II SA/Gd 571/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania dotyczącego zajęcia nieruchomości pod drogę oraz wypłaty odszkodowania 1/ uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty z dnia 12 lutego 2009 r., nr [...], 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lipca 2009r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Starosty z dnia 12 lutego 2009r. Nr [...], którym zwrócono skarżącemu wniosek z dnia 7 grudnia 2008r. dotyczący wyjaśnienia ubytku gruntu z działki nr [...] oraz wypłaty odszkodowania. Skarżący domaga się uchylenia wskazanych powyżej postanowień. Zaskarżone postanowienie Kolegium zostało wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz.1071 z póżn. zm.). Z uzasadnienia organu II instancji wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Postanowieniem z dnia 12 lutego 2009r. Nr [...] Starosta zwrócił M. N. wniosek z dnia 7 grudnia 2008 r., uzupełniony pismem z dnia 26 stycznia 2009 r., dotyczący wyjaśnienia ubytku gruntu z działki nr [...] o pow. 0,0860 ha (parcele nr 7 i 88) na budowę drogi oraz wypłaty odszkodowania za w/w ubytek. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że szczegółowe wyjaśnienie sprawy ubytku gruntu z działki nr [...] obręb D. gmina K. nastąpiło w piśmie nr [...] z dnia 15 października 2007r. Organ I instancji stwierdził brak podstaw do ustalenia odszkodowania za ubytek gruntu z przedmiotowej działki na podstawie przepisów prawa administracyjnego. Wskazał, iż wnioskodawcy przysługuje natomiast możliwość wystąpienia do sądu powszechnego z żądaniem odszkodowania na podstawie przepisów prawa cywilnego. Na postanowienie to zażalenie wniósł M. N. wskazując, że sprawa wyjaśnienia ubytku gruntu ma miejsce od grudnia 2005 r., a spotkania i pisma nie przyniosły żadnego rezultatu. Jego zdaniem ubytek został wykorzystany na poszerzenie drogi działki [...]. Ponadto nie miał wpływu na podpisanie protokołu granicznego w 1993 r., albowiem działki w takim stanie zostały ustalone w latach 50-tych ubiegłego wieku. Samorządowego Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym wskazało, że zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w zażaleniu Kolegium podało, że prawo do odszkodowania ma charakter mieszany, to jest zawiera elementy cywilnoprawne i elementy administracyjnoprawne. Natomiast na podstawie akt sprawy stwierdzono, że działka 121 za ubytek której występuje z roszczeniem wnioskodawca, powstała z połączenia parcel katastralnych nr 8 i 77 podczas zakładania operatu ewidencji gruntów wsi D. w 1962 r. Zdaniem Kolegium w chwili obecnej brak jest możliwości rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za ewentualny ubytek w trybie postępowania administracyjnego. M. N. we wniesionej skardze wskazał, iż w toku postępowania organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślił, że sprawa od samego początku ma charakter sprawy o zapłatę odszkodowania za teren zajęty pod drogę publiczną. Sprawa nie toczy się na skutek złożenia wniosku z dnia 7 grudnia 2008 r. Tym, jak i następnymi pismami jedynie doprecyzowane przedmiot żądania. Natomiast z akt postępowań toczących się przed Starostą m wynika, że wniosek złożony został jeszcze w 2005 r. Skarżący podniósł, że twierdzenia organów administracji o rzekomym błędzie pomiarowym sięgającym 860 m2, przy łącznej powierzchni działki nr [...] wynoszącej ok. 2,2 ha nie są poparte żadnymi dowodami, a wynikają z pisma informacyjnego z dnia 15 października 2007 r. Argumenty zawarte w tym piśmie są sprzeczne ze stanem faktycznym. Pierwotna nieruchomość, która stanowiła własność poprzedników prawnych skarżącego obejmowała pas, na którym obecnie przebiega droga powiatowa. W latach pięćdziesiątych dokonano poszerzenia drogi kosztem pierwotnej nieruchomości, w szczególności w tym celu przesunięto ogrodzenie. W 1962r. dokonano zmian gruntowych w ewidencji gruntów, w wyniku których utworzono działkę nr [...] nie obejmującą już pasa zajętego pod drogę. Dalsze czynności (przeniesienie własności gospodarstwa, protokół graniczny) dotyczyły już tej nowoutworzonej działki. Poza przedmiotem tych czynności pozostawała część nieruchomości zajęta pod drogę. W szczególności protokół graniczny z 1993 r. potwierdza wyłącznie granice działki nr [...] utworzonej w 1962 r. Jego przedmiotem nie było odtwarzanie granicy części pierwotnej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. W ocenie skarżącego, Organy nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń dowodowych w powyższym zakresie poprzestając na pozbawionym mocy dowodowej własnym twierdzeniu o rzekomych błędach w pomiarach powierzchni nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa powyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga M. N. zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn, niż te podniesione w skardze. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 12 lutego 2009r. Nr [...] Starosta zwrócił M. N. wniosek z dnia 7 grudnia 2008 r., uzupełniony pismem z dnia 26 stycznia 2009 r., dotyczący wyjaśnienia ubytku gruntu z działki nr [...] o pow. 0,0860 ha (parcele nr 7 i 88) na budowę drogi oraz wypłaty odszkodowania za wskazany powyżej ubytek. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium O. z dnia 27 lipca 2009r. Nr [...]. Z uzasadnienia postanowień obu instancji wynika, iż podstawą zwrotu wniosku była brak podstaw do ustalenia odszkodowania za ubytek gruntu z opisanej powyżej działki na podstawie przepisów prawa administracyjnego. Organy wskazały, iż skarżącemu przysługuje możliwość wystąpienia do sądu powszechnego z żądaniem odszkodowania na podstawie przepisów prawa cywilnego. Na wstępie rozważań wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W paragrafie 3 tego przepisu wskazano, iż, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z powyższego wynika, iż po wniesieniu przez osobę fizyczną żądania wszczęcia określonego postępowania administracyjnego, obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokonanie oceny formalnej i procesowej wniesionego podania. Ocena formalna oznacza sprawdzenie, czy podanie odpowiada wymaganiom formalnym dla tego rodzaju pisma (art. 63 § 1 k.p.a.). Natomiast przez ocenę procesową, należy rozumieć stwierdzenie istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania przewidzianych w art. 1 pkt 1 k.p.a. i art. 28 k.p.a.. W tym także ustalenie zdolności organu do prowadzenia postępowania w tej sprawie i wydania stosownej decyzji, co przewiduje art. 19 i art. 27 k.p.a. W przypadku negatywnej oceny złożonego podania (w niniejszej sprawie wniosku), a zwłaszcza w przypadku ustalenia, iż sprawa objęta treścią żądania nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., czy też pochodzi od podmiotu nie będącego stroną tegoż postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., bądź gdy została skierowana do organu niewłaściwego, obowiązkiem organu administracji publicznej jest podjęcie stosownych czynności procesowych określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności wezwanie strony do usunięcia braków formalnych podania, pozostawienie podania bez rozpoznania, przekazanie sprawy do organu właściwego, zwrot podania z odpowiednim pouczeniem. Natomiast w przypadku stwierdzenia, iż sprawa objęta treścią podania nie dotyczy sprawy indywidualnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., to zachodzi bezwzględna przeszkoda we wszczęciu postępowania, czyniąca niedopuszczalnym wszczęcie postępowania administracyjnego w tej sprawie przed organem administracji publicznej. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2007r. w sprawie sygn. akt I SAB/Wa 77/07, niepublikowany, LEX nr 399213) Reasumując, w sytuacji gdy żądanie strony zostało skierowane do organu niewłaściwego, organ winien podjąć czynności przewidziane w art. 65 k.p.a. i art. 66 k.p.a. Natomiast w przypadku gdy żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej, to zachodzi bezprzedmiotowość tego postępowania i postępowanie takie winno ulec umorzeniu. Jeżeli żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem. (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.) Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wydanego orzeczenia. W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.