II SA/Gd 55/25
WyrokWSA w Gdańsku2025-05-14
Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Jolanta Górska, Justyna Dudek – Sienkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy jest związany informacją z rejestru Straży Granicznej dotyczącą wyjazdu obywatela Ukrainy z Polski, czy też może uwzględnić inne dowody potwierdzające krótszy okres pobytu poza granicami kraju, decydując o prawie do świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Informacja z rejestru Straży Granicznej o wyjeździe obywatela Ukrainy z Polski nie ma charakteru wiążącego dla organu rentowego przy weryfikacji prawa do świadczeń. Organ ten jest zobowiązany do uwzględnienia innych dowodów, w tym danych z rejestru PESEL, które mogą potwierdzić, że pobyt poza granicami kraju nie przekroczył 30 dni i nie skutkował utratą uprawnień do świadczeń.Stan faktyczny
Skarżąca O. K. zaskarżyła decyzję Prezesa ZUS uchylającą jej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko Y. K. na okres od czerwca 2022 r. do maja 2023 r. Organ uznał, że dziecko wyjechało z Polski na okres dłuższy niż 30 dni, co zgodnie z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy pozbawia prawa do świadczeń. Skarżąca dowodziła, że pobyt dziecka poza Polską był krótszy niż 30 dni, przedstawiając dokumenty, jednak organy oparły się na danych z rejestru Straży Granicznej. Sąd uchylił obie decyzje organów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 kwietnia 2023 r. Zasądził od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Justyna Dudek – Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 13 listopada 2024 r. znak sprawy 010070/680/5241853/2022 postępowanie 338662679 w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 kwietnia 2023 r. znak sprawy 010070/680/5241853/2022 postępowanie 338662679, 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie na rzecz skarżącej O. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
O. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 24 kwietnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "ZUS", "Zakład") uchylił O. K. (dalej jako: "strona", "skarżąca") prawo do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. na dziecko, Y. K. W uzasadnieniu, wskazując na treść przepisu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.; dalej jako "ustawa") Zakład wyjaśnił, że na podstawie danych z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, że dziecko, na które zostało przyznane świadczenie wychowawcze, wyjechało z Polski na okres powyżej 30 dni.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie (dalej jako: "Prezes ZUS", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 13 listopada 2024 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w dniu 24 maja 2022 r. strona złożyła wniosek do ZUS o świadczenie wychowawcze na dziecko Y. K. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Informacją z dnia 28 maja 2022 r. ZUS przyznał stronie prawo do wskazanego świadczenia.
Na podstawie rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy ustalono, że Y. K. wyjechała z Polski na okres dłuższy niż 30 dni, w związku Zakład uchylił przyznane świadczenie wychowawcze. W odwołaniu od decyzji ZUS strona wskazała, że wbrew ustaleniom Zakładu dziecko nie przebywało poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 30 dni. Na potwierdzenie powyższej okoliczności dołączyła skan paszportu dziecka Y. K.
Ustosunkowując się do powyższego Prezes ZUS wskazał, że wobec faktu, iż dane z rejestrów wskazują, że dziecko Y. K. utraciło prawo do legalnego pobytu w Polsce w związku z wyjazdem z Polski w dniu 6 maja 2022 r., a ponowny wjazd dziecka do Polski w dniu 3 czerwca 2022 r. nie został odnotowany jako wjazd obywatela Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terenie tego państwa, Zakład w dniu 31 lipca 2024 r. wezwał stronę do usunięcia nieprawidłowości z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. Odpowiedzi na powyższe strona udzieliła w dniu 21 sierpnia 2024 r., przedkładając skan paszportu dziecka, zaświadczenie z rejestru PESEL z dnia 19 sierpnia 2024 r. dotyczące dziecka, korespondencję mailową z dnia 14 sierpnia 2024 r. z Urzędu Miejskiego w Gdańsku oraz korespondencję mailową z dnia 7 sierpnia 2024 r. z Zarządem ds. Cudzoziemców.
Organ odwoławczy zauważył, że strona nie poprawiła jednak zapisów rejestrów Komendanta Głównego Straży Granicznej, ponieważ nie wykonała czynności niezbędnych do jego skorygowania tj.: zgłoszenia się do urzędu gminny najbliższej miejscu zamieszkania strony w celu poinformowania o ponownym przyjeździe dziecka do Polski.
W rezultacie, stwierdzając, że z powyższego rejestru wynika, iż dziecko Y. K. posiadało legalny pobyt w Polsce jako uchodźca w okresach: od 7 kwietnia 2022 r. do 5 czerwca 2022 r. oraz od 9 lipca 2023 r. do 24 sierpnia 2023 r. Prezes ZUS uznał, że stronie nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji I instancji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji w całości z uwagi na wydanie ich z rażącym naruszeniem prawa. Wniosła ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o zobowiązanie przez Sąd Komendanta Głównego Straży Granicznej do udostępniania informacji na temat danych zawartych w rejestrze, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy, dotyczących dziecka Y. K. w spornym okresie, a po uzyskaniu tych dokumentów - o dopuszczenie i przeprowadzenie z nich dowodów na okoliczność: istnienia po stronie skarżącej podstaw do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 w zw. z art. 11 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 77 § 4 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, brak zebrania materiału dowodowego w stopniu wszechstronnym i wyczerpującym oraz błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Zdaniem skarżącej organ nie ustalił należycie stanu faktycznego w sprawie oraz adekwatnego stanu prawnego i przerzucił na nią obowiązek dokonania samodzielnej korekty danych w rejestrze Komendanta Głównego Straży Granicznej. Jednak zgodnie z informacją uzyskaną od Straży Granicznej rejestr ten nie jest dla strony jawny, a organem właściwym do dokonania korekty danych jest organ wykonawczy gminy prowadzący rejestr PESEL ze statusem UKR. Skarżąca zarzuciła także, że organ administracji nie podjął żadnej inicjatywy w celu zgromadzenia materiału dowodowego i należytego zbadania sprawy z urzędu oraz nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów (art. 10 § 1 k.p.a.) przed wydaniem decyzji.
W skardze zarzucono ponadto naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, tj.: dokumentów przedstawionych przez stronę skarżącą, w tym kopii 4 stron paszportu dziecka zawierających pieczątki graniczne potwierdzające i rozstrzygające daty wjazdu i wyjazdu, zaświadczenie z rejestru PESEL z dnia 19 sierpnia 2024 r. dotyczące dziecka, korespondencję mailową z dnia 14 sierpnia 2024 r. od Urzędu Miejskiego w Gdańsku oraz korespondencję mailową z dnia 7 sierpnia 2024 r. od Straży Granicznej, bilety lotnicze, z których wynika, że dziecko nie przebywało poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 30 dni, nie utraciło prawa do legalnego pobytu w Polsce w związku z wyjazdem z Polski w dniu 6 maja 2022 r. (zostało jej przywrócone przez organ gminy) i nie utraciło prawa do legalnego pobytu na terytorium Polski przed rozpoczęciem okresu świadczenia.
Dodatkowo podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 26 ust. 1 pkt 2 i ust 3 i 3i w zw. z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 17b w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że strona nie jest uprawniona do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. na dziecko, podczas gdy skarżąca spełnia przesłanki do otrzymania tego świadczenia w spornym okresie.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji. Organ dodatkowo wyjaśnił, że w dniu 8 stycznia 2025 r. dokonano ponownego odczytu danych z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. W rejestrze tym nadal widnieje zapis potwierdzający, że dane dziecka dotyczące legalności pobytu w Polsce nie zostały zmodyfikowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jako zasadna zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ZUS w Warszawie z dnia 13 listopada 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia 24 kwietnia 2023 r. o uchyleniu skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. przyznanego na dziecko Y. K.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżąca oraz jej córka uzyskały w związku z wjazdem na teren Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy UKR i został im nadany numer PESEL. Skarżąca wystąpiła też w dniu 24 maja 2022 r. z wnioskiem SW-U o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na dziecko – Y. K. i zostało ono jej przyznane, o czym ZUS poinformował ją w piśmie z dnia 28 maja 2022 r.
Do sytuacji prawnej skarżącej zastosowanie ma ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 167 ze zm.; dalej jako: "ustawa"), która określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy przybywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 1). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 4 marca 2024 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki. Obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 – a taki charakter miał pobyt skarżącej i jej córki w momencie wjazdu do Polski - przysługuje prawo do uzyskania numeru PESEL (art. 4 ust. 1 ustawy), jak i prawo do różnego rodzaju świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1577 ze zm.), jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy).
Z obu tych uprawnień skarżąca oraz jej córka skorzystały, tj. zostały im nadane numery PESEL, a ZUS przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze informacją z dnia 28 maja 2022 r. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.
Sytuacja prawna obywatela Ukrainy może ulec zmianie m. in. w przypadku wyjazdu z terytorium Polski. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 ww. ustawy, wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 30 dni pozbawia go uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1. W takim przypadku po pierwsze, następuje utrata nadanego uchodźcy statusu UKR, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, czyli statusu osoby, której nadano numer PESEL na podstawie art. 4 ustawy. Po drugie, następuje utrata uprawnień do świadczeń, o których mowa w art. 26 ww. ustawy, w tym świadczenia wychowawczego. Z powyższych przepisów wynika, że jeżeli pobyt poza granicami Polski nie trwał dłużej niż 30 dni, to taki pobyt nie skutkuje pozbawieniem obywatela Ukrainy uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, czy organy obu instancji zasadnie uchyliły prawo do świadczenia wychowawczego.
W poddanej kontroli Sądu sprawie nie budzi wątpliwości, że pobyt córki skarżącej poza terytorium RP trwał krócej niż 30 dni. Skarżąca przedstawiła kserokopię paszportu z pieczątkami potwierdzającymi, że córka wyjechała z terytorium RP w dniu 6 maja 2022 r., a powróciła w dniu 3 czerwca 2022 r. (tj. 28 dni po wyjeździe). Orzekający w sprawie organ administracji tej okoliczności nie zakwestionował. Wskazał jednak, że na podstawie rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej uznał, że dziecko utraciło legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem z terytorium Polski. Ewentualny przyjazd do Polski nie został odnotowany przez Komendanta Głównego Straży Granicznej jako przyjazd obywatela Ukrainy w związku z działaniami wojennymi. ZUS stanął przy tym na stanowisku, że jest związany tą informacją. Ustalając legalność pobytu obywatela Ukrainy organ przyjął, że zobligowany jest opierać się wyłącznie na treści rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. Dopiero po zmianie danych w tym rejestrze dotyczących zmiany statusu strony, tj. po ustaleniu daty ponownego uzyskania statusu pobytu na terytorium RP w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie możliwe będzie przyznanie świadczenia od daty ponownego uzyskania przez stronę statusu uprawniającego do otrzymania świadczenia.
W ocenie Sądu stanowisko to jest nieuzasadnione i nie znajduje oparcia w obowiązujących regulacjach prawnych.
Przede wszystkim należy wskazać, że art. 3 ust. 3 ustawy stanowi, że Komendant Główny Straży Granicznej prowadzi w systemie teleinformatycznym Straży Granicznej rejestr obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy (...). W rejestrze tym przechowuje się m. in. informację o dacie końcowej okresu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznawanego za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 (art. 3 ust. 4 pkt 3).
Zgodnie zaś z art. 26 ust. 3a ww. ustawy, Komendant Główny Straży Granicznej udostępnia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, ustalającemu prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4 (...) informację o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2. Jednocześnie, zgodnie z art. 26 ust. 3i ustawy, który to przepis ma zastosowanie w sprawie biorąc pod uwagę etap postępowania, tj. fakt, że stronie przyznane zostało świadczenie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są obowiązani do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4 (...), w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, i z rejestru PESEL. Z powyższych przepisów jasno zatem wynika, że informacja przekazana ZUS przez Komendanta Głównego Straży Granicznej o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2, jest tylko jednym z dowodów uwzględnianych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, o czym świadczy sformułowanie "w szczególności". Oznacza to, że przekazana ZUS przez Komendanta Głównego Straży Granicznej informacja o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2, nie ma charakteru wiążącego dla ZUS w tym znaczeniu, że nie uniemożliwia stronie dowodzenia za pomocą innych dowodów, że jej pobyt poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie przekraczał 30 dni i w konsekwencji, że stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy nie skutkował utratą uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy (tak: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 września 2024 r. II SA/Gd 305/24; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 października 2024 r. II SA/Bk 478/24).
Przywołany przepis wskazuje też na dane dostępne z rejestrów publicznych, w tym rejestru PESEL. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, w oparciu o wniosek złożony w dowolnym organie wykonawczym gminy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nadaje się numer PESEL, o którym mowa w art. 15 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). Numer PESEL został skarżącej i jej córce nadany.
Zgodnie zaś z ust. 17a pkt 1 ppkt 1 ustawy, status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zwany dalej "statusem UKR", jest automatycznie zmieniany na status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. c tej ustawy, po przekazaniu przez Komendanta Głównego Straży Granicznej z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, informacji o wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 11 ust. 2. Oznacza to, że informacja przekazana przez Komendanta Głównego Straży Granicznej o wyjeździe obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 11 ust. 2, skutkuje automatyczną zmianą danych w rejestrze PESEL. Jednocześnie jednak, przepisy zakładają możliwość weryfikacji prawidłowości dokonania tej zmiany, zgodnie bowiem z ust. 17b art. 4, w przypadku automatycznej zmiany statusu, o której mowa w ust. 17a, jeżeli osoba, której nadano numer PESEL, potwierdzi, że jej pobyt poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie trwał dłużej niż okres, o którym mowa w art. 11 ust. 2, status UKR może zostać przywrócony w trybie art. 11 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
Z art. 4 ust. 17b i z art. 26 ust. 3i ustawy wynika, że zarówno przy weryfikacji uprawnień do świadczenia wychowawczego jak i danych zawartych w rejestrze PESEL, możliwe jest dowodzenie okoliczności faktycznych dotyczących charakteru wyjazdu z terytorium Polski (tj. czy skutkował on z uwagi na długość trwania utratą uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy) niezależnie od informacji przekazanej przez Komendanta Głównego Straży Granicznej z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy, o wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Nieprawidłowe jest zatem stanowisko ZUS, że weryfikując uprawnienie skarżącej do świadczenia wychowawczego związany był treścią rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej i że dopiero po zmianie danych w tym rejestrze, tj. po ustaleniu daty ponownego uzyskania statusu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, możliwe będzie przyznanie świadczenia od daty ponownego uzyskania przez stronę statusu uprawniającego do otrzymania świadczenia.
Z akt sprawy bezspornie wynika, że pobyt córki skarżącej poza granicami RP nie przekroczył 30 dni (kserokopia paszportu). Okoliczność ta została uwzględniona w rejestrze PESEL albowiem został jej przywrócony status UKR z dniem 6 maja 2022 r. (k. 24 akt sądowych). Wbrew treści art. 26 ust. 3i ustawy okoliczność ta nie została uwzględniona przy weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego. Ponadto, także w postępowaniu dotyczącym weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego obowiązują reguły przewidziane w k.p.a. w zakresie oceny materiału dowodowego. Oznacza to, że ZUS zobowiązany jest uwzględniać, że dowodem w sprawie może być wszystko co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.), a materiał dowodowy powinien być zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Skoro pobyt córki skarżącej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie trwał dłużej niż 30 dni i nie był pobytem, o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy to nie skutkował utratą uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy.
Zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę dowodów prowadzącą do błędnych wniosków. W sprawie doszło też do naruszenia prawa materialnego przez przyjęcie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 3i, art. 11 ust. 2, art. 2 ust. 1 ustawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił obie wydane w sprawie decyzje.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło