II SA/Gd 468/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant: Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 kwietnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lutego 2004 r., nr [...] 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 18 lutego 2004 r., na podstawie art. 51 ust. 2 i art. 83 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. nakazał K. D. rozbiórkę etażowej instalacji centralnego ogrzewania wykonanej w lokalu nr 2, położonym w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w miejscowości D. K.. Przeprowadzona w dniu 20 czerwca 2002 r. kontrola wykazała, iż K. D., właścicielka lokalu mieszkalnego nr 2, usytuowanego [...] przy ul. [...] w D. K. wykonała samowolnie roboty budowlane polegające na: • rozebraniu trzonu kuchennego i pieca kaflowego wspólnego dla dwóch pokoi, • zamontowaniu w miejscu wyżej wymienionego trzonu kuchennego - kotła centralnego ogrzewania, który następnie obmurowano i przykryto blachą stalową, • podłączeniu instalacji sterowniczej kotła c.o. do istniejącej w budynku wspólnej instalacji elektrycznej, • rozprowadzeniu przewodów instalacji w całym mieszkaniu (wymieniono i dołożono grzejnik). Jak wykazały ustalenia z przeprowadzonej wizji roboty zostały zakończone, a instalacja jest użytkowana. W dniu 15 lipca 2002 r. została wydana na podstawie przepisu art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego decyzja, w której organ nadzoru nakazał K. D. przedłożyć między innymi orzeczenie techniczne określające zakres czynności w celu doprowadzenia ogrzewania do stanu zgodnego z prawem oraz wykonać zmiany i przeróbki wynikające z tego orzeczenia. Pomimo kilkakrotnego przedłużania przez organ pierwszej instancji terminu wykonania decyzji, zobowiązana nie spełniła jej wymogów. Przedłożyła bowiem w dniu 17 kwietnia 2003 r. opinię kominiarską Nr [...], z treści której wynika, że celem doprowadzenia instalacji grzewczej do celu zgodnego z prawem należy wyłączyć z przewodu dymowego nr 3, do którego skarżąca podłączyła piec grzewczy - piec kaflowy usytuowany w mieszkaniu nr 4. Mieszkanie nr 4 nie należy jednak do K. D., lecz do U. i S. D., których zgody na przedmiotowe odłączenie skarżąca nie uzyskała. Organ pierwszej instancji biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy wywiódł, iż skoro w opinii technicznej nie wykazano sposobu rozwiązania problemu włączenia do jednego przewodu dymowego trzonu kuchennego z wkładem c.o., znajdującego się na parterze oraz pieca kaflowego, usytuowanego na piętrze - zgodnego z przepisami technicznymi, to tym samym należało uznać, iż nie dokonano stosownych zmian i przeróbek. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. D., wskazując, iż ze złożonej przez nią dokumentacji jasno wynika, że nie ma innej możliwości podłączenia do przewodu kominowego, ponieważ poziomu parteru siega jedynie przewód o nr 3. Rozbiórka etażowej instalacji nie zmieni zaistniałej sytuacji, bowiem mieszkanie nadal pozostanie podłączone do przedmiotowego przewodu kominowego tylko bez wkładu c.o., za to z wkładem z wężownicą. W ocenie odwołującej się roboty budowlane wykonane zostały zgodnie z prawem budowlanym. Ponadto wskazano, iż nie doszło do naruszenia części wspólnych nieruchomości w trakcie wykonywania przedmiotowych robót. Po rozpatrzeniu środka zaskarżenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 23 kwietnia 2004 r. na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 51 ust. 2 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U.z 2000r. Nr 106, poz.1126 ze zm.) i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80 poz. 718) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nie znajdując podstaw prawnych do jej zmiany lub uchylenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż mając na uwadze stan faktyczny sprawy, w tym w szczególności niewykonanie czynności nakazanych decyzją z dnia 15 lipca 2002r., rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane w oparciu o art. 51 ust. 2 Prawa budowlanego było w pełni uzasadnione. Organ podkreślił, iż w trakcie toczącego się postępowania K. D. miała szansę podjęcia działań w celu uregulowania sprawy w zakresie sposobu korzystania z przewodów kominowych, w tym ze spornego przewodu, który jako jedyny zaczyna się od podstawy komina. Odwołująca się nie wykazała jednak, iż podjęła jakiekolwiek działania w celu załatwienia sprawy w powyższym zakresie. Odnosząc się natomiast do argumentów postawionych w odwołaniu organ wyjaśnił, iż sprawa dotyczy samowoli budowlanej dokonanej w mieszkaniu nr 2. W tej sytuacji nie mogą być zrealizowane zalecenia wynikające z opinii kominiarskiej dotyczące mieszkania nr 4 należącego do sąsiadów. Z opinii tej wynika, że aby podłączenie trzonu kominowego z mieszkania nr 2 było prawidłowe - tzn. do samodzielnego wolnego przewodu kominowego piec kaflowy znajdujący się w mieszkaniu nr 4 na I piętrze winien być odłączony od tego przewodu. Wskazano także, iż takie rozwiązanie nie może być zrealizowane w oparciu o przepisy Prawa budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie posiada bowiem uprawnień do ingerowania w sprawy związane z korzystaniem z własności wspólnej. Rozwiązanie sporu zaistniałego pomiędzy członkami wspólnoty mieszkaniowej leży we właściwości samych zainteresowanych stron, a w przypadku braku porozumienia może być przedmiotem roszczeń wyłącznie przed właściwym sądem powszechnym. Skargę na powyższą decyzję wnosiła K. D. żądając uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżąca zarzuciła organom, iż te nie wskazały jej sposobu uregulowania kwestii dostępności do przewodów kominowych. Ponadto w ocenie K. D. organy prowadząc niniejsze postępowanie naruszyły przepisy art. 7, 8, 9 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zatem do treści powyższego przepisu Sąd może uwzględnić skargę z powodów innych niż w niej przedstawione, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarga jest uzasadniona, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lutego 2004 r. naruszyły przepisy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jedną z najważniejszych kwestii w postępowaniu administracyjnym jest dokładne i rzetelne ustalenie kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w prowadzonym postępowaniu. Z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a). Zaniedbanie tego obowiązku ma doniosłe konsekwencje dla postępowania naznaczonego takim niedopatrzeniem. W myśl art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu. Organ administracji jest obowiązany z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracyjny nie może tylko jej gwarantować udziału w postępowaniu lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki. Ponadto organ, wszczynając postępowanie z urzędu lub na wniosek strony, obowiązany jest zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące, zgodnie z art. 28 kpa, stronami w sprawie (por. wyrok NSA z 26 czerwca 1998 r., I SA/Lu 684/97, LEX nr 34726). Oczywistym jest, że w trakcie postępowania krąg tych podmiotów może ulec zmianie, organ zatem powinien w każdym stadium postępowania mieć na uwadze ewentualne zmiany. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż organy pierwszej i drugiej instancji nie ustaliły w sposób rzetelny kręgu podmiotów będących stronami w niniejszym postępowaniu. Współwłaścicielami lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w miejscowości D. K. na podstawie umowy sprzedaży (wypisu aktu notarialnego, Rep. A, nr [...]) z dnia 3 października 1994 r. zostali W. D. oraz K. D.. Organy zapewniły czynny udział w przedmiotowym postępowaniu K. D. oraz właścicielom pozostałych lokali w budynku nr 10 przy ul. [...] czyli: T. S., J. W., S. i U. D.. Natomiast czynnego udziału w niniejszym postępowaniu nie zapewniono W. D., bowiem jak wynika z akt sprawy nie był on informowany o podejmowanych przez organy czynnościach, nie doręczano mu również żadnych pism w toku przedmiotowego postępowania. Faktem jest natomiast, że od września 2003 r. poszczególne pisma, powstałe w trakcie toczącego się postępowania były adresowane również do W. D.. Organy pominęły jednakże fakt, iż w dniu 1 czerwca 2002 r. W. D. zmarł i przestał być stroną postępowania. Pozostawił natomiast po sobie następcę prawnego – córkę R. Ż.. W aktach sprawy brak jest jednakże jakichkolwiek informacji, iż R. Ż. informowana była o czynnościach podejmowanych przez organy obu instancji w toku niniejszego postępowania. Nie doręczono jej również decyzji organu I i II instancji. Gwarantowana w art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Aby uchronić się od zarzutu nie zapewnienia stronie udziału w postępowaniu organ powinien zawiadomić ją o wszczęciu postępowania na wniosek innej strony oraz wezwać do udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 r., I SA/Lu 652/97, LEX nr 34721). Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 18 lutego 2004 r. Sąd zawarł również w wyroku orzeczenie przewidziane w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem zachodzi konieczność wstrzymania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku.