II SA/Gd 459/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 7 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M.i A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić A. M. i R. M. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. . Skarżący R. M. i A. M. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W ocenie referendarza skarżący nie wykazali, że spełniają ustawowe warunki przyznania prawa pomocy, ponieważ posiadają stałe źródło dochodu z tytułu umowy o pracę na poziomie około 8900 zł miesięcznie oraz dom, dwie nieruchomości gruntowe i mieszkanie. Sytuacja materialna skarżących jest zatem zdaniem referendarza na tyle dobra, że mogą ponieść koszty postępowania w sprawie, jaki i koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika procesowego. W sprzeciwie przeciwko temu postanowieniu skarżący wskazali, że stanowiący ich własność dom o powierzchni 145 m2 jest w stadium budowy i nie może być ukończony z powodu braku środków finansowych. Z kolei zarobki skarżącej w wysokości 8900 zł są pensją brutto, zatem netto zarabia ona o wiele mniej. Wobec wniesienia przez skarżących sprzeciwu, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), postanowienie referendarza o przyznaniu prawa pomocy traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Rozpoznając sprawę przyznania skarżącym prawa pomocy Sąd uznał, że wyjaśnienia skarżących dotyczące ich sytuacji materialnej nie pozwalają na uznanie, że wykazali on, iż spełniają warunki przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. Jak wynika ze złożonego przez skarżących wniosku o przyznanie prawa pomocy, prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe wraz z studiującą w trybie zaocznym córką, która z prac dorywczych osiąga dochody w wysokości ok. 500 zł miesięcznie brutto. Skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim, natomiast skarżąca z tytułu umowy o pracę zarabia 8900 zł brutto miesięcznie. Posiadają oni znajdujący się w budowie dom o powierzchni 145 m2 , mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni 56 m2 , nieruchomość rolną o powierzchni 0,1 ha oraz działkę budowlaną o powierzchni 950 m 2 . Nie posiadają natomiast środków pieniężnych. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu o sygnaturze II OZ 701/11 z 26 sierpnia 2011 r., instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali w przekonujący sposób, że znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania prawa pomocy. Osiągany w gospodarstwie domowym skarżących, składającym się z 3 osób, w tym z dorosłej córki skarżących, miesięczny dochód brutto w wysokości 9400 zł osiągany przez skarżącą i jej córkę, pozwala w ocenie Sądu na opłacenie kosztów sądowych i, o ile taką konieczność skarżący dostrzegą, kosztów zastępstwa procesowego. W odniesieniu do uwagi zawartej w sprzeciwie skarżących, zgodnie z którą ocena czyjejś sytuacji materialnej nie jest sprawą prostą i że koszty utrzymania są różne w różnych częściach Polski, zasadne jest przywołanie opinii Naczelnego Sąd Administracyjnego wyrażonej w postanowieniu z 28 grudnia 2004 r. o sygnaturze FZ 507/04, zgodnie z którą "zakres wydatków rodziny jest w pewnym stopniu uzależniony od poziomu na jakim jest prowadzone gospodarstwo domowe. Mając zaś na uwadze, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi rodzaj ulgi w daninie publicznej koszty utrzymania konieczne dla osoby fizycznej i jej rodziny należy odnosić do kosztów minimalnych w skali kraju, a nie kosztów jakie ponosi dana rodzina. (...) Udzielenie prawa pomocy oznacza bowiem przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżącego na innych obywateli - z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywane są wydatki budżetowe. Dlatego też może mieć miejsce w przypadku osób, których dochody i stan majątkowy są istotnie niższe od przeciętnej (...)". W związku z tym na mocy art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówiono skarżącym przyznania prawa pomocy. . .