II SA/Gd 448/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2008 r. wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: odmówić przyznania A. B. prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 4 lipca 2008 r. A. B. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od wpisu powyżej kwoty 57 złotych, którą wpłaciła. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 676 zł miesięcznie, syn zaś uczy się i pomaga w gospodarstwie. Oprócz domu (powierzchni nie wskazano) i nieruchomości rolnej o powierzchni 7 ha, nie posiada żadnego majątku, nieruchomości, czy przedmiotów o wartości powyżej 3000 Euro. Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada środki pieniężne na koncie, lecz są one przeznaczone na bieżące utrzymanie i wydatki. Podała, że sumy pieniężne, które uzyskała ze sprzedaży nieruchomości przeznaczyła na spłatę zadłużeń oraz wykończenie domu. W tej sytuacji nie stać jej na uiszczenie wpisu w pełnej wysokości. W związku z powziętymi wątpliwościami co do sytuacji majątkowej skarżącej referendarz sądowy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 5 sierpnia 2008 r. wezwał ją do przedłożenia - w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania: wyciągów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków i lokat bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawczynię miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości itp.), oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących wnioskodawczyni dopłat bezpośrednich, oświadczeń o wysokości kwot uzyskanych ze sprzedaży działki i wysokości zobowiązań, na które przeznaczyła pieniądze z tego tytułu. Wnioskodawczyni nie przedłożyła żądanych dokumentów, nie wnioskowała też o przedłużenie terminu do ich doręczenia, wobec czego Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 17 października 2008 r. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 28 października 2008 r. A. B. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, wyjaśniając że nie ma obecnie środków na uiszczenie wpisu, ponieważ zmuszona jest do wnoszenia comiesięcznej opłaty z tytułu renty planistycznej. Skarżąca podkreśliła, że zmuszona płacić jest 970 zł, a jej emerytura wynosi 670 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 245 § 3 p.p.s.a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym tym prawem poniesie, zamiast strony, budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy koniecznym jest dokonanie wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi, który nie ma na to dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji), czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214 § 1 p.p.s.a.. Skoro przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, to rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W związku z wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawczyni została ona wezwana pismem z dnia 5 sierpnia 2008 r. do przedłożenia szeregu dokumentów mających uprawdopodobnić ciężką sytuację materialną uzasadniającą przyznanie jej prawa pomocy, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarżąca jednakże żądanych dokumentów nie złożyła. Nieprzedłużenie wskazanych w piśmie z dnia 5 sierpnia 2008 r. dokumentów uniemożliwiło zaś Sądowi ocenę sytuacji materialnej skarżącej. Należy podkreślić, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., II SA/Gd 758/04, LEX nr 203329). Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku– kierując się treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji postanowienia.