II SA/Gd 59/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody z dnia 19 grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia 2 października 2006 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 96, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 129 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 roku, nr 261, poz. 2603 ze zm.) - Prezydent Miasta, po rozpatrzeniu wniosku R. S. i I. G.-G., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w G. przy ul. L., stanowiącą wydzieloną geodezyjnie działkę nr [...], jako bezprzedmiotowe. Organ pierwszej instancji stwierdził bowiem, iż dotycząca przedmiotowej nieruchomości decyzja wywłaszczeniowa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 25 lutego 1971 roku, nr [...], ostatecznie rozstrzyga również sprawę odszkodowania za ww. nieruchomość. Dnia 17 października 2006 roku do Wojewody wpłynęło pismo, stanowiące odwołanie R. S. od ww. decyzji. W odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zażądano również wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 25 lutego 1971 roku na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując, iż R. S. nie została powiadomiona o toczącym się postępowaniu wywłaszczeniowym. Jako podstawę roszczeń odszkodowawczych wskazano art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewoda - decyzją z dnia 19 grudnia 2006 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, zgodnie z którym sprawa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość została ostatecznie załatwiona decyzją wywłaszczeniową Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 25 lutego 1971 roku. Organ stwierdził nadto, iż art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami nie może stanowić podstawy żądań odszkodowawczych skarżącej albowiem dotyczy on wyłącznie gruntów na obszarze Warszawy. W skardze na powyższą decyzję R. S. wniosła o jej uchylenie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, iż nie została powiadomiona o postępowaniu wywłaszczeniowym zakończonym decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 25 lutego 1971 roku, co uniemożliwiło jej zajęcie stanowiska w sprawie i stanowiło naruszenie zasad postępowania administracyjnego, które winno skutkować wznowieniem postępowania wywłaszczeniowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestniczka postępowania - Gmina Miasta G. w piśmie z dnia 27 marca 2007 roku poparła stanowisko Wojewody. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm./). W niniejszej sprawie Sąd orzekł o nieważności zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę uchybienia, które stwierdził z urzędu, nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./). Analizując przedłożone Sądowi wraz ze skargą akta administracyjne Sąd stwierdził bowiem, iż pismo z dnia 16 października 2006 roku, uznane za odwołanie skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 2 października 2006 roku, nr [...], nie zawiera własnoręcznego podpisu R S., a jedynie jego kserokopię. W toku postępowania sądowego - zarządzeniami z dnia 23 maja 2007 roku - zwrócono się do Wojewody oraz Prezydenta Miasta o wyjaśnienie, czy egzemplarz odwołania R. S. znajdujący się w nadesłanych do Sądu aktach administracyjnych jest jedynym egzemplarzem tego dokumentu, jakim dysponowały organy. W odpowiedzi na powyższe Prezydent Miasta stwierdził, że całość akt przedmiotowej sprawy przesłał do Urzędu Wojewódzkiego, a organ odwoławczy wyjaśnił, iż odwołanie znajdujące się w nadesłanych do Sądu aktach administracyjnych jest jedynym egzemplarzem tego dokumentu, jakim dysponował Wojewoda rozpoznając niniejszą sprawę w toku postępowania odwoławczego. Zgodnie z treścią art. 63 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego /k.p.a./ (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.), odwołanie stanowi podanie, które w przypadku wniesienia go do organu w formie pisemnej powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adresu i żądania oraz powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis na dokumencie gwarantuje, że żądanie pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie. Dlatego też art. 63 § 3 k.p.a. zawiera szczegółową regulację co do wymogów podpisu podania. Brak podpisu strony, gdy nie zostanie usunięty, stanowi wadę odwołania uniemożliwiającą wywołanie skutku prawnego wniesionego podania (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, wyd. 6, str. 355). W ocenie Sądu nie powinno przy tym budzić wątpliwości, iż wymagany podpis osoby wnoszącej podanie powinien być własnoręczny i nie może zostać zastąpiony kserograficzną kopią własnoręcznego podpisu strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1998 roku, sygn. akt III CKN 482/98, Baza Orzeczeń Lex nr 50698 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1967 roku, sygn. akt II PZ 22/67, Baza Orzeczeń Lex nr 6142). Pismo z dnia 16 października 2006 roku zawierało zatem brak, który uniemożliwiał nadanie sprawie dalszego biegu (art. 63 § 3 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a.). Brak ten organ winien był uzupełnić w trybie art. 64 § 2 k.p.a. – czego jednak nie uczynił. Co za tym idzie - zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wydał ją organ drugiej instancji mimo braku prawidłowo wniesionego odwołania strony od decyzji organu pierwszej instancji. Sąd miał przy tym na uwadze, iż zgodnie z zasadą skargowości Wojewoda nie może działać z urzędu, charakter organu odwoławczego w danej sprawie uzyskuje on bowiem w wyniku prawidłowo złożonego odwołania. Skoro zatem w niniejszej sprawie nie było prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, to uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego własnoręcznie przez skarżącą spowodowało, że Wojewoda bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego i utrzymał w mocy decyzję, która nie została skutecznie zaskarżona. W tej sytuacji należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności wskazaną w treści art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 1994 roku, sygn. akt SA/Gd 2365/93, POP 1997, z. 3, poz. 62). Powyższe orzeczenie Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę Wojewoda winien uzupełnić braki odwołania z dnia 16 października 2006 roku - kierując się treścią art. 63 oraz art. 64 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego.