uznany został przez nie za odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia 17 lipca 2001 r. i rozpatrzony w trybie przepisów rozdziału X K.p.a. Decyzją z dnia 23 listopada 2001 r. nr [[...]], powołując się m. in. na przepisy art. 39 i 40 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 1999 r. nr 15 poz. 139 ze zm.) oraz art. 138§ 2 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia 17 lipca 2001 r. i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji nie spełniono wymogów wynikających z art. 13 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie... (Dz. U. nr 109 poz. 1157) obligującego do zapewnienia społeczeństwu udziału w sprawach ochrony środowiska w postępowaniu przed wydaniem decyzji oraz art. 25 ust. 1 i 2, art. 30 ust. 1 i 2 w zw. z art. 37 ust. 1 tej ustawy, w których określono zasady i tryb postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć (np. obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zasięganie opinii właściwych organów w sprawie obowiązku sporządzenia raportu oraz dokonywanie z nimi uzgodnień przed wydaniem decyzji ustalającej warunki zabudowy). Organ II instancji podkreślił także, że w myśl art. 36 cytowanej ustawy decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu podjęta z naruszeniem wymagań określonych m.in. w art. 25 ust. 2 jest nieważna. Podniósł również, iż uchybiając przepisom procedury nie doręczono decyzji z dnia 17 lipca 2001 r. wszystkim stronom postępowania. Zaskarżając do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego B. i S. B. wnieśli o jej uchylenie, bowiem, z uwagi na przewidywaną obsadę trzody chlewnej, planowana inwestycja nie może być zaliczona do mogących pogorszyć stan środowiska, w związku z czym nie mają w niniejszej sprawie zastosowania tryb i wymogi, o których mowa w uzasadnieniu kwestionowanej przez nich decyzji, a zatem decyzja organu I instancji była zgodna z prawem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na niezakończenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie do dnia 31 grudnia 2003 r., stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271), skarga podlegała rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. Skarga zasługuje na uwzględnienie z powodów, które Sąd, nie będąc związany granicami skargi, wziął z urzędu pod uwagę kontrolując zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem. Stronami postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, poza wnioskodawcą, mogą być właściciele i użytkownicy wieczyści sąsiednich nieruchomości, a także w przypadku objęcia niekorzystnym oddziaływaniem planowanej inwestycji - właściciele i wieczyści użytkownicy nieruchomości nie przylegających bezpośrednio do niej. Decyzja Wójta Gminy z dnia 17 lipca 2001 r. doręczona została jedynie jako stronie postępowania, B. i S. B. w dniu 18 lipca 2001 r. (zwrotne poświadczenie odbioru). We wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego wyżej wymienieni nie podali bowiem nazwisk i adresów właścicieli nieruchomości sąsiadujących z działką [[...]], jak również ustaleń w powyższym zakresie nie poczynił z urzędu urząd gminy. Od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzja wiąże wydający ją organ i strony. Od tego czasu wzruszenie decyzji wymaga zachowania przewidzianej w Kp.a. procedury. Instytucją służącą do wzruszenia decyzji organu I instancji w trybie zwykłym jest odwołanie, które strona zgodnie z art. 129 § 2 Kp.a. - winna wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Z uwagi na nie zaskarżenie w wymienionym terminie decyzji Wójta Gminy z dnia 17 lipca 2001 r., stosownie do art. 16 § 1 Kp.a., z dniem 1 sierpnia 2001 r. stała się ona ostateczna. Do wskazanej daty odwołanie mogli wnieść także nie akceptujący lokalizacji fermy trzody chlewnej mieszkańcy Z., pominięci jako strony w postępowaniu administracyjnym, którym w konsekwencji decyzji z dnia 17 lipca 2001 r. nie doręczono, a o jej wydaniu dowiedzieli się z innych źródeł. Okoliczność, iż organ nie doręczył decyzji wszystkim osobom, którym służył przymiot strony nie spowodowała sama przez się przedłużenia terminu do wniesienia przez nie odwołania. Skoro decyzja organu I instancji uzyskała cechy ostateczności w dniu 1 sierpnia 2001 r., to zbiorowy protest mieszkańców Z. oznaczony datą 11 września 2001 r., przekazany przez Urząd Wojewódzki Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu nie mógł być rozpatrzony w trybie przewidzianym dla odwołań, lecz tylko w jednym z trybów nadzwyczajnych - wznowieniowym (przez organ I instancji) lub właściwym dla stwierdzenia nieważności decyzji. Prowadząc postępowanie odwoławcze w wyniku protestu - odwołania wniesionego z uchybieniem terminu przewidzianego wart. 129 § 2 Kp.a. i wydając zaskarżoną decyzję, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kp.a. Dokonało bowiem niedopuszczalnej weryfikacji w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cechy trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 Kp.a. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze z naruszeniem art. 134 w zw. z art. 7 i 77 Kp.a. nie ustaliło w postępowaniu wstępnym, czy protest uznany przez nie za odwołanie od kwestionowanej decyzji I instancji podpisany został przez osoby uprawnione, stosownie do art. 28 Kp.a. Wniesienie bowiem odwołania przez podmioty nie posiadające przymiotu strony, musiałoby skutkować umorzeniem w stosunku do nich postępowania odwoławczego. Z przedstawionych wyżej względów, uznając jednocześnie za uzasadniony zarzut skarżących, iż wobec planowego zakresu działalności hodowlanej przewidzianej do prowadzenia w obiekcie na działce nr [[...]], przy ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczących tej inwestycji jako nie mogącej znacząco oddziaływać na środowisko, nie miały zastosowania przepisy art. 25 ust. 3 pkt 1 oraz 27 ust. 2 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 109 poz. 1157), Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kp.a. orzekł, jak w sentencji.