II SA/Gd 601/08

Dnia 14 sierpnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2006 roku, nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 24 października 2006 roku, nr [...]. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy, decyzją z dnia 24 października 2006 roku, nr [...], odmówił przyznania M.S. zaliczki alimentacyjnej na syna M. V. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, gdyż pozostaje w związku z W.S. i wychowuje wraz z nim dwoje dzieci pochodzących z tego związku. W odwołaniu od tej decyzji M.S. wyjaśniła, że jest osoba rozwiedzioną i nie wychowuje syna M.V. wraz z jego ojcem. Obecnie pozostaje w konkubinacie W. S., z którym wychowuje dwójkę wspólnych dzieci. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze - decyzją z dnia 12 grudnia 2006 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uzasadniając swoje orzeczenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podobnie jak organ I instancji, uznało, że skarżąca w świetle obowiązujących przepisów nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Skarżąca przyznała, że pozostaje w konkubinacie z W.S. i wspólnie wychowują dzieci z tego związku. Wskazując na art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, organ uznał, że wspólne wychowywanie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem przez osobę wymienioną w tym przepisie (również osobę rozwiedzioną) wyklucza uznanie jej za osobę samotnie wychowującą dziecko. Skargę na powyższe orzeczenie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.S. zarzucając, że jest ono krzywdzące, gdyż nie posiada stałych dochodów, utrzymuje się ze zasiłków rodzinnych i zasiłku okresowego. Ponadto wskazała, że nie otrzymuje alimentów i nie można ich wyegzekwować. Skarżąca wystąpiła o wsparcie finansowe tylko dla syna Macieja, a nie na pozostałą dwójkę dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2007 roku (sygn. akt II SA/Gd 231/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w przedmiocie czy art. 2 pkt 5 lit. a w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. powołanej w punkcie 1, w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pozbawia prawa do zaliczki alimentacyjnej osoby, które są wychowywane przez panny, kawalerów, wdowy, wdowców, osoby pozostające w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu lub osoby rozwiedzione, wychowujące co najmniej jedno inne dziecko wspólne z jego rodzicem, jest zgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, Trybunał Konstytucyjny - wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 roku, wydanym w sprawie o sygn. P 18/06, orzekł, że: 1) art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 i nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 i nr 222, poz. 1630, z 2007 r. nr 64, poz. 427, nr 105, poz. 720, nr 109, poz. 747 i nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. nr 70, poz. 416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 120, poz. 526 oraz z 2000 roku nr 2, poz. 11); 2) art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka; 3) art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Powyższy wyrok opublikowany został w Dzienniku Ustaw z dnia 7 lipca 2008 roku, numer 119, pod pozycją 770. Rozpoznając niniejszą sprawę po podjęciu zawieszonego postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Określony w powołanych wyżej przepisach zakres sądowej kontroli powoduje, że Sąd bada, czy orzeczenie wydane zostało zgodnie z przepisami wskazanymi w podstawie prawnej decyzji oraz czy zostały one właściwie powołane i zinterpretowane. Na skutek wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego odpadła jedyna podstawa prawna decyzji Wójta Gminy z dnia 24 października 2006 roku, nr [...], polegającej na odmowie przyznania zaliczki alimentacyjnej M.S. na syna M.V.- podstawa oparta na art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustaleniu, że M.S. - poza synem M.V., wychowuje także dwójkę dzieci Z. i F. S. wspólnie z ich ojcem W.S., a zatem nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Zgodnie z art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Ponieważ - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, to należy przyjąć zasadę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1360/97, nie publ. oraz z dnia 25 października 1999 r., sygn. akt II SA 1294/99, nie publ.). Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji ( tak J. Zimmermann w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000 r., poz. 16, teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym). Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny - stwierdzając w niniejszej sprawie naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uchylił obie wskazane powyżej decyzje w całości, kierując się treścią art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 134 § 1 ww. ustawy stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych) dokonywana jest przez sąd w pełnym zakresie. Wobec tego, skoro sąd nie jest związany granicami zaskarżenia, to żadna część zaskarżonej decyzji (aktu) nie korzysta z domniemania prawidłowości. Granice rozpoznania wyznaczone są wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez sąd, które stanowi ogół elementów stosunku administracyjno-prawnego, będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji. Zatem sąd administracyjny może uwzględnić skargę z innych powodów niż zarzucane. Może także wyjść poza wnioski skargi, uchylając decyzję w szerszym zakresie, niż żądał tego skarżący (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 384/06, Baza Orzeczeń LEX nr 322815 oraz w wyroku z dnia 11 kwietnia 2007 roku, sygn. akt II OSK 610/06, Baza Orzeczeń LEX nr 337811). Regulacja zawarta w art. 135 cyt. ustawy stanowi konsekwencję przyjętej w art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasady niezwiązania sądu zarzutami i wnioskami skargi. Zgodnie z art. 135 sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro zatem naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania było udziałem także decyzji organu I instancji, to - na mocy art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uchyleniu podlegała także ta decyzja. Wobec tego, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, na mocy art. 119 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, czyli stosownie do treści art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ administracji uwzględni zmianę stanu prawnego, wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 roku, wydanego w sprawie o sygn. P 18/06.