II SA/Gd 506/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-11-16
Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Jolanta Górska, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego, stwierdzając jedynie wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa, zamiast stwierdzenia jej nieważności?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego, stwierdzając jedynie wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa. Sąd administracyjny uznał, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności z powodu braku wyczerpującego uzasadnienia i nieprawidłowego zastosowania przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji oraz stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) uchylającą własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z 2009 r. ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego (budowa stacji elektroenergetycznej). Wnioskodawca domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta, argumentując, że inwestycja nie jest inwestycją celu publicznego. SKO pierwotnie odmówiło stwierdzenia nieważności, ale następnie uchyliło tę decyzję, stwierdzając wydanie decyzji Wójta z naruszeniem prawa. Skarżąca spółka domagała się uchylenia obu decyzji SKO, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 marca 2016 r. i zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Słupsku kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 marca 2016 r. nr [..].
Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2015 r. Ł. D. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 27 maja 2009 r. nr [..], mocą której ustalono na rzecz A. lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie stacji elektroenergetycznej – rozdzielni 30/110 kV, zlokalizowanej na działce nr [..] obręb geodezyjny S., gmina U., stanowiącej własność B., w związku z planowaną budową turbin wiatrowych. Wnioskujący twierdził, że decyzja ta rażąco narusza art. 50 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że przedmiotowe przedsięwzięcie jest inwestycją celu publicznego, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz jednolitą linią orzeczniczą sądów administracyjnych inwestycja polegająca na budowie elektrowni wiatrowej wraz z niezbędną infrastrukturą nie jest inwestycją celu publicznego, a co za tym idzie przedmiotowa decyzja została faktycznie wydana bez podstawy prawnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 20 stycznia 2016 r. nr [..], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 27 maja 2009 r. Kolegium uznało bowiem, że kwestionowana decyzja nie jest obarczona żadną wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa, a w szczególności, że nie została ona wydana bez podstawy prawnej. W ocenie Kolegium inwestycja polegająca na budowie stacji elektroenergetycznej – rozdzielni 30/110 kV może być zaliczona do inwestycji liniowych wymienionych w art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i jako taka może być uznana za inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Kolegium zaznaczyło przy tym, że przedmiotowa stacja elektroenergetyczna, po połączeniu z inwestycją główną (zespołem turbin wiatrowych), nie będzie służyła tylko tym obiektom, ale będzie mogła w przyszłości być wykorzystywana również do innych celów, gdyż sieć elektroenergetyczna w danej miejscowości to zespół "naczyń połączonych" stanowiących pewien zwarty system, składający się z indywidualnych odbiorców energii elektrycznej, co jednak nie oznacza, że każdy z nich ma doprowadzoną z elektrowni indywidulanie energię, niezależnie od innych odbiorców. Kolegium oceniło również, że planowana inwestycja nie stanowi przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko a wobec tego brak było podstaw prawnych do udziału w postępowaniu zamierzającym do wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Jednocześnie, Kolegium stwierdziło, że od daty doręczenia kwestionowanej decyzji Wójta Gminy z dnia 27 maja 2009 r. upłynęło już ponad 12 miesięcy (decyzja ta została odebrana przez A. w dniu 9 czerwca 2009 r., przez B. w dniu 12 czerwca 2009 r.; w stosunku zaś do stron poinformowanych o wydaniu decyzji przez obwieszczenie skutek doręczenia nastąpił w dniu 1 lipca 2009 r.), a zgodnie z art. 53 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w takiej sytuacji nie stwierdza się nieważności decyzji. W związku z tym, w niniejszej sprawie, Kolegium uznało za konieczne orzeczenie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w spawie lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Nie zgadzając się z decyzją wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, Ł. D. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując stanowisko, że inwestycja polegająca na budowie elektrowni wiatrowej wraz z niezbędną infrastrukturą nie jest inwestycją celu publicznego, a co za tym idzie przedmiotowa decyzja została niewątpliwie wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 11 marca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję własną z dnia 20 stycznia 2016 r. nr [..] i jednocześnie stwierdziło, że decyzja Wójta Gminy z dnia 27 maja 2009 r. nr [..] została wydana z naruszeniem prawa. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, Kolegium podkreśliło na wstępie, że przedmiotowe postępowanie dotyczy bezpośrednio inwestycji polegającej na budowie stacji elektroenergetycznej – rozdzielni 30/110 kV zlokalizowanej na działce nr [..] w S. nie zaś, jak wskazuje wnioskujący, inwestycji polegającej na budowie turbin wiatrowych. Inwestycja polegająca na budowie zespołu elektrowni wiatrowych [..] z punktu widzenia prawnego stanowi przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego. Wprawdzie że przedmiotowa stacja elektroenergetyczna stanowi kluczowy element infrastruktury technicznej, niezbędny do realizacji tej inwestycji, jednakże z technicznego punktu widzenia sama stacja elektroenergetyczna mogłaby funkcjonować i być wykorzystywana dla zupełnie innego celu niż ma to miejsce w przedmiotowym postępowaniu. Wskazując na powyższe, Kolegium uznało, że podnoszone przez wnioskującego zarzuty, które odnoszą się bezpośrednio do inwestycji polegającej na budowie samego zespołu turbin wiatrowych, a jedynie pośrednio do infrastruktury technicznej potrzebnej do realizacji całej inwestycji tj. stacji elektroenergetycznej – są bezzasadne. Następnie, w kwestii zaliczania elektrowni wiatrowych do inwestycji celu publicznego, Kolegium wyjaśniło, że problem ten przez długi okres czasu powodował rozbieżności w orzecznictwie, a dopiero najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych utrwaliło pogląd, że elektrownie wiatrowe nie stanowią inwestycji celu publicznego. Kolegium zauważyło przy tym, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od ogólnie przyjętej zasady trwałości decyzji a postępowanie w tym zakresie jest prowadzone z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji, a więc w przedmiotowej sprawie w dacie 27 maja 2009 r. Oznacza to, że ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy możliwe byłoby tylko w przypadku stwierdzenia zaistnienia wady prawnej wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa i jednoczesnego wykazania, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 53 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 12 miesięcy. Kolegium wskazało na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2669/13, w którym stwierdzono, że skoro wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie, pomimo swej wadliwości, stanowiło decyzję o lokalizacji celu publicznego to zastosowanie w odniesieniu do niej, wbrew twierdzeniom SKO, musiał znaleźć art. 53 ust. 7 u.p.z.p., a potraktowanie inwestycji obejmującej budowę elektrowni wiatrowej jako inwestycji celu publicznego nie pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu art. 6 pkt 2 u.g.n. W ocenie Kolegium stwierdziło, że wyrok ten zdaje się w sposób wyczerpujący potwierdzać, że złożony przez wnioskującego wniosek nie może zostać uwzględniony, a możliwe jest jedynie stwierdzenie wydania przez organ I instancji decyzji z naruszeniem prawa, jak stanowi art. 158 § 2 kpa.
We wniesionej do Sądu skardze skarżąca domagała się uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając, że wydane zostały one z naruszeniem prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 28 kpa w zw. z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 107 §1 i 3 kpa i w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa – poprzez bezpodstawne, odgórne i całkowicie dowolne przyznanie wnioskującemu Ł. D. statusu strony i merytoryczne rozpoznanie sprawy na skutek złożonego przez niego wniosku z dnia 10 sierpnia 2015 r., bez zbadania, czy jest on legitymowany do wszczęcia postępowania nieważnościowego, pomimo tego, iż Ł. D. niewątpliwie nie przysługuje status strony postępowania;
2. art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 2 pkt 5 tej ustawy i w zw. z art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 53 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 158 § 1 i 2 kpa - poprzez błędne przyjęcie, iż planowana inwestycja nie ma charakteru inwestycji celu publicznego, a w konsekwencji zasadne było uchylenie decyzji I instancji i stwierdzenie wydania decyzji Wójta z naruszeniem prawa, podczas gdy niewątpliwie planowana inwestycja jest zaliczana do inwestycji celu publicznego, o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami, tj. inwestycji liniowych, wskazanych w art. 6 pkt 2 tej ustawy, co winno skutkować uznaniem, iż decyzja Wójta została wydana zgodnie z przepisami prawa i nie tylko nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia jej nieważności, ale i uznania, że doszło do jej wydania z naruszeniem prawa;
3. art. 8 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 50 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 2 pkt 5 tej ustawy w zw. z art. 53 ust. 7 tej ustawy w zw. z art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 158 § 1 i 2 kpa – poprzez brak wszechstronnej i wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, skutkujący m.in.:
a) błędnym przyjęciem, iż planowana inwestycja nie jest zaliczana do inwestycji celu publicznego, pomimo jej jednoczesnego odróżnienia od inwestycji polegającej na budowie turbin wiatrowych [..] objętej odrębnym postępowaniem administracyjnym i wydanym w jego ramach rozstrzygnięciem, a wskazanej we wniosku;
b) całkowicie dowolnym i nieuzasadnionym uznaniem, iż planowana inwestycja nie jest zaliczana do inwestycji celu publicznego bez dokładnego wyjaśnienia przyjęcia przez organ takiej kwalifikacji, przy równoczesnym wyraźnym podaniu w uzasadnieniu decyzji, elementów składających się na inwestycję (w tym obejmującej m.in. kable 30 i 110 kV wraz ze światłowodem, czy też kanały kablowe) i zwróceniu uwagi, że z technicznego punktu widzenia inwestycja mogłaby funkcjonować i być wykorzystywana do zupełnie innego celu niż ma to miejsce w przedmiotowym postępowaniu, tj. elektrowni wiatrowej;
c) bezzasadnym przyjęciem w ślad za powołanym przez organ orzecznictwem sądowym, iż elektrownia wiatrowa nie jest inwestycją celu publicznego, a wobec tego po upływie dwunastu miesięcy od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji w tym przedmiocie nie stwierdza się jej nieważności, lecz ogranicza do wskazania, iż została ona wydana z naruszeniem prawa stosownie do art. 53 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 158 § 2 kpa, w sytuacji gdy postępowanie zakończone wydaniem decyzji dotyczyło nie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej elektrowni wiatrowej lecz inwestycji określonej w decyzji Wójta;
d) wskazaniem w uzasadnieniu decyzji na poparcie swojego stanowiska orzecznictwa sądowego, z którego jednak wprost wynika, iż do celów publicznych zalicza się m.in. budowę "innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z przewodów i urządzeń" służących do dystrybucji energii elektrycznej, a zatem planowaną inwestycję;
e) brakiem wyczerpującego i jednoznacznego wyjaśnienia, dlaczego w opinii organu została spełniona przesłanka pozytywna do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przy jednoczesnym stwierdzeniu wydania decyzji Wójta z naruszeniem prawa, wobec zaistnienia przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 53 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;
co znalazło swoje odzwierciedlenie również w uzasadnieniu decyzji, niespełniającym wymogów z art. 107 § 3 kpa;
4. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 158 § 2 kpa w zw. z art. 53 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 138 §1 pkt 2 kpa – poprzez ich wadliwe zastosowanie i bezpodstawne stwierdzenie wydania decyzji Wójta z naruszeniem prawa, podczas gdy decyzja Wójta odpowiada prawu i nie było podstaw do uznania, iż została ona wydana z naruszeniem prawa, nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, iż decyzja Wójta obejmuje planowaną inwestycję, która wiąże się pośrednio z inwestycją w postaci elektrowni wiatrowej.
W odpowiedzi na wniesioną skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując, że zarzuty skargi są bezzasadne.
W piśmie procesowym z dnia 3 października 2016 r. Ł. D. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że zarzuty w niej postawione są bezzasadne.
Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 marca 2016 r. wydana została z naruszeniem przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Decyzja ta wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, a orzeczenie co do istoty sprawy wydane zostało na podstawie art. 158 § 2 kpa i art. 53 ust. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r., poz. 199 ze zm.).
Przepis art. 158 kpa stanowi, że jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Z art. 156 § 2 kpa wynika zaś, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Zgodnie natomiast z treścią art. 57 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie stwierdza się nieważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 12 miesięcy, a w takiej sytuacji stosuje się odpowiednio art. 158 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., str. 784).
Z przywołanej regulacji kpa wynika, że decyzję o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa, o której mowa w art. 158 § 2 kpa, wydaje się w przypadku ustalenia, że występuje przesłanka pozytywna określona w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 kpa i jednocześnie występuje jedna z przesłanek negatywnych określonych w art. 156 § 2 kpa tj. gdy od daty jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, a także we wszystkich przypadkach z art. 156 § 1 kpa, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że zastosowanie dyspozycji z art. 158 § 2 kpa nie może być rozumiane i stosowane w taki sposób, iż podważony zostanie cel, któremu ta instytucja służy. Odstąpienie od stwierdzenia nieważności decyzji i ograniczenie się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa, oznacza bowiem pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji i prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które decyzja ta wywołała. Dlatego też w każdej sprawie, w której wchodzi w rachubę możliwość zastosowania tej negatywnej przesłanki, konieczne jest szczególnie wnikliwe rozważenie, jakie skutki prawne wywołała kwestionowana decyzja oraz konsekwencji pozostawienia w obrocie prawnym decyzji obarczonej wadą nieważności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Go 622/08, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). I dlatego też decyzja wydana na podstawie art. 158 § 2 musi zawierać wszystkie elementy określone w art. 107 kpa ze szczególnym dogłębnym wskazaniem wystąpienia przesłanek negatywnych, które wyłączyły zastosowanie sankcji nieważności oraz wszystkie pouczenia co do jej weryfikacji. W decyzji tej organ stwierdza zaś przede wszystkim: 1) istnienie pozytywnej przesłanki nieważności kwestionowanej decyzji (art. 156 § 1); 2) istnienie jednej z przesłanek negatywnych (art. 156 § 2); 3) wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2). W uzasadnieniu decyzji powyższe okoliczności muszą być umotywowane ze wskazaniem rodzaju przesłanki negatywnej, która spowodowała niedopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., str. 784).
Przepis art. 53 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wyłącza stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących terminu, po upływie którego nie można stwierdzić nieważności decyzji. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego może nastąpić tylko w ciągu 12 miesięcy od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia. Zatem po upływie tego terminu nie można stwierdzić nieważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, bez względu na rodzaj uchybień wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Po upływie tego terminu, w sytuacji gdy wadliwe rozstrzygnięcie organu I instancji stanowiło decyzję o lokalizacji celu publicznego, zastosowanie ma art. 53 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w konsekwencji odpowiednio art. 158 § 2 Kpa przewidujący stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazanie okoliczności, z powodu których organ nie stwierdził nieważności (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 899/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten, nie stanowi więc podstawy do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, jak błędnie stwierdziło Kolegium w decyzji z dnia 20 stycznia 2016 r.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jednakże jaką wadą z art. 156 § 1 kpa obarczona jest decyzja Wójta Gminy z dnia 27 maja 2009 r. Wprawdzie Kolegium wskazało, że w przedmiotowym postępowaniu oceny wymagał zarzut rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jednak ocena taka nie została dokonana ani też nie znalazła odzwierciedlenia w uzasadnieniu wydanej decyzji.
W zaskarżonej decyzji Kolegium stwierdziło, że nie jest możliwe uwzględnienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji a jedynie stwierdzenie wydania tej decyzji z naruszeniem prawa, co mogłoby sugerować, że przesłanką negatywną, na której Kolegium oparło swoje rozstrzygniecie był upływ terminu określonego w art. 53 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tj. upływ 12 miesięcy od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Jednakże w treści uzasadnienia nie odniesiono się w ogóle do wystąpienia tej przesłanki w niniejszej sprawie.
Wynikających z treści art. 107 § 3 kpa wymogów prawidłowego uzasadnienia decyzji nie spełnia zaś przywołanie przez Kolegium w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji obszernych fragmentów uzasadnienia wyroku wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 2 czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2669/13.
W tym miejscu przypomnieć należy, że na gruncie Kpa obowiązek uzasadniania decyzji powiązany jest z zasadą przekonywania (art. 11 Kpa) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 Kpa). Uzasadnienie decyzji winno też spełniać rolę edukacyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji, w tym również przez Sąd, który - sprawując kontrolę w oparciu o powołane na wstępie przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści.
Jednocześnie, zauważyć należy, że wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wymaga uprzedniego ustalenia interesu prawnego podmiotu wnioskującego o jego wszczęcie. Z art. 157 § 2 kpa, wynika, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy czym, jak ustalono w orzecznictwie, stroną tego postępowania jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2000 r., sygn. akt IV SA 2328/99, Legalis). Niewątpliwie, w postępowaniu w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji status strony ustala się zgodnie z art. 28 kpa, który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny (obowiązek) ma charakter obiektywny, niezależny od woli podmiotu i wynika z konkretnego przepisu prawa, który stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu. W kwestii określenia osób, którym przysługuje przymiot strony w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji należy podzielić poglądy przyjęte w orzecznictwie, iż stronami w takich sprawach są, co do zasady właściciele albo użytkownicy wieczyści sąsiednich działek. Ale mogą to być także właściciele (użytkownicy wieczyści) działek, które nie graniczą ze sobą bezpośrednio, lecz pozostają w strefie oddziaływania planowanej inwestycji. W każdym jednak przypadku należy przeprowadzić stosowną analizę, czy dana osoba posiada interes prawny, aby uczestniczyć w takim postępowaniu (zob.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 1016/06, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji analizy takiej jednakże nie zawiera i tym samym nie można ustalić, czy wnioskujący o wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie Ł. D. posiada interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 27 maja 2009 r., co zakwestionowała skarżąca.
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 marca 2016 r. wydana została z naruszeniem przepisów postępowania tj. przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 Kpa, a także art. 107 § 3 Kpa. Niewątpliwie okoliczności te świadczą również o nie podjęciu przez Kolegium wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa) a także o niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu w sprawie materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Naruszenie tych przepisów miało zaś istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł o uchyleniu kontrolowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 marca 2016 r. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.
Z uwagi na uwzględnienie skargi, sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ, który winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło