II SA/Gd 58/25
WyrokWSA w Gdańsku2025-05-07
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Diana Trzcińska, Jakub Chojnacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Gmina Smołdzino, jako posiadacz nieruchomości i inwestor, ponosi odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, mimo że fizyczną wycinkę przeprowadził wykonawca robót budowlanych?Ratio decidendi
Gmina Smołdzino, jako posiadacz nieruchomości i inwestor, ponosi odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, nawet jeśli fizyczną wycinkę przeprowadził wykonawca. Odpowiedzialność ta wynika z faktu, że to na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy i nadzoru nad realizacją zlecenia, a umowa z wykonawcą obejmowała usunięcie drzew. Ewentualne roszczenia regresowe wobec wykonawcy należą do kognicji sądu cywilnego.Stan faktyczny
Gmina Smołdzino zleciła firmie A. przebudowę drogi gminnej, która obejmowała usunięcie drzew. Mimo ustaleń na spotkaniach koordynacyjnych o konieczności zabezpieczenia i ominięcia drzew, wykonawca usunął 7 dębów. Starosta Słupski nałożył na Gminę Smołdzino karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Gmina Smołdzino zaskarżyła decyzję do WSA, argumentując, że odpowiedzialność powinien ponieść wykonawca.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 15 listopada 2024 r., nr SKO.461.24.2023 w przedmiocie kary za usunięcie drzew oddala skargę.
Skarga Gminy Smołdzino na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 15 listopada 2024 r. nr SKO.461.24.2023 utrzymującą w mocy decyzję Starosty Słupskiego z dnia 23 listopada 2023 r. nr ŚR.613.184.2023. w przedmiocie kary za usunięcie drzew, została wniesiona w następującym stanie sprawy:
Pismem z dnia 22 sierpnia 2023 r. Wójt Gminy Smołdzino zawiadomił Starostę Słupskiego o nielegalnej wycince 4 szt. drzew gatunku dąb szypułkowy z terenu drogowej działki gminnej nr [...] obręb [...], dokonanej przez firmę A. Do pisma dołączono notatkę sporządzoną przez Wójta Gminy Smołdzino zgodnie którą w dniu 16 sierpnia 2023 r. doszło do spotkania przeprowadzonego z przedstawicielem firmy A., wyłonionej w przetargu na przebudowę drogi gminnej na działce nr [...], z której wynika, że Wójt Gminy Smołdzino poinformował przedstawiciela firmy m.in. o tym, że drzewa rosnące na terenie inwestycji mają zostać nienaruszone ani wycięte. Dołączono również notatkę służbową z dnia 17 sierpnia 2023 r. ze spotkania koordynacyjnego, dotyczącego inwestycji pn. "Przebudowa drogi gminnej nr [...] wraz z infrastrukturą", w której udział wzięli: pracownik Gminy Smołdzino, inspektor nadzoru inwestorskiego branży budowlanej powołany do nadzorowania inwestycji, geodeta oraz wykonawcy inwestycji w trakcie którego ustalono m.in., że wszystkie drzewa podlegające przepisom ustawy o ochronie przyrody zostaną zabezpieczone i ominięte przy zastosowaniu punktowych przewężeń (łukiem z uwzględnieniem korzeni drzew) oraz że drzewa, w szczególności gatunku dąb mają pozostać nienaruszone. Ponadto dołączono notatkę służbową pracowników Urzędu Gminy Smołdzino, z której wynika, że w dniu 21 sierpnia 2023 r. na terenie działki nr [...] ob. [...] stwierdzili nielegalną wycinkę 4 szt. drzew gatunku dąb szypułkowy, której dokonała firma A.
W dniu 30 sierpnia 2023 r. pracownicy Starostwa Powiatowego w Słupsku, w obecności Wójta Gminy Smołdzino oraz pracownika Urzędu Gminy Smołdzino dokonali oględzin miejsca zgłoszonej nielegalnej wycinki drzew. W trakcie oględzin stwierdzono, że usunięto 8 szt. drzew. W miejscu wycinki pozostały pniaki oraz gałęzie drzew - stwierdzono, że drzewa były w dobrym stanie biologicznym, a ich średnica wymagała uzyskania zezwolenia przed dokonaniem wycinki. Pracownik Urzędu Gminy Smołdzino wskazał, że wycinki dokonała firma A. bez ich wiedzy.
Zawiadomieniem z dnia 6 września 2023 r. Starosta Słupski wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za dokonanie ww. wycinki drzew bez zgody posiadacza nieruchomości
W toku prowadzonego postępowania w dniu 21 września 2023 r. przeprowadzono kolejne oględziny na terenie działki nr [...]. W trakcie oględzin ustalono, że wycince podlegało 7, a nie 8 szt. drzew. W wyniku pomiarów pni ustalono, że miały one średnicę kolejno: drzewo nr 1 - 77 cm, nr 2 - 35 cm, nr 3 - 23 cm, nr 4 - 70 cm, nr 5 — 60 cm, nr 6 - 42 cm, nr 7 - 36 cm. Ustalono nadto, że drzewa usunięto około 20 sierpnia 2023 r. w ramach rozpoczętej inwestycji polegającej na przebudowie drogi. Potwierdzono, że wycinkę dokonała firma A. Ustalono także, że przed przystąpieniem do rozpoczęcia prac budowlanych, w dniu 14 sierpnia 2023 r. nastąpiło protokolarne przekazanie terenu budowy.
Starosta Słupski pismem z dnia z dnia 29 września 2023 r. zwrócił się do Gminy Smołdzino o złożenie wyjaśnień w przedmiotowej sprawie, tj. odpowiedź na pytania: czy w związku z ustaleniami poczynionymi podczas spotkania koordynacyjnego w dniu 17 sierpnia 2023 r. w sprawie przebudowy drogi, o tym że wszystkie drzewa na terenie inwestycji, podlegające przepisom ustawy o ochronie przyrody, mają być zabezpieczone i ominięte oraz że w szczególności dęby należy pozostawić nienaruszone, dokonano zmian w projekcie zagospodarowania terenu oraz czy sporządzono aneks do umowy Nr [...] z dnia 10 sierpnia 2023 r. zawartej pomiędzy gminą Smołdzino a A.C., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą A., której przedmiotem jest wykonanie robót budowlanych pn. "Przebudowa drogi gminnej na działce nr [...] wraz z infrastrukturą"? Zwrócono się także o przedłożenie do sprawy oryginału umowy Nr [...] zawartej w dniu 10 sierpnia 2023 r. na przebudowę drogi na działce nr [...] obręb [...], gm. S. wraz z ewentualnymi aneksami do umowy oraz projektu zagospodarowania terenu, a także wszelkich innych informacji oraz dokumentacji w sprawie, będących w posiadaniu gminy.
Dodatkowo pismem z dnia 29 września 2023 r. wezwano także A. C., prowadzącego firmę pod nazwą A. Postawiono pytanie czy w związku z tym, że zakres przedmiotu zamówienia określony w umowie Nr [...] na wykonanie robót budowlanych pn. "Przebudowa drogi gminnej na działce nr [...] wraz z infrastrukturą" obejmuje m.in. wycinkę drzew na terenie inwestycji, poinformowano go, a jeśli tak to w jaki sposób, o konieczności uzyskania przed wycinką drzew zezwolenia Starosty Słupskiego na ich usunięcie, w trybie art. 83 a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336, z późn. zm.)? Zapytano także o ewentualne zmiany w projekcie zagospodarowania terenu oraz aneks do umowy Nr [...] sporządzone w związku z ustaleniami na spotkaniu koordynacyjnym w dniu 17 sierpnia 2023 r. oraz poproszono o odniesienie się wraz z wyjaśnieniami do notatki Wójta Gminy Smołdzino z dnia 16 sierpnia 2023 r. (notatka ze spotkania z jednym z przedstawicieli firmy A., z której wynika, że poinformował go m. in. o tym, że drzewa rosnące na terenie inwestycji mają pozostać nienaruszone ani wycięte) i notatki służbowej z dnia 17 sierpnia 2023 r. (notatka ze spotkania koordynacyjnego). Zwrócono się również o przedłożenie do sprawy oryginału umowy Nr [...] zawartej w dniu 10 sierpnia 2023 r. na przebudowę drogi na działce nr [...] obręb S., gm. S. wraz z ewentualnymi aneksami do umowy oraz wszelkich innych informacji oraz dokumentacji w sprawie.
W odpowiedzi na wezwanie Gmina Smołdzino pismem z dnia 12 października 2023 r. poinformowała organ I instancji, że w dniu 17 sierpnia 2023 r. przeprowadziła spotkanie z wykonawcą inwestycji pn. "Przebudowa drogi gminnej na działce nr [...] wraz z infrastrukturą", na którym ustalono, że wszystkie drzewa podlegające ustawie o ochronie przyrody zostaną ominięte przy zastosowaniu punktowych przewężeń (łukiem z uwzględnieniem korzeni drzew) oraz że drzewa, w szczególności gatunku dąb, mają pozostać nienaruszone. Dodatkowo podczas spotkania ustalono, że na czas przebudowy drogi drzewa zostaną zabezpieczone przed uszkodzeniami. Przystąpiono do rozmów z projektantem w zakresie wprowadzania zamian nie istotnych do projektu zagospodarowania terenu, jednak z uwagi na fakt dokonania ścięcia drzew przez wykonawcę inwestycji sprawa stała się bezprzedmiotowa. Do pisma dołączono kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem umowy nr [..] zawartej w dniu 10 sierpnia 2023 r. pomiędzy Gminą Smołdzino a A. C., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą A., której przedmiotem jest wykonanie robót budowlanych pn. "Przebudowa drogi gminnej na działce nr [...] wraz z infrastrukturą", kopię (potwierdzoną za zgodność ż oryginałem) dokumentacji projektowej oraz pełnomocnictwo z dnia 9 października 2023 r. udzielone przez Wójta Gminy Smołdzino radcy prawnemu do reprezentowania Gminy Smołdzino w postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie.
A. C. w odpowiedzi na wezwanie wyjaśnił, że usunięcie drzew na działce nr [...] obręb S., gm. S. zostało dokonane w związku ze zleconymi przez Gminę Smołdzino robotami ziemnymi (§ 2 ust. 2 pkt 8 umowy nr [...] z dnia 10 sierpnia 2023 r.). Przed usunięciem drzew wykonawca inwestycji nie został poinformowany o konieczności uzyskania pozwoleń na wycinkę. Umowa zawarta z Gminą Smołdzino nie nakładała na wykonawcę obowiązku uzyskania stosownych zezwoleń, lecz tylko nakładała na niego obowiązek dokonania samej czynności wycinki, co wynika wprost z § 2 ust. 2 pkt 8 umowy. Dodatkowo obowiązku uzyskania pozwoleń na wycinkę nie wpisano do obowiązków wykonawcy z § 7 umowy. Natomiast zgodnie z § 7 ust. 7 pkt 3 jedynym obowiązkiem wykonawcy przed rozpoczęciem robót było wyznaczenie strefy ochronnej dla drzew nie wyznaczonych do wycinki. Ponadto w pkt. 4 Protokołu przekazania terenu budowy z dnia 14 sierpnia 2023 r. poinformowano wykonawcę, że przejmowany teren jest w stanie umożliwiającym wykonanie robót budowlanych zgodnie z umową nr [...], a więc należy rozumieć przez to także w stanie gotowym do rozpoczęcia wycinki drzew w korycie planowanej do budowy drogi. W odniesieniu do treści notatki z dnia 16 sierpnia 2023 r. wskazano, że nie jest prawdą jakoby przedstawiciel wykonawcy miał być poinformowany o tym, że drzewa na terenie inwestycji mają pozostać nienaruszone ani wycięte. Odnosząc się do treści notatki z dnia 17 sierpnia 2023 r. wskazano, że prawdą jest jedynie ustalenie podczas spotkania konieczności uzyskania zezwolenia przed wycinką drzewa z gatunku brzoza (drzewa znajdującego się w świetle zjazdu, rosnącego na terenie działki nr [...] obręb S., gm. S., tj. na drodze powiatowej). Uczestnicy spotkania ustalili, że zakres drzew przeznaczonych do wycinki jak na szkicach przekazanych wykonawcy pozostaje niezmieniony, nie przekazano wykonawcy informacji, że drzewa, w szczególności gatunku dąb, mają pozostać nienaruszone. Dowodem na brak ustaleń opisanych w rzeczonych notatkach służbowych jest fakt, że po zawarciu umowy Nr [...] nie dokonano żadnych zmian w projekcie zagospodarowania terenu ani nie sporządzono aneksu do ww. umowy. Do pisma dołączono umowę Nr [...] z dnia 10 sierpnia 2023 r. na wykonanie robót budowlanych pn. "Przebudowa drogi gminnej na działce nr [...] w miejscowości S. wraz z infrastrukturą", protokół przekazania terenu budowy z dnia 14 sierpnia 2023 r. oraz projekt zagospodarowania terenu.
Decyzją z dnia 23 listopada 2023 r. nr ŚR.613.184.2023.V Starosta Słupski wymierzył Gminie Smołdzino administracyjną karę pieniężną w wysokości 65 393,75 zł (słownie: sześćdziesiąt pięć tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt trzy złote 75/100) za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 7 szt. drzew gatunku dąb szypułkowy z terenu działki nr [...] obręb S., gm. S.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wykonawca usuwając 7 szt. drzew gatunku dąb szypułkowy z terenu działki nr [...] obręb S. uczynił to zgodnie z umową Nr [...] z dnia 10 sierpnia 2023 r. zawartą z Gminą Smołdzino. Do umowy nie sporządzono żadnych aneksów, nie wprowadzono też zmian do dokumentacji projektowej stanowiącej integralną część umowy. Wykonawca realizował umowę zgodnie z projektem zagospodarowania terenu. Usunięcie dębów nastąpiło tym samym za zgodą posiadacza nieruchomości, tj. Gminy S. W tym przypadku odpowiedzialność administracyjnoprawną za usunięcie drzew niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody ponosi posiadacz nieruchomości, z której wycięto drzewa, tj. Gmina S., która przed przekazaniem terenu budowy wykonawcy inwestycji, nie uzyskała zezwolenia starosty na usunięcie drzew. Umowa Nr [...] nie nakładała na wykonawcę obowiązku uzyskania stosownych zezwoleń na usunięcie drzew, tylko nakładała na niego obowiązek dokonania samej czynności wycinki. W ocenie Starosty Słupskiego organu posiadacz nieruchomości mógł tak skonstruować warunki umowy, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia obecnej sytuacji. Uzgodnienia poczynione w dniach 16 i 17 sierpnia 2023 r "dotyczące konieczności pozostawienia drzew, nie znalazły umocowania w formie aneksu do obowiązującej strony umowy, a ponadto są kwestionowane przez wykonawcę inwestycji. Pod notatką służbową sporządzoną ze spotkania koordynacyjnego przeprowadzonego w dniu 17 sierpnia 2023 r., w którym uczestniczył wykonawca, brak jest jego podpisu. W związku z powyższym, w świetle art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336, z późn. zm.), administracyjną karę pieniężną ponosi Gmina Smołdzino, jako posiadacz nieruchomości, z której usunięto drzewa, za usunięcie przedmiotowych drzew bez wymaganego zezwolenia.
Ustalając wysokość opłaty organ wskazał, że na podstawie odczytanych z tabeli odpowiednich dla ustalonych zgodnie z art. 89 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336, z póź. zm.) obwodów pni usuniętych drzew oraz gatunku drzew stawek obliczono wysokość opłaty, która byłaby ponoszona za usunięcie drzew, gdyby ich usunięcie nie było zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości: drzewo nr 1: 217,60 cm x 70 zł = 15 232,00 zł, drzewo nr 2: 98,91 cm x 55 zł = 5 440,05 zł, drzewo nr 3: 65,00 cm x 55 zł = 3 575,00 zł, drzewo nr 4: 197,82 cm x 70 zł = 13 847,40 zł, drzewo nr 5: 169,56 cm x 70 zł = 11 869,20 zł, drzewo nr 6: 118,69 cm x 70 zł = 8 308,30 zł, drzewo nr 7: 101,74 cm x 70 zł = 7 121,80 zł, co razem stanowiło 65 393,75 zł. Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie.
Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku decyzją z dnia 15 listopada 2024 r. nr SKO.461.24.2023 utrzymało w mocy decyzję Starosty Słupskiego z dnia 23 listopada 2023 r. nr ŚR.613.184.2023.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z zapisów zawartej między wykonawcą a skarżącą umowy wynika, że wykonawca zobowiązany był do usunięcia drzew znajdujących się w pasie budowanej drogi - wynika to z § 2 ust. 2 pkt 8 umowy nr [...]. Umowa sporządzona przez Gminę Smołdzino nie nakładała na wykonawcę obowiązku uzyskania stosownych zezwoleń, lecz tylko nakładała na niego obowiązek dokonania samej czynności wycinki - obowiązku takiego nie wpisano do obowiązków wykonawcy wskazanych w § 7 ww. umowy (na podstawie § 7 ust. 7 pkt 3 umowy jedynym obowiązkiem wykonawcy przed rozpoczęciem prac było wyznaczenie strefy ochronnej dla drzew nie wyznaczonych do wycinki). Nie może ujść nadto uwadze, że jak wynika z pkt 4 Protokołu przekazania terenu budowy z dnia 14 sierpnia 2023 r. poinformowano wykonawcę, że przejmowany teren jest w stanie umożliwiającym wykonanie robót budowlanych zgodnie z umową nr [...]. Związanie podmiotu wykonującego pracę treścią umowy oraz tak zarysowany jej zakres zdaniem Kolegium mógł stanowić dla Strony zawierającej umowę z podmiotem będącym jednostką samorządu terytorialnego podstawę do podjęcia działań zgodnie z jej treścią.
Organ II instancji uznał, że za wystarczający dowód sporządzone notatki służbowe ze spotkań z wykonawcą prac bądź jego przedstawicielami. Jeżeli w ocenie Gminy Smołdzino kwestia wycinki drzew, a raczej ich zabezpieczenia okazała się istotna i wymagała zmian w umowie, to jako podmiot fachowy tak poczynione ustalenia w trakcie spotkania powinny zostać sporządzone w formie protokołu, bądź sama notatka opatrzona także podpisem wykonawcy bądź jego przedstawiciela, co w minimalnym chociaż stopniu potwierdzałoby, że ustalenia w niej wskazane faktycznie zapadły, a strony potwierdziłyby stosownymi podpisami. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącą zarzutów SKO uznał je za bezzasadne.
Na powyższą decyzję Gmina Smołdzino złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w gdańsku. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 88 ust. 2 w związku z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez błędną wykładnię i zastosowanie polegającą na ustaleniu, iż do wycinki drzew doszło za zgodą i wiedzą skarżącej, a tym samym to jej należy wymierzyć karę pieniężną za nielegalną wycinkę drzew;
- art. 6, 7, 8, 12 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, a w szczególności rozbieżnych stanowisk Gminy Smołdzino i wykonawcy firmy A., co do ustalenia zasad wycinki drzew, co winno skutkować przeprowadzeniem rozprawy i przesłuchaniem z urzędu świadków;
- art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewywiązanie się z obowiązku informacyjnego względem Gminy Smołdzino, a zwłaszcza że postępowanie toczone jest przeciwko skarżącej, a nie wykonawcy wbrew treści zawiadomieniu o wszczęciu postępowania i dalszym zawiadomieniom;
- błędne ustalenia faktyczne i błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Starosty Słupskiego, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym z uwagi na fakt, iż skarżąca zrzeka się prawa do rozprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku utrzymująca w mocy decyzję Starosty Słupskiego w przedmiocie kary za usunięcie drzew.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 z późn. zm.), dalej jako u.o.p. Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, 2337 i 2339 oraz z 2023 r. poz. 326), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Od powyższej zasady art. 83f ust. 1 u.o.p. przewiduje wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów.
W myśl art. 88 ust. 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:
1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;
2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;
3) zniszczenie drzewa lub krzewu;
4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa;
5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16;
6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.
Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (ust. 2).
Natomiast stosownie do art. 90 ust. 1 u.o.p. czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta.
Na gruncie niniejszej sprawy bezsporne jest, że podczas prac związanych z realizacją inwestycji "Przebudowa drogi gminnej nr [...] wraz z infrastrukturą" usunięto 7 szt. drzew gatunku dąb szypułkowy Usunięcie ww. drzew wymagało uprzedniego uzyskania zezwolenia Starosty Słupskiego. Fizycznie usunięcia drzew dokonała firma A., tj. wykonawca inwestycji. Podmiot ten działał na zlecenie inwestora Gminy Smołdzino.
W przedmiotowej sprawie sama konieczność wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia czy jej wysokość, są niekwestionowane. Spór natomiast sprowadza się do ustalenia, na który podmiot należy tę karę nałożyć.
Zdaniem orzekających w sprawie organów – na skarżącą, natomiast zdaniem skarżącej – na wykonawcę inwestycji, który faktycznie usunął drzewa. W ocenie skarżącej bowiem do wycinki drzew nie doszło za jej zgodą i wiedzą.
Ze stanowiskiem skarżącej nie sposób się zgodzić.
Skład orzekający w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, w myśl którego nie można wykładać art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. w ten sposób, że podmiotem odpowiedzialnym administracyjnie jest zawsze podmiot dokonujący fizycznego przycięcia drzew. Taka wykładnia prowadziłaby bowiem do konstatacji, że osobą odpowiedzialną jest zawsze osoba fizyczna dokonująca tej czynności. Tymczasem osobą odpowiedzialną w przypadku zlecenia wykonania takiej czynności jest podmiot zlecający. Jednakże badanie prawidłowości wykonania umowy nie mieści się w granicach postępowania administracyjnego, gdyż należy do kognicji sądu cywilnego (zob. wyrok NSA z dnia 25 września 2024 r. sygn. III OSK 2631/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ewentualne roszczenia regresowe oraz skutki podnoszonego przez skarżącego przekroczenia granic zlecenia, mogą być oceniane w ramach postępowania cywilnego, toczącego się przed sądem powszechnym, jednak okoliczności te pozostają bez wpływu na wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za wycinkę drzew bez zezwolenia na gruncie postępowania administracyjnego. To na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac wycinkowych, ale jednocześnie posiadacz nieruchomości powinien sprawować nadzór nad wykonywaniem zlecenia, w sposób minimalizujący ryzyko zagrożenia dla dóbr chronionych (zob. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2024 r. sygn. III OSK 2202/22, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia jest postępowaniem, którego celem jest ukaranie sprawcy nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego. Tym samym kara nakładana w tym postępowaniu jest karą nakładaną w związku z naruszeniem interesu publicznego, a nie w związku z naruszeniem interesu indywidualnego właściciela. Wykładnia celowościowa przepisów dotyczących kar administracyjnych za wycinkę drzew nakazuje z dużą ostrożnością podchodzić do okoliczności wyłączających odpowiedzialność podmiotu uprawnionego do uzyskania zezwolenia w związku z posłużeniem się podmiotami trzecimi np. wykonawcami robót. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza czy właściciela urządzeń za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że ww. wiedzieli o tym i na to się godzili (nie wnieśli sprzeciwu). Przy czym nie musi to być wyraźne przyzwolenie na usunięcie/zniszczenie drzew i krzewów, czy wręcz nakazanie ich wycinki, a wystarczy, że posiadacz przewidywał taką możliwość i na nią się godził. Jedynie wykazanie, że zniszczenie drzew odbyło się poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości lub urządzeń, może być rozważane jako okoliczność prawnokształtująca.
Dodatkowo wskazać należy, że na pogląd, zgodnie z którym "w pierwszej kolejności organ administracji powinien dokonać ustaleń, czy podmiot, który usunął drzewa lub krzewy, mógłby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, a zatem czy jest posiadaczem nieruchomości, na której one rosły. Tylko bowiem taki podmiot może ponosić odpowiedzialność za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia. Skoro bowiem nikt inny nie mógłby uzyskać zezwolenia, to oczywiście również nikt inny nie może ponosić odpowiedzialności za ich usunięcie bez zezwolenia" (zob. K. Gruszecki [w:] Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2024, LEX, art. 88). W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wystąpiła o zezwolenie na usuniecie drzew, a brak jakichkolwiek podstaw do uznania, iż obowiązek taki ciążył na wykonawcy zlecenia – firmą A.
Oczywiście ustawodawca przewidział przypadek, gdy posiadacz nieruchomości może uwolnić się od odpowiedzialności za usunięcie drzew, jeśli zostanie wykazane, że inny podmiot działał bez jego zgody. "Podstawową okolicznością, jaką będzie musiał ustalić organ administracji przed wymierzeniem kary pieniężnej [...] będzie brak wyrażenia na to zgody przez posiadacza nieruchomości. Sytuacja będzie dość prosta, jeżeli sprawcy usunięcia z posiadaczem nie łączy żaden stosunek prawny. Dużo trudniej będzie przedstawiała się sytuacja wówczas, gdy posiadacza nieruchomości ze sprawcą deliktu administracyjnego łączy jakaś umowa. W takim przypadku organ prowadzący postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary będzie bowiem musiał przeanalizować jej postanowienia i dokonać oceny, czy do usunięcia drzew doszło w ramach łączącej strony umowy, czy też z jej naruszeniem, uprawniającym do przyjęcia, że do usunięcia drzewa lub krzewu doszło bez zgody posiadacza nieruchomości" (zob. K. Gruszecki, op. cit.). Zauważyć należy, że żaden z przepisów ustawy o ochronie przyrody nie daje podstaw do przyjęcia, że niezbędnym warunkiem nałożenia na właściciela lub posiadacza nieruchomości administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia jest wykazanie, że właściciel nie wiedział o usunięciu drzew, ewentualnie zlecił ich wycinkę lub wyraził na to zgodę i działanie takie akceptował. W niniejszej sprawie skarżąca stoi na stanowisku, że nie wyraziła zgody na nielegalną wycinkę drzew.
Jednakże zauważyć należy, że w zakresie umowy pomiędzy nią, a wykonawcą zamówienia publicznego (opis techniczny) znajduje się usuniecie drzew zlokalizowanych w świetle przebudowywanej drogi. Skarżąca nie przedłożyła w toku postępowania jakichkolwiek dowodów świadczących, iż wykonawca zlecenia działał wbrew jej woli. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zgromadzony został wyczerpująco, w sposób pozwalający na podjęcie rozstrzygnięcia stosownie do art. 7 oraz art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji zawiadomieniem z dni 6 września 2023 r. poinformował strony o wszczęciu postepowania administracyjnego w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew. Zawiadomienie to zostało doręczone zarówno skarżącej jak i Firmie A. Wbrew stanowisku skarżącej nie wynika z niego, że postępowanie to dotyczyło wyłącznie odpowiedzialności zleceniobiorcy.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie z wnioskiem skarżącej zawartym w skardze oraz wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło