II SA/Gd 555/21
WyrokWSA w Gdańsku2022-01-19
Skład orzekający: Jolanta Górska, Magdalena Dobek-Rak, Diana Trzcińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu warunków zabudowy może zostać wydana, gdy parametry nowej zabudowy są określone w sposób nieprecyzyjny, w szerokich "widełkach", a ich ustalenie nie znajduje należytego uzasadnienia w analizie urbanistycznej i odbiega od średnich wartości występujących na analizowanym terenie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nieprawidłowo ustaliły parametry nowej zabudowy w decyzji o warunkach zabudowy. Określenie tych parametrów w sposób nieprecyzyjny, w szerokich "widełkach" i odbiegający od średnich wartości z analizy urbanistycznej, bez należytego uzasadnienia, narusza przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz rozporządzenia wykonawczego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budowy trzech budynków jednorodzinnych. Wójt Gminy wydał decyzję ustalającą warunki zabudowy, stwierdzając spełnienie przesłanek z art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, w szczególności dotyczące nieprawidłowego ustalenia linii zabudowy i nieuwzględnienia granicy działki z lasem. Sąd administracyjny uznał, że organy nieprawidłowo ustaliły parametry nowej zabudowy, co stanowiło naruszenie prawa.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2022 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia 20 maja 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. K. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Skarga R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lipca 2021 r., nr [..], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
We wniosku z dnia 20 stycznia 2021 r. złożonym do Wójta Gminy M. D. wniósł o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech budynków jednorodzinnych na działce nr [..], obr. L.
Wójt Gminy N. decyzją z dnia 20 maja 2021 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 60 ust. 1, ust. 2, ust. 4, art. 61 ust. 1 i art. 53 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2021 r., poz. 741 ze zm.) – zwanej dalej u.p.z.p., ustalił warunki zabudowy dla budowy trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych na terenie działki nr [..], obr. L., stwierdzając, że przeprowadzona analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu wykazała, że spełnione zostały wszystkie warunki określone w art. 61 ust. 1 u.p.z.p.,
Określając warunki i wymagania kształtowania ładu przestrzennego w zakresie zagospodarowania terenu Wójt wskazał: linia zabudowy od granicy działki nr [..] - nieprzekraczalna 4,6 m; miejsca postojowe dla samochodów na terenie, do którego wnioskodawca ma tytuł prawny (do miejsca postojowego zalicza się garaż) - min. 1 miejsce postojowe na każdy lokal mieszkalny; wskaźnik powierzchni zabudowy (pow.zab./pow.dz.) – max. 0,20; usytuowanie głównej kalenicy w stosunku do frontu działki - równoległe lub prostopadłe. Określając warunki i wymagania kształtowania ładu przestrzennego w zakresie zasady kształtowania zabudowy Wójt wskazał: szerokość elewacji frontowej - od 11,7 m do 17,5 m; układ głównych połaci dachowych - dwu lub wielospadowe symetryczne lub płaskie; wysokość głównej kalenicy (nie dotyczy lukarn i wykuszy) - od 7,0 m do 12,0 m; pochylenie głównych połaci dachowych (nie dotyczy lukarm i wykuszy) – 250 do 450; wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej – w zależności od sposobu usytuowania budynku w stosunku do frontu działki: dachy połaciowe dwuspadowe z kalenicą prostopadłą do frontu działki - wysokość kalenicy lub attyki a dachy połaciowe z kalenicą równoległą do frontu działki oraz dla dachów płaskich - wysokość okapu dachu lub gzyms od 2,5 m do 6,0 m. Określając wymagania dotyczące interesów osób trzecich, Wójt wskazał, że realizacja inwestycji nie może doprowadzić do pozbawienia osób trzecich: dostępu do drogi publicznej; możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej oraz ze środków łączności; dostępu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi a nadto realizacja inwestycji winna być zgodna z przepisami w zakresie uciążliwości powodowanych przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne i promieniowanie, zanieczyszczenia powietrza, wody i gleby. Określając warunki obsługi w zakresie infrastruktury technicznej i komunikacji, Wójt wskazał, że: zaopatrzenie w energię elektryczną ma odbywać się przyłączem na warunkach określonych przez zarządcę sieci; zaopatrzenie w wodę z sieci wiejskiej na warunkach określonych przez zarządcę sieci; odprowadzenie ścieków - do zbiornika bezodpływowego; odprowadzenie wód opadowych na terenie własnej posesji; zaopatrzenie w ciepło – indywidualne; komunikacja kołowa z drogi publicznej ozn. KD działka nr [..] poprzez działki nr [..] i [..] projektowanym zjazdem.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, poddając w wątpliwość, czy na działce nr [..] może zostać zrealizowana jakakolwiek zabudowa i zarzucając, że organ I instancji nie określił w wydanej decyzji, jakim warunkom powinny odpowiadać zabudowania w zakresie nierozprzestrzeniania ognia oraz jaką klasę odporności pożarowej powinny mieć realizowane budynki, pomimo że działka nr [..] graniczy z obszarami leśnymi.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 12 lipca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia 20 maja 2021 r.
Uzasadniając wydaną decyzję, Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie warunki określone w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., umożliwiające ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla wnioskowanej inwestycji, albowiem: działka nr [.] otoczona jest zabudową mieszkaniową, znajdującą się w dość rozległym obszarze analizowanym; inwestycja ma dostęp, przez drogi wewnętrzne, do drogi publicznej, tj. do drogi biegnącej po działce nr [..], obręb L.; wnioskodawca przedłożył zapewnienia oraz warunki wydane przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne oraz energetyczne; na działce nr [..] położone są grunty klasy RV, RVI i Lzr-RVI (grunt zadrzewiony na użytkach rolnych) i projekt decyzji uzgodniony został przez Starostę; brak jest przepisów odrębnych, których obowiązywanie stałoby w sprzeczności z ustaleniem w niniejszej sprawie warunków zabudowy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wyjaśniło, że kwestie dotyczące bezpieczeństwa przeciwpożarowego i odległości budynków od terenów leśnych zostały określone w Dziale VI rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawne warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jednakże przepisy te nie stanowią przepisów odrębnych w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. a tym samym kwestie podnoszone w odwołaniu nie mogą być badane na etapie ustalania warunków zabudowy, lecz będą brane pod uwagę dopiero na następnym etapie procesu inwestycyjnego, jakim jest postępowanie prowadzone przed organem architektoniczno-budowlanym.
We wniesionej do Sądu skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lipca 2021 r., jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając im naruszenie:
a) przepisów prawa materialnego, tj.:
- § 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. nr 164, poz. 1588);
- art. 61 ust. 1 - 5 u.p.z.p., poprzez nieprawidłowe ustalenie linii zabudowy działki nr [..] od granicy działki nr [..] (z działką dojazdową) oraz z działką nr [..], poprzez nieuwzględnienie, że granica działki nr [..] pokrywa się z granicą linii lasu stanowiącej działkę nr [..];
b) art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez nieuwzględnienie, że granica działki nr [..] pokrywa się z granicą linii lasu, stanowiącego działkę nr [..];
c) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wystarczający materiału dowodowego, a w szczególności nieustalenie, czy granica działki nr [..] pokrywa się z granicą linii lasu stanowiącego działkę nr [..];
d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji tj. decyzji Wójta Gminy N. z dnia 20 maja 2021 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uznając zarzuty skargi za nieusprawiedliwione.
W piśmie procesowym z dnia 8 października 2021 r. uczestnik postępowania M. D. wniósł o oddalenie skargi.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lipca 2021 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy N. z dnia 20 maja 2021 r. wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a także z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji, mocą których rozpoznano złożony przez inwestora wniosku o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech budynków jednorodzinnych na działce nr [..], obręb L., stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2021 r., poz. 741) – zwanej dalej u.p.z.p. Zgodnie bowiem z treścią art. 59 ust. 1 u.p.z.p. zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Przepis art. 61 ust. 1 u.p.z.p. wyjaśnia, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:
1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;
2) teren ma dostęp do drogi publicznej;
3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;
4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;
5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.
Szczegółowy sposób ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy w powiązaniu z analizą stanu istniejącego, na podstawie upoważnienia zawartego w art. 61 ust. 6 u.p.z.p., przewidziano w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1588), w którym określono wymagania dotyczące ustalania:
1) linii zabudowy;
2) wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu;
3) szerokości elewacji frontowej;
4) wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki;
5) geometrii dachu (kąta nachylenia, wysokości kalenicy i układu połaci dachowych).
Z powołanego rozporządzenia wynika przy tym, że w celu ustalenia tych parametrów dla planowanej zabudowy, a także ustalenia spełnienia zasady dobrego sąsiedztwa, konieczne jest przeprowadzenia analizy urbanistycznej, która musi być poprzedzona wyznaczeniem obszaru, który tej analizie będzie podlegał (tzw. obszaru analizowanego). Zgodnie bowiem z treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół działki budowlanej, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, obszar analizowany i przeprowadza na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 - 5 u.p.z.p. Wskazać przy tym należy, że ustawodawca pozostawił organom administracji swobodę w wyznaczeniu obszaru analizowanego, zastrzegając jedynie w § 3 ust. 2 powołanego rozporządzenia, że granice obszaru analizowanego wyznacza się na kopii mapy, o której mowa w art. 52 ust. 2 pkt. 1 u.p.z.p., w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokość frontu działki objętej wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, nie mniejszej jednak niż 50 m. Przez front działki, stosownie do § 2 pkt 5 tego rozporządzenia, należy rozumieć zaś część działki budowlanej, która przylega do drogi, z której odbywa się główny wjazd lub wejście na działkę. Treść sporządzonej w obszarze analizowanym analizy jest jednym z głównych elementów materiału dowodowego, pozwalającym stwierdzić, czy zachodzą przesłanki do ustalenia warunków zabudowy w danej sprawie, a w dalszej perspektywie dokonać kontroli prawidłowości parametrów nowej zabudowy ustalonych przez organ dla nowej zabudowy.
Przeprowadzona dla potrzeb niniejszej sprawy, w prawidłowo wyznaczonym obszarze analizowanym, analiza urbanistyczna nie uzasadnia zaś ustalonych przez Wójta Gminy w wydanej decyzji wskaźników dla nowej zabudowy.
Wyjaśnić bowiem trzeba, że decyzja o warunkach zabudowy ma charakter ogólny i wstępny, i nie upoważnia do podjęcia i realizacji inwestycji, lecz stanowi podstawę do ubiegania się o pozwolenie na budowę. Dopiero w następnym etapie procesu inwestycyjnego organ architektoniczno - budowlany ustala szczegóły techniczne dotyczące planowanej inwestycji i ocenia, czy w świetle przepisów prawa budowlanego i wydanych do niego przepisów wykonawczych możliwe jest udzielenie pozwolenia na realizację zamierzonej inwestycji. Dlatego też, niewątpliwie ustalając w decyzji o warunkach zabudowy parametry dla planowanej inwestycji, należy dać inwestorowi możliwość pewnego manewru do ostatecznego określenia planowanego obiektu dopiero w projekcie budowlanym. Określenie bowiem parametrów nowej zabudowy w sposób bezwzględny, doprowadzić może do zbędnych ograniczeń, często niemożliwych do uwzględnienia w przyszłym projekcie. Wobec tego, parametry nowej zabudowy określone w decyzji o warunkach zabudowy nie zawsze muszą być określone wyłącznie konkretną wielkością (liczbą). Mogą być również określone w inny sposób, w szczególności za pomocą "widełek", jednakże musi to w danych okolicznościach być na tyle precyzyjne, by dla organu wydającego pozwolenie na budowę mieć wiążący charakter (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 72/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie, sposób ustalenia tych parametrów musi pozostawać w ramach nakreślonych przez przepisy powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie wymagań dotyczących nowej zabudowy i nawiązywać do parametrów zastanych w obszarze analizowanym. W związku z tym, z jednej strony przepisy art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. oraz rozporządzenia w sprawie warunków nowej zabudowy nie stanowią uzasadnienia dla całkowitego ograniczania inwestora i konkretnego (bez żadnego marginesu czy luzu decyzyjnego) określania parametrów zabudowy, lecz z drugiej strony luz ten nie może być absolutny. Tym samym, o ile zatem można zaakceptować określenie przez organ konkretnego przedziału wartości ("widełek": od - do) parametrów zabudowy, to działanie takie powinno być dokonywane z zachowaniem pewnych reguł, znajdujących uzasadnienia w powołanym rozporządzeniu. W szczególności zakres tych widełek nie powinien być zbyt szeroki, gdyż powodowałoby to pozostawienie inwestorowi zbyt dużej swobody inwestycyjnej. Ponadto, mogłoby to utrudniać ocenę inwestycji z punktu widzenia ładu przestrzennego na obszarze analizowanym, bowiem przy zastosowaniu parametrów z dolnej granicy widełek inwestycja wpisywałaby się w ten ład, zaś przy zastosowaniu wartości maksymalnych ład ten zostałby naruszony.
Powyższym wymogom nie sprostał Wójt Gminy, ustalając poniżej opisane parametry dla przyszłej zabudowy w sposób niekonkretny i nieodpowiadający wymogom określonym w rozporządzeniu, a co więcej nieznajdujący racjonalnego uzasadnienia w sporządzonej analizie.
Zgodnie bowiem z treścią § 5 powołanego rozporządzenia wskaźnik wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu wyznacza się na podstawie średniego wskaźnika tej wielkości dla obszaru analizowanego (ust. 1). Dopuszcza się wyznaczenie innego wskaźnika wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu, jeżeli wynika to z analizy, o której mowa w art. 61 ust. 5a ustawy (ust. 2).
W niniejszej sprawie wskaźnik powierzchni zabudowy określono jako max. 0,20. Wskaźnik ten nie jest średnim wskaźnikiem tej wielkości w obszarze analizowanym a wyznaczenie go w przyjętej wysokości nie znajduje uzasadnienia w analizie. W analizie wskazano bowiem, że ze względu na to, że powierzchnie działek w zakresie analizy mają różne wielkości i uśrednienie wskaźnika nie daje zadawalających rezultatów przestrzennych, wyznaczenie wskaźnika wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki na podstawie średniego wskaźnika nie było uzasadnione. Jednocześnie, jak wskazano w analizie, z przeprowadzonej analizy wynika, że dla realizacji planowanej inwestycji uzyskania pożądanego efektu przestrzennego należy indywidualnie wyznaczyć wskaźnik zabudowy. Wyznaczenie tego wskaźnika na poziomie 0,2 umożliwi usytuowanie inwestycji a jednocześnie nie spowoduje zbyt intensywnej zabudowy działki. Nie wiadomo więc ile wynosi średni wskaźnik w obszarze analizowanym, ani też jak kształtuje się powierzchnia zabudowy na tym terenie. Jedynym kryterium było uzyskanie pożądanego efektu przestrzennego co nie jest zrozumiałe i nie poddaje się ocenie.
Dalej, zgodnie z § 6 powołanego rozporządzenia szerokość elewacji frontowej, znajdującej się od strony frontu terenu, wyznacza się dla nowej zabudowy na podstawie średniej szerokości elewacji frontowych istniejącej zabudowy na działkach w obszarze analizowanym, z tolerancją do 20% (ust. 1). Dopuszcza się wyznaczenie innej szerokości elewacji frontowej, jeżeli wynika to z analizy, o której mowa w art. 61 ust. 5a ustawy.
W niniejszej sprawie szerokość elewacji frontowej wyznaczono od 11,7 m do 17,5 m. Wskaźnik ten określono w sposób niekonkretny, a nadto, jak wynika z analizy, wskaźnik ten nie jest średnim wskaźnikiem tej wielkości w obszarze analizowanym. W analizie wskazano bowiem, że uśredniona szerokość frontu budynków wynosi 14,6. Z kolei, ani w analizie ani w wydanych decyzjach nie przedstawiono żadnych argumentów uzasadniających potrzebę wyznaczenia tego wskaźnika w wielkości innej niż średniej.
Następnie, zgodnie z § 7 powołanego rozporządzenia wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki wyznacza się dla nowej zabudowy jako przedłużenie tych krawędzi odpowiednio do istniejącej zabudowy na działkach sąsiednich (ust. 1). Wysokość, o której mowa w ust. 1, mierzy się od średniego poziomu terenu przed głównym wejściem do budynku (ust. 2). Jeżeli wysokość, o której mowa w ust. 1, na działkach sąsiednich przebiega tworząc uskok, wówczas przyjmuje się jej średnią wielkość występującą na obszarze analizowanym (ust. 3). Dopuszcza się wyznaczenie innej wysokości, o której mowa w ust. 1, jeżeli wynika to z analizy, o której mowa w art. 61 ust. 5a ustawy (ust. 4).
W niniejszej sprawie w odniesieniu do tego parametru ustalono wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, w zależności od sposobu usytuowania budynku w stosunku do frontu działki: dachy połaciowe dwuspadowe z kalenicą prostopadłą do frontu działki (wysokość kalenicy lub attyki) od 7,0 m do 12,0 m a dachy połaciowe z kalenicą równoległą do frontu działki oraz dla dachów płaskich (wysokość okapu dachu lub gzyms) od 2,5 m do 6,0 m. Wskaźnik ten określono w sposób niekonkretny a nadto, jak wynika z analizy, wskaźnik ten nie jest średnim wskaźnikiem tej wielkości w obszarze analizowanym a wyznaczenie go w przyjętych wielkościach nie znajduje uzasadnienia w analizie. W analizie wskazano bowiem, że wysokość gzymsów i attyki w obiektach o podobnej funkcji usytuowanych w sąsiedztwie wynosi od 2,5 m do 6 m dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Ponieważ usytuowanie budynków i odległości między nimi nie pozwalają na przeprowadzenie linii jako przedłużenie krawędzi elewacji frontowej z tego powodu należy przyjąć uśrednioną wielkość będącą odwzorowaniem zastałego charakteru zabudowy. Jednakże, nie przyjęto średniej wielkości tego parametru. Z kolei, w odniesieniu do wysokości głównej kalenicy w analizie wskazano, że w obiektach o podobnej funkcji usytuowanych w sąsiedztwie, wysokość ta wynosi od 7 m do 12 m dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych, wobec tego wysokość kalenicy nowej zabudowy powinna wynosić 8,3 m jako średnia wielkości występująca na obszarze analizowanym. Jednakże, z uwagi na niewielkie różnice w występujących wysokościach kalenic należy przyjąć wysokość nowej zabudowy w przedziale występującym w zakresie analizy dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych czyli od 7,0 m do 12,0 m. Również i w tym przypadku nie przyjęto średniej wielkości tego parametru, ustalając go w sposób niekonkretny.
W ocenie Sądu, argumenty przedstawione w analizie nie mogą stanowić uzasadnienia dla ustalenia powyższych wskaźników na poziomie innym niż średni z tak dużym marginesem "od – do". Niewątpliwie, jak wynika z treści powołanych przepisów rozporządzenia, ustalenie w decyzji tych wskaźników w wysokości odbiegającej od "średniej" jest możliwe jako odstępstwo od reguły. Jednakże, odstępstwo od parametrów średnich winno wynikać (tj. być uzasadnione) przekonywującymi przesłankami zawartym w analizie urbanistyczno-architektonicznej. Powody i przesłanki odstępstwa od zasady wyznaczania parametrów i wskaźników muszą być precyzyjnie, szczegółowo, rzetelnie i przekonująco uzasadnione przez organy wydający decyzję o warunkach zabudowy, albowiem tylko wtedy będzie możliwa ocena czy tak określone wskaźniki służą zachowaniu ładu przestrzennego. Jako nieuprawnione oceniać zaś należy takie postępowanie organów administracji, które w decyzjach o warunkach zabudowy określają parametry inwestycji poprzez dowolne nawiązywanie do wartości zbliżonych do najwyższych w obszarze analizowanym, bez jednoznacznego wykazania, że taki zabieg jest w realiach sprawy usprawiedliwiony konkretnymi okolicznościami odnoszącymi się do zachowania ładu przestrzennego (zob. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1515/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno w analizie urbanistycznej sporządzonej na potrzeby postępowania, jak i w uzasadnieniu decyzji należy wskazać na konkretne, dostrzeżone w wyniku przeprowadzonej analizy na danym obszarze prawidłowości architektoniczne, które przemawiając za przyjęciem takich, a nie innych wskaźników (zob. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 61/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nadto, zgodnie z § 8 powołanego rozporządzenia geometrię dachu (kąt nachylenia, wysokość głównej kalenicy i układ połaci dachowych, a także kierunek głównej kalenicy dachu w stosunku do frontu terenu) ustala się odpowiednio do geometrii dachów występujących na obszarze analizowanym. W kontekście powołanego przepisu, zasady ustalenia parametrów geometrii dachu nie są tak rygorystyczne, jak w przypadku pozostałych parametrów, skoro zastosowano odmienną formułę w postaci ustalenia wskaźnika "odpowiednio" do geometrii dachów z obszaru analizowanego. Wydaje się zatem, iż właściwy byłby pogląd, że chodzi tu w ogóle o analizę urbanistyczną tego elementu, występującego na obszarze analizowanym i zaproponowanie we wnioskach wynikających z tej analizy takiego rozwiązania, które da się pogodzić z zapewnieniem ładu przestrzennego, jak też maksymalnie uwzględnia przedstawiony we wniosku inwestora jego zamiar inwestycyjny. Mimo to, wskaźnik ten powinien być również określony precyzyjnie a nie w sposób dający pełną, nieograniczoną swobodę działania inwestorowi a z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
W niniejszej sprawie pochylenie głównych połaci dachowych ustalono jako 250 do 450, wysokość głównej kalenicy od 7,0 m do 12,0 m a układ głównych połaci dachowych jako dwu lub wielospadowe symetryczne lub płaskie. Wskaźnik ten określono zatem w sposób niekonkretny a wyznaczenie go w przyjętych wielkościach nie znajduje uzasadnienia w analizie. W analizie wskazano przy tym, że w obiektach o podobnej funkcji usytuowanych w sąsiedztwie występują dachy dwuspadowe, wielospadowe i płaskie. Kąt nachylenia połaci dachowych zawiera się miedzy 250 do 450" dla budynku mieszkalnego. Budynki w zakresie analizy usytuowane są bowiem równolegle lub prostopadle do frontu działki od strony drogi, od której odbywać się będzie komunikacja. Nadto, usytuowanie głównej kalenicy w stosunku do frontu działki ustalono jako równoległe lub prostopadłe, dając tym samym inwestorowi możliwość swobodnego wyboru.
Z powyższego zastawienia wynika, że organ ustalając parametry nowej zabudowy zastosował widełki i wartości maksymalne a nadto określił ich zakres bardzo szeroko, co nie znajduje uzasadnienia w sporządzonej analizie. Ponadto, ustalenia takie powodują, że inwestor w zasadzie w sposób dowolny może kształtować charakter projektowanej zabudowy. W związku z tym w rzeczywistości nie wiadomo, jakiej inwestycji dotyczą udzielone warunki zabudowy, gdyż może to dowolnie ustalić inwestor na dalszym etapie inwestycyjnym. Decyzja odnosi się do zabudowy, który może mieć w dużej mierze dowolny kształt wybrany przez inwestora na dalszych etapach. Tymczasem, choć warunki zabudowy mogą przyznawać wnioskodawcy pewien zakres swobody, to jednak nie powinien on być tego rodzaju, że w zależności od decyzji inwestora co do konkretnych wartości poszczególnych cech zabudowy – w ramach przyznanych widełek - będziemy mieć do czynienia z zupełnie inną inwestycją. Ze względu jednak na konieczność zbadania zgodności projektu budowlanego z wydaną decyzją o warunkach zabudowy, organ administracji architektoniczno-budowlanej musiałby zaakceptować każdy projekt przewidujący wybudowanie budynku wnioskowanego przez stronę, a mieszczącego się we wskazanych widełkach, a więc o diametralnie różnych gabarytach, co wywoływałoby wątpliwość co do zgodności z wynikami analizy. Takie określenie parametrów zabudowy, z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, pozwala inwestorowi na ubieganie się o pozwolenie na budowę dla inwestycji zarówno o maksymalnych parametrach wskazanych w decyzji, jak i minimalnych możliwych technicznie, co może prowadzić do naruszenia ładu przestrzennego, a jednocześnie czyni sytuację właścicieli nieruchomości sąsiednich niepewną co do ostatecznego kształtu inwestycji zaplanowanej przez inwestora.
Reasumując, Sąd stwierdził, że w kontrolowanej sprawie organ I instancji nie dokonał prawidłowej oceny przeprowadzonej analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w obszarze analizowanym, co doprowadziło do nieprecyzyjnego, przekraczającego ramy wynikające z rozporządzenia w sprawie ustalenia nowej zabudowy, a przy tym nieuzasadnionego należycie, wyznaczenia parametrów nowej zabudowy, które przyznają inwestorowi zbyt szeroki zakres uprawnień i możliwości inwestycyjnych. Nadto, organ ten nie uczynił zadość obowiązkowi wyczerpującego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie ustalenia parametrów powyżej wartości średnich wynikających z analizy. Również Kolegium, akceptując warunki zabudowy ustalone decyzją organu I instancji, mimo wynikającego z art. 15 k.p.a. obowiązku dokonania ponownej, wszechstronnej oceny materiału dowodowego, błędnie ocenił analizę urbanistyczną, która, w ocenie Sądu, nie dawała podstaw do przyjęcia parametrów w sposób widełkowy o szerokim zakresie wartości minimalnych i maksymalnych, a przy tym powyżej wartości średnich występujących na analizowanym terenie.
Z kolei, zarzuty zawarte w skardze nie były zasadne, jako że wymagania wynikające z przepisów warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, na które wskazywał skarżący, rozpatrywane są dopiero na dalszym etapie postępowania a mianowicie w toku postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 k.p.a., a w konwekcji art. 61 ust. 1 u.p.z.p. i powołanej wyżej przepisy rozporządzenia w sprawie nowej zabudowy, gdyż przeprowadzone postępowanie administracyjne nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do ustalenia inwestorowi warunków zabudowy o tak wyznaczonych parametrach.
W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uwzględnił skargę i uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lipca 2021 r., jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy N. z dnia 20 maja 2021 r.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę orzekające w sprawie organy, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. obowiązane są uwzględnić ocenę prawną dokonaną przez Sąd.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło