II SA/Gd 472/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia w sprawie stwierdzenia utraty nieruchomości oddala skargę. E. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2009r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Powiatu z dnia 30 marca 2009r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści. Z uzasadnienia skargi wynika, iż skarżący domaga się uchylenia postanowienia Kolegium. Z uzasadnienia postanowienia zaskarżonego postanowienia wynika następujący stan faktyczny i prawny ustalony przez Kolegium: Starosta Powiatu postanowieniem z dnia 30 marca 2009r. Nr [...] odmówił wydania E. K. zaświadczenia w przedmiocie stwierdzenia utraty nieruchomości położonej w D. oznaczonej numerami [...] i [...]. Postanowienie powyższe zaskarżone zostało przez E. K., który wskazał, że nieruchomość została przez niego utracona bezpośrednio po powrocie z deportacji hitlerowskiej. Opisał, że nieruchomość była użytkowana przez Skarb Państwa, zaś skarżący wraz z żoną musiał ponosić opłaty związane z gruntem. Wskazał, że w 1959 r. na podstawie "dekretów bierutowskich" nieruchomości zostały znacjonalizowane. Stwierdził, że teren szpitala stanowi mienie spadkobierców po J. K., do których zalicza się także skarżący. Stwierdził także, że występując do Sądu cywilnego musi mieć dokumenty dotyczące spornego gruntu lub zaświadczenia o zaistniałych faktach. Podał, iż odbierając grunt Skarb Państwa w niczym nie potwierdził odjęcia własności więc nie ma z czym wystąpić do sądu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę wskazało, że zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. § 2 stanowi, że zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1) bądź jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). Kolegium podało, iż wnioskodawca wnioskiem z 18 grudnia 2008 r. zażądał wydania zaświadczenia o potwierdzeniu utraty nieruchomości z mapką i wyciągiem z ewidencji gruntów. Zaświadczenie dotyczyć ma nieruchomości stanowiących aktualnie działki nr [...] i [...], położone na terenie szpitala. Kolegium wskazało, że żaden przepis obowiązującego prawa nie wymaga potwierdzenia faktów, o którym wspomina się we wniosku o wydanie zaświadczenia. W szczególności wymogu takie nie stawiają przypisy Rozdziału 6 działu III ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami regulujące tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Zachodzi więc sytuacja opisana w punkcie drugim cytowanego wyżej art. 217 § 1 k.p.a., tj. E. K. ubiega się o wydanie zaświadczenia ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a. jeżeli osoba ubiega się o tego rodzaju zaświadczenie, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W niniejszej sprawie ma miejsce taka właśnie sytuacja, to znaczy E. K. z uwagi na swój interes prawny polegający na chęci uregulowania spraw związanych z wywłaszczoną nieruchomością, domaga się wydania zaświadczenia określonej przez niego treści. Organ I instancji, po przeprowadzeniu szerokiego i wyczerpującego postępowania wyjaśniającego stwierdził, iż wskazane działki zostały nabyte przez Skarb Państwa w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 1 lipca 1988r. nr rep. A [...] Państwowego Biura Notarialnego w K.. Z aktu wynika, że sprzedaży gruntów dokonał Z. K. (pisownia nazwiska jak w akcie notarialnym), syn J. i M.. Jednakże wnioskodawca domaga się wydania zaświadczenia potwierdzającego odebranie nieruchomości jego przodkom przywołując odmienne okoliczności faktyczne, w jakich miało dojść do przejścia przez Skarb Państwa własności opisanej nieruchomości. W tym stanie rzeczy w ocenie Kolegium nie można było uwzględnić żądania wnioskodawcy i wydać mu zaświadczenia o utracie tej nieruchomości w okolicznościach przez niego podanych. Wyniki postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji, a polegającego na analizie dostępnych mu zbiorów dokumentów tego nie potwierdziły. Starosta byłby zobowiązany do wydania zaświadczenia żądanej treści, ale jedynie wówczas, gdyby posiadane przez niego ewidencje bądź rejestry zawierają informację o faktach podawanych przez wnioskodawcę, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Wnioskodawca uzasadnił wniosek także tym, iż zaświadczenie o określonych faktach jest mu niezbędne do prowadzenia postępowania przed sądem cywilnym. Kolegium poinformowało, iż sądy prowadzą postępowanie dowodowe w sposób suwerenny i nie są związane zaświadczeniami wystawianymi przez organy administracji. Poza tym skoro postępowanie ma dotyczyć zwrotu nieruchomości, sąd czy inny organ będzie musiał samodzielnie ustalić czy w rzeczywistości miała miejsce utrata nieruchomości. Prowadząc postępowanie na podstawie dostępnych mu dowodów oceni czy i do kiedy właścicielem nieruchomości byli poprzednicy prawni skarżącego, ustali kto jest właścicielem nieruchomości obecnie oraz wyjaśni okoliczności przejścia własności tej nieruchomości. Kolegium wskazało na wyrok NSA, w którym sąd podkreślił, iż obowiązek wydania na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 2 k.p.a. zaświadczenia urzędowo potwierdzającego określone fakty lub stan prawny, wynikające z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, nie dotyczy okoliczności, których ustalenie i ocena następują w postępowaniu jurysdykcyjnym w sprawie rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia (wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 września 2005 r., II OSK 36/05, ONSAiWSA 2006/2/64). Wynika z tego, że nie jest dopuszczalne, aby organ właściwy w sprawie indywidualnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej potwierdzał poszczególne ustalenia na podstawie przeprowadzonych dowodów w formie zaświadczenia. E. K. w uzasadnieniu skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego szczegółowo opisał okoliczności w jakich przedmiotowe działki stały się własnością Skarbu Państwa. Zarzucił, iż organ I instancji pominął w przeprowadzonym postępowaniu fakty dotyczące działek, a które miały miejsce po wojnie, tj. jej użytkowanie przez Skarb Państwa przez 10 lat oraz obciążenie rodziny skarżącego podatkami i daninami za grunt, który był użytkowany przez Skarb Państwa i z którego uzyskiwał Skarb Państwa zyski. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa powyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się powyższymi zasadami i kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2009r. Nr [...] nie narusza prawa. Jak wynika z akt sprawy Starosta Powiatu postanowieniem z dnia 30 marca 2009r. Nr [...] odmówił wydania E. K. zaświadczenia w przedmiocie stwierdzenia utraty nieruchomości położonej w D. oznaczonej numerami [...] [...]. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 10 czerwca 2009r. Nr [...]. Na wstępie rozważań wskazać należy, iż materialnoprawną podstawą wydanych w niniejszej sprawie postanowień są przepisy działu VII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) regulujące postępowanie dotyczące wydawania zaświadczeń. Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest rodzajem postępowania administracyjnego o charakterze uproszczonym i odformalizowanym, które obowiązuje organy administracyjne przy podejmowaniu czynności materialno-technicznych polegających na urzędowym potwierdzaniu stanu faktycznego lub prawnego. Sąd wskazuje na potrzebę oddzielenia od siebie zaświadczenia wydawane na podstawie art. 217 k.p.a. od decyzji administracyjnych, o których jest mowa w art. 104 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Poprzez zaświadczenia należy rozumieć "przewidziane w przepisach prawnych potwierdzenie pewnego stanu rzeczy przez właściwy organ państwowy lub społeczny na żądanie zainteresowanej osoby" (por. J. Lang, Zaświadczenia w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, Organizacja, Metody, Technika 1988/2 str. 14). W § 2 omawianego przepisu przewidziano, iż zaświadczenie wydaje się w oparciu o dwie odrębne przesłanki, (pkt 1) jeżeli przepis prawa wymaga potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego lub (pkt 2), gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Wskazać należy, iż celem regulacji zawartej w art. 217 § 2 k.p.a. jest uniemożliwienie żądania od strony przedstawienia zaświadczenia dla potwierdzenia faktów lub stanu prawnego, które mogą i powinny być stwierdzone w inny sposób, np. przez oświadczenie strony. Osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia musi zatem wykazać się interesem prawnym w urzędowym poświadczeniu określonych faktów lub stanu prawnego albo wskazać przepis prawa wymagający urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego (por. wyrok NSA z 31 marca 2000 r., III SA 502/99 - LexPolonica nr 348916). Przesłanki te są rozłączne - osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia jest zobowiązana do wykazania jednej z nich. Organ administracji nie jest uprawniony do badania, czy osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia ma interes prawny w wydaniu zaświadczenia, jeżeli osoba ta powoła się na przepis prawa wymagający potwierdzenia zaświadczeniem stanu faktycznego lub prawnego (por. Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa-Poznań 1992, s. 552, tak też Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Piotr Przybysz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008). W niniejsze sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w § 2 art. 217 k.p.a. W tym przypadku organ administracji obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.). Organ administracji może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające, co przewiduje art. 218 § 2 k.p.a. Prowadzenie takiego postępowania wyjaśniającego indywidualny stan prawny, opierać się może jedynie na danych zawartych w posiadanej przez organ dokumentacji. W pierwszej kolejności zatem, w ramach takiego postępowania organ ustala jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane. Dalsza część postępowania sprowadza się do wyjaśnienia, czy posiadane dane odnoszą się do osoby wnioskodawcy oraz, co najważniejsze, czy dotyczą stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca (por. Z.R. Kmiecik, Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalania i weryfikacji jego treści, Państwo i Prawo 2004/10 str.63). W art. 219 k.p.a. wskazano, iż odmowa wydania zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Odmowa wystawienia zaświadczenia może nastąpić w trzech przypadkach, tj. przy braku interesu prawnego wnioskodawcy, w przypadku niewłaściwości organu, do którego skierowano żądanie, bądź - co miało miejsce na gruncie stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, gdy nie można spełnić żądania odnośnie treści zaświadczenia. Sąd wskazuje, iż E. K. wnioskiem z dnia 18 grudnia 2008 r. zażądał wydania zaświadczenia o potwierdzeniu utraty nieruchomości z mapką i wyciągiem z ewidencji gruntów. Zaświadczenie dotyczyć ma nieruchomości stanowiących aktualnie działki nr [...] i [...], położone na terenie szpitala, tym samym dotyczy okoliczności, których ustalenie i ocena następują w postępowaniu jurysdykcyjnym w sprawie rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2008 r. II SA/Wr 595/2007. Nie jest dopuszczalne, aby organ właściwy w sprawie indywidualnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej potwierdzał poszczególne ustalenia na podstawie przeprowadzonych dowodów w formie zaświadczenia, jak domaga się tego skarżący. Obowiązek wydania na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. i art. 218 § 2 k.p.a. zaświadczenia urzędowo potwierdzającego określone fakty lub stan prawny, wynikające z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, nie odnosi się do poruszanych przez skarżącego w złożonym żądaniu wydania zaświadczenia okoliczności, skoro ich ustalenie i ocena następuje w odrębnym postępowaniu jurysdykcyjnym w sprawie rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia (por. podobnie NSA w Warszawie w wyroku z dnia 16 września 2005 r. II OSK 36/2005 ONSAiWSA 2006/2 poz. 64) Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż żądanie skarżącego wydania zaświadczenia o wymaganej przez niego treści nie mogło być uwzględnione, co też prawidłowo uczyniły organy obu instancji w wydanych przez siebie postanowieniach. Uwzględniając wskazane powyżej przepisy prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.