II SA/Gd 450/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 13 lutego 2007r. nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza, przyznał A. K.: świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem - F. K., w kwocie 420,00 zł miesięcznie, na okres od 2007- 2- 01 do 2007-08-31, składkę na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem w kwocie 136,58 zł miesięcznie, na okres od 2007-02-01 do 2007-08-31, składkę na ubezpieczenie społeczne emerytalne i rentowe przekazaną na konto ZUS, składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9,00% podstawy wymiaru tj. od wysokości pobieranego świadczenia - 37,80 zł od 2007-02-01 do 2007-08-31, świadczenie zdrowotne w okresie od 2007-02-01 do 2007-08-31 oraz objął ubezpieczeniem zdrowotnym członków rodziny M. K. i F. K. Decyzję wydano na podstawie art.1, art. 5 ust. 2 -10, art.17, art.23, art.24, art.26 oraz art.32 ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz.992, z późn. zm), art.104 §1, art.107 § 4 oraz art.108 §1 Kpa, art.18 ust. 5a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr137, poz.887 z późn. zm), art. 66 ust. 1 pkt 28, art.73 pkt 10. art.75 ust. 11, art. 79 ust.1, art. 81 ust.9, ustawy z dnia 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz.2135) oraz rozporządzeń Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz.U. z Nr 105, poz.881, z późn. zm) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę do ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. nr 130, poz.903). W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W dniu 31.01.2007r. A. K. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wraz ze wszystkimi wymaganymi dokumentami, w tym orzeczeniem o niepełnosprawności dziecka wydanym przez Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 15.01.2007r. Z załączonej dokumentacji tj. zaświadczenia z Urzędu Pracy wynika, że do dnia 31.01.2007r. wnioskodawczyni figurowała w ewidencji osób bezrobotnych. Osoba zarejestrowana w urzędzie pracy zgłasza tym samym gotowość podjęcia zatrudnienia, a więc nie rezygnuje z pracy w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Ze statusu osoby bezrobotnej, poszukującej pracy wnioskodawczyni zrezygnowała w dniu zgłoszenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj. 31.01.2007r. Świadczenie pielęgnacyjne przyznano od dnia 01.02.2007r., gdyż w rozumieniu przytaczanych przepisów prawo do świadczeń wnioskodawczyni nabyła w momencie wyrejestrowania się z urzędu pracy i rezygnacji ze statusu osoby bezrobotnej, poszukującej pracy. Na podstawie art. 107 § 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego organ odstąpił od uzasadnienia decyzji w pozostałych punktach, gdyż w pełni uwzględnia ona żądanie strony. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. K. podnosząc, że wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożyła w dniu 31 stycznia 2007r. wraz z wymaganą dokumentacją. Orzeczenie, którym się legitymuje zostało wydane w dniu 15 stycznia 2007r. i jest to pierwsze orzeczenie, jakie otrzymała. Zgodnie zaś z pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji świadczenie należy się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Decyzją z dnia 20 kwietnia 2007r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art.138 § l pkt 2 Kpa oraz art. 17 ust. 1,2,3 i art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 139 póz. 992 ze zmianami) uchyliło pkt l decyzji z dnia 13 lutego 2007r. i przyznało świadczenie pielęgnacyjne na F. K. na okres od 31 stycznia 2007r. do 31 sierpnia 2007r. w wysokości 420,00 zł, zaś w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy w oparciu o przedłożone dokumenty ustalił, że F. K. ur. 18 października 2006r. orzeczeniem Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 15 stycznia 2007r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Niepełnosprawność datuje się od urodzenia natomiast orzeczenie wydano na czas określony do 31 stycznia 2008r. W 2005r. rodzina wnioskodawczyni uzyskała dochód w przeliczeniu na osobę w wysokości 10,63 zł. W myśl art. 17 ust. 1,2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz. 992 ze zmianami) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie to przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 tj. 583,00 zł, a wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 420,00 zł miesięcznie. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. A. K. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła 31 stycznia 2007r. a zatem świadczenie to przysługuje jej od daty złożenia wniosku, a nie od momentu, kiedy została wyrejestrowana z Powiatowego Urzędu Pracy, bowiem sam fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej w przedmiotowej sprawie nie świadczy o chęci podjęcia zatrudnienia, ale o możliwości korzystania z ubezpieczenia zdrowotnego, co w sytuacji chorego dziecka i bardzo niskich dochodów rodziny jest w pełni uzasadnione. Ponadto, strona nie mogła podjąć zatrudnienia ze względu na konieczność opiekowania się niepełnosprawnym synem, co zostało potwierdzone orzeczeniem o niepełnosprawności. Dlatego też, zdaniem Kolegium, należało zaskarżoną decyzję uchylić w pkt l i przyznać A. K. świadczenie pielęgnacyjne od 31 stycznia 2007r. do 31 sierpnia 2007r., a w pozostałym zakresie utrzymać w mocy. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. K. wskazując, że zgodnie z art. 24 ust. 2 świadczenia przyznaje się od miesiąca w którym złożono wniosek. Skarżąca wniosek złożyła w dniu 31 stycznia 2007r., w związku z czym świadczenie winno zostać jej przyznane od 1 stycznia 2007r. Nadto przyznała, że była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, ale jedynie z uwagi na zapewnienie ubezpieczenia zdrowotnego, a nie w związku z chęcią podjęcia pracy, gdyż opiekuje się chorym dzieckiem. Orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało 15 stycznia, a niepełnosprawność datuje się od urodzenia tj. od 18.10.2006r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kryteria nabywania prawa do świadczeń rodzinnych wraz z należnymi dodatkami, zasady ich ustalania, przyznawania oraz z wypłacania tych świadczeń zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228 poz. 2255 ze zm./. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż skarżąca uprawniona jest do otrzymywania świadczeń rodzinnych określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Kwestia ta została prawidłowo ustalona przez organy administracji. Bezsporne jest również, iż skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku w dniu 31 stycznia 2007 r. Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uznał, że narusza ona prawo w zakresie początkowej daty przyznania świadczeń. W niniejszej sprawie organy obu instancji, ustalając początkową datę przyznania świadczeń prawidłowo powołały się na przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ I instancji przyznał świadczenie od dnia następnego po dniu, w którym został złożony wniosek, co słusznie zakwestionował organ odwoławczy, który następnie przyznał świadczenie od dnia złożenia wniosku, naruszając tym samym art. 24 ust. 2 ustawy. W niniejszej sprawie orzekając na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy, oprócz miesiąca złożenia wniosku tj. stycznia 2007r., należało wziąć pod uwagę również fakt, że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w dniu 15 stycznia 2007r. Art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) stanowi, że w sprawach nieunormowanych jej przepisami stosuje się kodeks postępowania administracyjnego, kodeks cywilny oraz kodeks pracy. W braku wyraźnego wyłączenia do postępowania przed powiatowymi i wojewódzkimi zespołami w zakresie nieuregulowanym ma więc zastosowanie Kodeks postępowania administracyjnego. Oceniając skuteczność orzeczenia o niepełnosprawności należy mieć na uwadze przepis art. 130 § 4 Kpa stanowiący, iż decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, gdy jest zgodna z żądaniem wszystkich stron. Nadto każda decyzja musi być doręczona lub zakomunikowana stronie. Wynika to z treści art. 110 Kpa stanowiącego, iż organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Od chwili wydania do chwili doręczenia decyzja nie wywołuje żadnych skutków prawnych, choć bowiem już istnieje w przepisanym kształcie, to jednak nie wyszła na zewnątrz, poza organ administracyjny. Decyzja wywiera skutki prawne dopiero z chwilą jej doręczenia, ponieważ dopiero doręczając decyzję, organ administracyjny zamyka sobie możliwość jakiejkolwiek jej zmiany, a strona, znając treść rozstrzygnięcia, może w zależności od tej treści rozważyć skorzystanie lub nieskorzystanie z przysługujących jej środków prawnych (tak C. Marzysz komentując art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Tom I i II, Zakamycze, 2005). Chybiony jest przy tym zarzut skarżącej, że świadczenie automatycznie winno jej zostać przyznane od dnia 1 stycznia 2007r., gdyż wniosek został złożony w dniu 31 stycznia 2007r. Świadczenie pielęgnacyjne może być bowiem przyznane jedynie od dnia, w którym wnioskodawczyni spełniła wszystkie przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy. Warunkiem nabycia uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego jest legitymowanie się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności. W niniejszej sprawie organ odwoławczy w ogóle nie zbadał kiedy orzeczenie o niepełnosprawności weszło do obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa także w zakresie daty początkowej przyznania składki na ubezpieczenie społeczne emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Organ pierwszej instancji przyznał te uprawnienia od daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast organ odwoławczy pomimo zmiany daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie zajął się w ogóle kwestią daty przyznania opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne, przy czym utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w tym zakresie. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt. 28 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210 poz.2135 z późn. zm.) osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne lub dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, zaś na mocy art. 73 ust. 10 obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego obejmuje okres od dnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania do dnia utraty prawa do ich pobierania. Z przepisów tych wynika, że okres objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego musi odpowiadać dokładnie okresowi, na jaki zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne. To samo dotyczy składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, którą za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne opłaca wójt, burmistrz lub prezydent miasta zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr137, poz.887 z późn. zm). Reasumując stwierdzić należy, że ustalenie przez organ daty początkowej wypłaty świadczeń było nieprawidłowe i w sposób oczywisty naruszyło przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji. Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ odwoławczy, który winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.