II PZ 22/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Szczerski.Sędziowie SN: St. Rejman (spraw.), J. Tyszka.Protokolant: H. Kalinowska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 1967 r. sprawy z powództwa Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni "S." przeciwko Michałowi G. i Franciszkowi K. o zapłatę, na skutek zażalenia strony powodowej na zarządzenie Przewodniczącego Sądu Powiatowego z dnia 17 września 1966 r., sygn. akt. VIII C 793/66,postanowił:oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneZakłady Obrotu Rolnego przy P.Z.G.S. domagały się zasądzenia solidarnie od Michała G. i Franciszka K. 13.554 zł z odsetkami i kosztami procesu.Przewodniczący Sądu Powiatowego wezwał stronę powodową, pod rygorem zwrotu pozwu, do podpisania go w terminie tygodniowym (art. 130 § 1 k.p.c.). Po upływie wyznaczonego terminu, przewodniczący zarządził zwrot pozwu (art. 130 § 2 i 4 k.p.c.).Na to zarządzenie powodowe Zakłady wniosły zażalenie (art. 394 § 1 pkt 1 k.p.c.), oparte na zarzucie uchybienia art. 126 § 1 pkt. 4 k.p.c. Reprezentują one pogląd, że cytowany przepis nie wskazuje sposobu i formy podpisu i nie nakłada na stronę obowiązku podpisania pozwu ołówkiem, atramentem lub długopisem. Pismo procesowe może więc być podpisane w jakikolwiek sposób, o ile tylko nie ma wątpliwości co do autentyczności podpisu. Podpis odbity z matrycy jest też podpisem.Sąd Wojewódzki postanowił przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia - na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. - następujące zagadnienie prawne:"Czy odtworzony mechanicznie na piśmie procesowym wzór podpisu czyni zadość wymogowi przewidzianemu w art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c.?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Pozew jest pismem procesowym, a wniesienie pozwu czynnością procesową, rozpoczynającą proces cywilny. Pozew musi czynić zadość przepisom Kodeksu postępowania cywilnego zarówno co do formy, jak i co do treści .Wymogi formalne dla pozwu są te same co dla każdego pisma procesowego. W myśl art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c. każde pismo procesowe powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Podpis zalicza się więc do wymogów formalnych pozwu.Podpis w znaczeniu powszechnie używanym jest to napisany lub uwierzytelniony znak ręczny (odcisk palca).Przepisy prawne, a w szczególności przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, nie dają podstaw do nadania pojęciu "podpis" odmiennego znaczenia od powszechnie używanego.Dlatego też nie jest podpisem, w rozumieniu art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c., podpis wypisany maszyną, odciśnięty stemplem, odbity z matrycy itp. Natomiast jest podpisem znak własnoręczny, choćby w konsekwencji nie spowodował on zamierzonego skutku prawnego, np. z powodu jego sfałszowania.Pisma procesowe składa się w sądzie w oryginale, co wynika z treści art. 128 k.p.c., który nakazuje dołączyć do nich odpisy dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom. Oryginał zaś pisma musi być podpisany - obojętne czym - ale własnoręcznie. Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała. Przez wyrażenie "podpisać się" należy rozumieć własnoręczne podpisanie.Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 89 § 1 k.p.c., w myśl którego pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy. Może on też złożyć wierzytelny odpis pełnomocnictwa, który uprawniony jest sam uwierzytelnić, chyba że sąd żąda urzędowego poświadczenia podpisu.Ta czynność należy do państwowego biura notarialnego. W myśl zaś art. 40 pkt 2 pr. o not. poświadcza ono "własnoręczność" podpisu. Podpis musi więc być własnoręcznie złożony w obecności notariusza, bądź jeżeli był złożony uprzednio musi być przez osobę, która podpis złożyła, uznany wobec notariusza za jej podpis własnoręczny. To samo dotyczy tuszowego odcisku palca, a więc czynności zdziałanej również własnoręcznie.Nie ma też żadnych uzasadnionych powodów, aby podpis w rozumieniu przepisów procesowych rozumieć inaczej niż podpis w rozumieniu przepisów prawa cywilnego materialnego.Kodeks cywilny w art. 78 wyraźnie stanowi, że do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli.Charakterystyczne są też w tym przedmiocie przepisy dotyczące testamentów. Mianowicie, spadkodawca może sporządzić testament zwykły w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą (art. 949 § 1 k.c.). Ustawa nie dodaje, iż testator ma podpisać testament również własnoręcznie, bo jest to oczywiste i nigdy co do tego ani w doktrynie, ani w orzecznictwie nie było odmiennych poglądów. Nie do przyjęcia jest próba takiej wykładni, że testament ma być w całości napisany pismem ręcznym, ale podpis może być odciśnięty np. stemplem. Gdyby zagadnienie to mogło nasuwać jakiekolwiek wątpliwości, to ustawodawca z pewnością postawiłby wymóg, aby testament był napisany w całości i podpisany pismem ręcznym.Z tych względów na przedstawione zagadnienie prawne należy odpowiedzieć, że odtworzony mechanicznie na piśmie procesowym wzór podpisu nie czyni zadość wymogowi, przewidzianemu w art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c.Sąd Najwyższy postanowił przejąć jednak sprawę do rozpoznania, gdyż udzielona odpowiedź jednoznacznie przesądza o wyniku sprawy, Zaskarżone zarządzenie Przewodniczącego Sądu Powiatowego odpowiada prawu i dlatego zażalenie podlega oddaleniu (art. 387 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.).