II SA/Gd 529/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia 1. przyznać K. G. prawo pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. K. G. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 września 2008 r., domagając się przyznania prawa pomocy również przez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z uwagi na skomplikowany charakter sprawy. Uwzględniając fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd. Postanowieniem z dnia 28 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał |mu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z wpisu sądowego. Na powyższe postanowienie K. G. złożył zażalenie. Argumentował, iż rozstrzygnięcie sądu jest nielogiczne, bo skoro uzasadnione jest zwolnienie z kosztów w zakresie wpisu, to tym bardziej powinien zostać ustanowiony w sprawie pełnomocnik procesowy, gdyż koszt jego działania jest znacznie większy niż koszt wpisu sądowego. Nadto skarżący kwestionował ustalenia sądu odnośnie wysokości jego dochodów i wskazywał, że z uwagi na suszę i powódź – w latach 2001, 2005, 2006 i 2008 nie był w stanie wypracować żadnych dochodów. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II OZ 1324/08 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że orzeczenie sądu I instancji zapadło z naruszeniem prawa. Sąd ten orzekł bowiem jedynie o części wniosku (przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie z wpisu) skarżącego, nie zawierając rozstrzygnięcia o odmowie uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie. Nadto, sąd ten nie sprecyzował jakiego wpisu zwolnienie dotyczy. W wytycznych Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż rozpoznając sprawę ponownie sąd I instancji powinien ocenić, czy sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd powinien uwzględnić okoliczność strat poniesionych przez skarżącego w związku z klęską suszy w 2008 r. Oceniając ponownie sytuację materialną i dochodową skarżącego sąd ustalił, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego, który wedle zaświadczenia Prezydenta Miasta wynosi 7 866,45 zł rocznie. Wnioskodawca wskazał, że jest właścicielem domu o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,2303 ha. Według oświadczenia, wnioskodawca, poza powyższymi składnikami majątku, nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych, czy pojazdów mechanicznych. Podał nadto, że nie osiągnął żadnego dochodu w 2008 r. z uwagi na klęskę suszy. W uzupełnieniu swego oświadczenia z dnia 11 kwietnia 2009 r. skarżący przesłał wyciąg z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. Jak wynika z jego treści, skarżący otrzymał kredyt klęskowy na wznowienie działalności rolnej w wysokości 25 000 zł. Ponadto, w styczniu 2009 r. uzyskał dopłaty bezpośrednie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wysokości 1 231,70 zł. Skarżący w grudniu 2008 r. dokonał spłaty raty kredytu, wynoszącej 7 000 zł, na którą to spłatę – jak podał – środki pochodziły ze sprzedaży płodów rolnych po wykopkach na jesieni. Wpłata została dokonana gotówką. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie sądu, przedstawione okoliczności uzasadniają stanowisko, iż skarżący spełnia przesłanki częściowego przyznania prawa pomocy, przez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wnioskodawca jest osobą samotną i nie ma nikogo na utrzymaniu; Jest właścicielem domu o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4 ha. Jedynym źródłem jego utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego, którego wysokość wnioskodawca określa przez odwołanie się do tzw. dochodowości gospodarstwa ustalanej przez organ administracji na kwotę 7 866,45 zł rocznie. Wnioskodawca, wielokrotnie wzywany do wskazania rzeczywistej wysokości tych dochodów, oświadczył, że w roku 2008 w ogóle ich nie osiągnął. Powołał się na fakt klęski suszy w tym roku. Jak jednak wynika z dokumentów załączonych do sprzeciwu (opinia Wojewody nr [...] – k. 53 akt) – wysokość szkód poniesionych na skutek suszy w uprawach rolnych w okresie od 11 maja 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. oszacowana została na ponad 56 000 złotych. W ocenie sądu, wysokość tej szkody musi mieć związek z wysokością oczekiwanych dochodów, jakie może osiągnąć osoba trudniąca się działalnością w zakresie upraw warzyw. A zatem, oczekiwane dochody nie mogą być niższe niż poniesione straty na skutek zniszczenia upraw, a podkreślić należy, że straty te oszacowano za okres od 11 maja 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. Protokół ten wskazuje jedynie na obniżenie dochodu, jakie nastąpiło w dobrach skarżącego na skutek suszy we wskazanym okresie. W konsekwencji, nie można wykluczyć, że w pozostałej części roku nie objętej suszą, skarżący mógł osiągnąć dochody ze zbioru warzyw. Już choćby w kontekście wskazanego protokołu uznać należy, że wnioskodawca nie przedstawia jednak realnych informacji na temat wysokości osiąganych dochodów. Nie można bowiem uznać za wiarygodne twierdzenia wnioskodawcy o nieosiągnięciu żadnych dochodów w toku całego roku 2008. Dodatkowo takie stanowisko sądu potwierdza oświadczenie złożone przez wnioskodawcę w piśmie z dnia 11 kwietnia 2009 r., dotyczące spłaty raty kredytu w kwocie 7 000 zł w grudniu 2009 r. Wnioskodawca podał, iż spłacił tą ratę w terminie, w gotówce, a środki na to pochodziły z dochodów ze sprzedaży płodów rolnych po wykopkach na jesieni. Oświadczenie to potwierdza zatem dodatkowo, że deklaracje o nieosiągnięciu żadnych dochodów w 2008r.budzą wątpliwości, co do ich wiarygodności. Jak nadto wynika z oświadczenia, wnioskodawca uzyskał pomoc w formie tzw. kredytu klęskowego w kwocie 25 000 zł i w chwili obecnej jest w posiadaniu środków finansowych pochodzących z tego kredytu. Otrzymuje również co roku dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych i również w styczniu 2009 r. taką dopłatę otrzymał w kwocie 1 231 zł. W ocenie Sądu, istotne znaczenie w zakresie oceny zasadności wniosku skarżącego ma również fakt posiadania przez niego dużego majątku w postaci domu i nieruchomości rolnej. Skarżący deklaruje, iż mieszka sam w tak dużym domu, a więc – skoro brakuje mu środków do życia – może pobierać pożytki z przysługującego mu prawa własności, np. wydzierżawiając część nieruchomości rolnej. Skarżący niewątpliwie ma możliwości powiększenia swoich dochodów, z których to możliwości jednak nie korzysta. W tej sytuacji, brak jest podstaw do przerzucania całości kosztów toczącego się postępowania na Skarb Państwa. W ocenie sądu zatem, brak jest podstaw, by uwzględnić wniosek skarżącego w całości, gdyż posiada on majątek w postaci dwóch nieruchomości, z których może czerpać pożytki, a także osiąga dochody w wysokości umożliwiającej mu, w ocenie sądu przy uwzględnieniu zwolnienia od wpisu – na partycypowanie w pozostałych kosztach postępowania w sprawie. Zauważyć też należy, iż fakt zwolnienia skarżącego od wpisu sądowego od skargi – wbrew stanowisku wyrażonemu w sprzeciwie - wcale nie przesądza o zasadności wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Inne bowiem są przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a inne w zakresie częściowym. W ocenie sądu, jak to już wskazano powyżej, wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z tych też względów, jego wniosek w całości nie mógł zostać uwzględniony. Wobec powyższego, Sąd na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.