II SA/Gd 474/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Gdańsku sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Gminy z dnia 2 marca 2015 r., nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek nr [...], [...] i [...] w obrębie geodezyjnym T., gmina T. postanawia: umorzyć postępowanie. Wojewoda wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Gminy nr [...] z dnia 2 marca 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek nr [...]-[...] w obrębie geodezyjnym T., gmina T. Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności § 20 zaskarżonej uchwały w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj.: Dz.U. z 2015 r., poz. 199). W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy popierając zarzuty skargi wniósł o umorzenie postępowania sądowego. Wójt wyjaśnił, że na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Rada Gminy skorzystała z możliwości autokontroli i w dniu 19 sierpnia 2015 r. podjęła uchwałę Nr [...] uwzględniającą skargę Wojewody i stwierdzającą nieważność § 20 uchwały Nr [...] z dnia 2 marca 2015 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek nr [...]-[...] w obrębie geodezyjnym T., gmina T. Organ wyjaśnił, że na możliwość podjęcia takiej uchwały przez Radę Gminy wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2014 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 2377/14, gdzie uznano, że organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego przysługuje kompetencja do stwierdzenia nieważności własnego aktu w trybie autokontroli określonej w art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania między innymi w przypadku, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Bezprzedmiotowość postępowania z innych przyczyn zachodzi m.in. wtedy, kiedy w toku danego postępowania a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. W doktrynie podkreśla się, że bezprzedmiotowość postępowania występuje, gdy w toku danego postępowania skarżona decyzja lub postanowienie zostaje pozbawione bytu prawnego w nadzwyczajnym trybie administracyjnym (np. w wyniku stwierdzenia jej nieważności) lub w rezultacie skorzystania przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję lub postanowienie, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] (red.) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 567). Wobec powyższego wdrożenie trybu autokontroli i wyeliminowanie z obrotu prawnego w jego następstwie zaskarżonej decyzji jest jedną z przyczyn umorzenia postępowania przed sądem, o jakich mowa w przepisie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawił się spór prawny w zakresie uprawnień autokontrolnych rady gminy na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. do stwierdzenia nieważność własnej uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Za dopuszczalnością autokontroli rady gminy we wskazanym zakresie opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2014 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 2377/14, w którym stwierdził, że rada gminy, działając na podstawie art. 54 § 3 w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a. może uwzględnić skargę do sądu administracyjnego na własną uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i stwierdzić jej nieważność (dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny stanął bowiem na stanowisku, że przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. jest przepisem o charakterze kompetencyjnym, dającym organowi szczególne uprawnienie w ramach toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego do podjęcia rozstrzygnięcia uwzględniającego skargę zgodnie z jej żądaniem przy zastosowaniu rodzajów rozstrzygnięć podejmowanych przed sąd administracyjny w razie uwzględnienia skargi (art. 145-150 p.p.s.a.). Wskazał, że przesłankami zastosowania tego przepisu przez organ są: uwzględnienie skargi w całości oraz zachowanie terminu (do dnia rozpoczęcia rozprawy). Uprawnienie organu do działania w ramach autokontroli w zakresie wyboru form i rodzaju rozstrzygnięcia sprawy jest powiązane z treścią żądania skargi oraz z przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. ma charakter ogólny, nie zawiera żadnych wyłączeń przedmiotowych lub podmiotowych. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął zatem, że przepis ten odnosi się do wszystkich działań lub bezczynności, o których mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., a więc również do zaskarżonych uchwał rady gminy stanowiących akty prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że skoro radzie gminy przysługują kompetencje do władczego rozstrzygania w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jego uchwalenia, zmiany, uchylenia) wynikające z art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym, to "w zakresie swojej właściwości" może on również uwzględnić skargę na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdzając jej nieważność na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pogląd przeciwny prowadziłby do wyłączenia możliwości zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. w przypadkach, gdy przedmiotem skargi jest uchwała rady gminy (analogicznie również rady powiatu, sejmiku województwa) będąca aktem prawa miejscowego, czy też inne uchwały lub akty, których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., a tak szerokiego wyłączenia zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. nie można wyprowadzać w drodze wykładni, lecz wymagałoby to wyraźnej regulacji ustawowej. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela przytoczone wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona uchwała Rady Gminy nr [...] z dnia 2 marca 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego po wniesieniu skargi została wyeliminowana z obrotu prawnego. Stało się tak w następstwie zastosowania przez Radę Gminy procedury przewidzianej w przepisie art. 54 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Rada Gminy w dniu 19 sierpnia 2015 r. podjęła uchwałę Nr [...] uwzględniającą skargę Wojewody i stwierdzającą nieważność § 20 uchwały Nr [...] z dnia 2 marca 2015 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tym samym działając zgodnie z trybem przewidzianym przez art. 54 § 3 p.p.s.a. Rada Gminy stwierdzając nieważność uchwały o planie w zaskarżonej części uczyniła zadość żądaniu skargi uwzględniając ją w całości. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że wobec wyeliminowania przedmiotu zaskarżenia z obrotu prawnego, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i winno ulec umorzeniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł, jak sentencji postanowienia.