II SA/Gd 554/15

Dnia 25 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić skarżącej przywrócenia termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 554/15. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 554/15 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lipca 2015 r. nr [..]. Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 5 marca 2016 r. W dniu 4 kwietnia 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżąca złożyła w Sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy i referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, postanowieniem z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 554/15, przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka, pismem z dnia 2 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego), poinformowała Sąd o wyznaczeniu dla skarżącej pełnomocnika z urzędu - adwokat N.D. – K. a pismem z dnia 15 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego) zawiadomiła, że na skutek pisma adwokat N.D. – K. z dnia 10 lutego 2017 r. adwokatem z urzędu dla skarżącej wyznaczony został ostatecznie adwokat B.F. W dniu 15 marca 2017 r. (data stempla pocztowego) adwokat B. F. złożył w imieniu skarżącej skargę kasacyjną od wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 554/15, odrzucił wniesioną skargę kasacyjną wskazując, że została ona złożona z uchybieniem terminu do jej wniesienia, gdyż termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez nowo wyznaczonego pełnomocnika z urzędu biegł, zgodnie z art. 177 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), od dna zawiadomienia pierwszego pełnomocnika o jego wyznaczeniu, co musiało nastąpić najpóźniej w dniu 10 lutego 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt II OZ 715/17, oddalił zażalenie wniesione na to postanowienie, podzielając wykładnię przepisu art. 177 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaprezentowaną przez Sąd I instancji i stwierdzając, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w niniejszej sprawie w dniu 13 marca 2017 r. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 17 lipca 2017 r. Pismem z dnia 24 lipca 2017 r. (data stempla pocztowego) adwokat B.F. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazując, że zaprezentowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w postanowieniu z dnia 18 maja 2017 r. interpretacja art. 177 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie była wcześniej reprezentowana w orzecznictwie i doktrynie a dopiero po otrzymaniu wydanego w sprawie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego okazało się, że interpretacja zastosowana przez Sąd I instancji zyskała akceptację. Przy czym, nawet przy dołożeniu należytej staranności, nie mógł on przewidzieć, że zostanie zastosowana tego rodzaju interpretacja. Do wniosku pełnomocnik załączył 3 odpisy skargi kasacyjnej. Rozpoznając złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Przepis art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do art. 87 tej ustawy, pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącej nie wykazał okoliczności potwierdzających brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 554/15 a brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, LexPolonica nr 2387928). Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy nagła choroba strony lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą czy też mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt II FSZ 279/14., niepubl.). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96, Lex nr 30748). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje przy tym również winę osób trzecich upoważnionych przez danego uczestnika postępowania do dokonania określonej czynności procesowej w postępowaniu. Dlatego też w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, Legalis). Ustanowiony pełnomocnik nabywa bowiem uprawnienia do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Oznacza to, że osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że podniesione w złożonym w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wskazują na brak winy pełnomocnika skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Odmienna, od przyjętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w postanowieniu z dnia 18 maja 2017 r. i zaakceptowanej w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w tej sprawie, wykładania przepisu art. 177 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej brak winy w dochowaniu przez pełnomocnika skarżącej terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że profesjonalny pełnomocnik powinien posiadać odpowiednią znajomość procedury sądowej, pozwalającą mu w sposób skuteczny reprezentować jego mocodawcę. Wątpliwości zawodowego pełnomocnika w zakresie interpretacji prawa, jeżeli takowe powstały, nie powinny zatem stanowić przeszkody we właściwym wykonywaniu przez niego obowiązków ciążących na profesjonalnym pełnomocniku. Nie mogą one więc stanowić okoliczności uprawdopodobniającej brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II OZ 545/10, Lex nr 643660). Sąd podkreśla jednocześnie, że profesjonalni pełnomocnicy zobowiązani są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryteria braku winy są zatem jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 355/13 – oba dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. W świetle powyższego uznać należy, że niedochowanie przez pełnomocnika skarżącej terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 554/15 nie było następstwem okoliczności od niego niezależnych. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.