II OSK 610/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-04-11
Skład orzekający: Krystyna Borkowska, Andrzej Jurkiewicz, Janina Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając decyzję organu odwoławczego z powodu wadliwości uzasadnienia, powinien był jednocześnie uchylić decyzję organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję organu odwoławczego z powodu naruszenia przepisów postępowania (art. 107 § 3 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa), które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji nie był zobowiązany do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ jego rolą było zbadanie legalności decyzji organu odwoławczego, a wady uzasadnienia tej decyzji uniemożliwiły taką ocenę. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, nie mógł badać zasadności rozstrzygnięcia Sądu I instancji w tym zakresie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obowiązku meldunkowego Z. R. Po decyzji Burmistrza o wymeldowaniu, Wojewoda Opolski uchylił tę decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił decyzję Wojewody, uznając naruszenie przepisów kpa dotyczących uzasadnienia decyzji. Skarżący Z. R. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 134 § 1 i 2 PPSA poprzez niedostrzeżenie, że decyzja organu odwoławczego opierała się na błędnym stanie faktycznym i prawnym, co powinno skutkować uchyleniem decyzji obu instancji.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Borkowska sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Protokolant Katarzyna Latuszek po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Op 326/05 w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na rzecz adwokat M. G. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) zł + 22% VAT tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Op 326/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu skargi H. W., uchylił decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] lipca 2005 r., Nr [...], w przedmiocie obowiązku meldunkowego i jednocześnie zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Przedstawiając stan faktyczny rozpoznanej sprawy, Sąd I instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] maja 2005 r., Burmistrz P., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu Z. R. z pobytu stałego w C. przy ul. S. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż H. W., reprezentowana przez kuratora D. K., zwróciła się z wnioskiem o wymeldowanie Z. R. z opisanego wyżej lokalu, podnosząc, iż nie przebywa on w tym mieszkaniu od 2001 r. i nie znajdują się tam jego rzeczy osobiste. Wskazała, iż w grudniu 2002 r. Z. R. przyjechał dwukrotnie w odstępach kilkudniowych i zabrał swoje rzeczy. Od tego czasu do dnia złożenia wniosku w mieszkaniu nie przebywa. Organ wskazał, że fakt niezamieszkiwania Z. R. w przedmiotowym lokalu w okresie od grudnia 2002 r. potwierdziła kontrola meldunkowa przeprowadzona przez Komisariat Policji w N., sąsiedzi przesłuchani w charakterze świadków oraz sołtys wsi C. W oparciu o informacje z Ministerstwa Sprawiedliwości Krajowego Rejestru Karnego oraz z Centralnego Zarządu Służby Więziennej, organ ustalił ponadto, iż Z. R. w okresie od dnia 21 listopada 2002 r. do dnia 10 maja 2004 r. nie przebywał również w zakładzie karnym. Organ I instancji stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że w listopadzie 2002 r. opuścił on dotychczasowe miejsce pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, a zatem zaspakajał swoje potrzeby mieszkaniowe w innym miejscu, niż lokal przy ul. S. w C.. Wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się w organie właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niewypełnienie tego obowiązku upoważnia organ gminy do wymeldowania osoby w drodze decyzji administracyjnej na wniosek strony lub z urzędu. Wyjaśnił przy tym, iż ewidencja ludności ma odzwierciedlać miejsce pobytu osób, a nie tzw. fikcję meldunkową. Zameldowanie w danym lokalu służy bowiem wyłącznie celom ewidencyjnym i potwierdza fakt pobytu w tym lokalu. Zgodnie z definicją pojęcia pobyt stały, określoną w art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest natomiast zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie przyjmuje się, że miejscem pobytu stałego określonej osoby jest lokal, w którym znajduje się jej centrum życiowe. W świetle powyższego organ I instancji stwierdził, iż mieszkanie przy ul. S., w C. nie stanowiło i nie stanowi miejsca zamieszkania Z. R.
Odwołanie od decyzji Burmistrza P. wniósł Z. R. podnosząc, że została ona podjęta sprzecznie z decyzją tegoż organu z dnia 18 stycznia 2002 r. i decyzją Wojewody Opolskiego z 21 lutego 2002 r. w przedmiocie odmowy wymeldowania go z pobytu stałego w C., ul. S. Podniósł, że w przedmiotowym lokalu przebywał od 1991 r., z tym, że zameldowany został dopiero w 1994 r. Po dniu 21 listopada 2002 r. zabrał parę rzeczy niezbędnych do funkcjonowania w narzuconej egzystencji, pozostawiając jednak sprzęt umożliwiający nadal gospodarowanie.
W wyniku rozpoznania odwołania, Wojewoda Opolski, decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., sprostowaną postanowieniem z dnia 21 lipca 2005 r., uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania Z. R. z pobytu stałego w C. przy ul. S. W uzasadnieniu podniósł, że nieobecność Z. R. w przedmiotowym lokalu, Burmistrz P. ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach tej sprawy, tj. pisma sołtysa tej wsi, pełniącego tą funkcję od dnia 12 lutego 2003 r., który stwierdził, że od kiedy został sołtysem nie widział żeby Z. R. przebywał kiedykolwiek na posesji w C., ul. S.; protokołów z przesłuchań świadków z dnia 28 kwietnia 2005 r. i z dnia 29 kwietnia 2005 r., w których świadkowie oświadczyli, że od grudnia 2002 r. Z. R. nie przebywa w budynku przy ul. S. oraz pisma z dnia 19 maja 2005 r. Komisariatu Policji w Niemodlinie informującego, że policjanci kilkakrotnie przeprowadzali kontrolę meldunkową w miejscu zameldowania i nie zastano tam Z. R., a fakt nieprzebywania go od grudnia 2002 r., potwierdzili też sąsiedzi. Organ odwoławczy wskazał, że Z. R. przyznaje w odwołaniu, że po dniu 21 listopada 2002 r. zabrał z domu parę rzeczy niezbędnych do funkcjonowania, lecz wskazuje, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 grudnia 2004 r., została uchylona decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 17 maja 2002 r. i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy P. z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie cofnięcia czynności materialno-technicznej zameldowania Z. R. na pobyt stały.
Organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawą w sprawie wymeldowania osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ podkreślił, że wymeldowanie w drodze decyzji administracyjnej może nastąpić tylko wtedy, gdy osoba opuściła miejsce pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W niniejszej sprawie nie można natomiast mówić o opuszczeniu miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się bowiem w okresie od dnia 21 listopada 2002 r. do dnia 10 maja 2004 r. Z. R. nie był zameldowany na pobyt stały w C., ul. S.
W skardze na decyzję Wojewody Opolskiego H. W., reprezentowana przez kuratora D. K., wniosła o jej uchylenie, zarzucając wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 i 138 § 1 kpa. W uzasadnieniu podniosła, że z dowodów zebranych w sprawie w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że Z. R. nie mieszka w C. co najmniej od miesiąca grudnia 2002 r., a od dnia 21 listopada 2002 r. do dnia 10 maja 2004 r. nie przebywał również w zakładzie karnym, co oznacza, że przebywał na wolności, a jego nieobecność w miejscu stałego zameldowania wynikała z jego dobrowolnego opuszczenia, nie podejmował bowiem środków prawnych umożliwiających mu powrót do przedmiotowego budynku. Kurator dodała, że Z. R. od 1994 r. do 2002 r. pozostawał w konkubinacie z H. W. Konkubinat ustał już w połowie 2002 r., a obecnie Prokuratura Rejonowa w O. prowadzi dochodzenie w sprawie fizycznego i moralnego znęcania się przez wymienionego nad H. W. i doprowadzenia jej do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniem. W ocenie skarżącej, Wojewoda Opolski z naruszeniem przepisu art. 77 § 1 i 80 kpa nie rozpatrzył dowodów zebranych w sprawie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada również wymogom przepisu art. 107 § 3 kpa, nie zawiera bowiem wskazania w oparciu o jakie dowody ustalono, że Z. R. nie opuścił dobrowolnie miejsca stałego zamieszkania i dlaczego odmówiono mocy dowodowej dowodom zebranym w sprawie.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując motywy z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy dodał ponadto, że prowadzone postępowanie dotyczyło okresu od grudnia 2002 r. do 10 maja 2004 r., bowiem od tej ostatniej daty Z. R. był zameldowany na pobyt czasowy w Zakładzie Karnym w G.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uwzględnił skargę H. W., uznając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa w zakresie postępowania administracyjnego, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Sąd I instancji zauważył, że zaskarżona decyzja jest decyzją o charakterze merytoryczno-reformacyjnym, której podjęcie w toku postępowania administracyjnego ograniczone jest po pierwsze tym, iż organ odwoławczy musi zakwestionować rozstrzygnięcie organu I instancji, a po drugie - nie ma wątpliwości co stanu faktycznego sprawy wykazanego w materiale dowodowym. Gdyby bowiem zaistniała wątpliwość, co do stanu faktycznego, wówczas organ przeprowadza dodatkowe postępowanie uzupełniające, a następnie wydaje decyzję reformatoryjną. Sąd I instancji wskazał, iż odwołanie strony przenosi na organ odwoławczy kompetencje do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozpoznanej wcześniej przez organ I instancji. Rozpoznanie sprawy powinno być zgodne z obowiązującymi zasadami postępowania administracyjnego, a uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia powinno czynić zagość wymogom z art. 107 § 3 kpa.
Oceniając zaskarżoną decyzję, Sąd I instancji rozważył, czy była ona podjęta przy dochowaniu wskazanych zasad. Mając to na uwadze, zwrócił uwagę, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte, na wniosek skarżącej, w styczniu 2005 r. W dacie wszczęcia postępowania, organy nie były związane decyzjami w sprawie cofnięcia czynności materialno-technicznej zameldowania Z. R., bowiem zostały one uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 1476/02. W tym stanie sprawy, organ I instancji orzekł o wymeldowaniu, natomiast organ odwoławczy uchylił to rozstrzygnięcie i orzekł o odmowie wymeldowania Z. R. z pobytu stałego w C. przy ul. S. Sąd I instancji zauważył, iż organ odwoławczy nie kwestionował stanu faktycznego ustalonego przez organ I instancji, a zatem przejmując te dowody dał wyraz ich prawdziwości i rzetelności w ustaleniu stanu faktycznego w zakresie opuszczenia przez Z. R. stałego miejsca pobytu. Nie kwestionował również wywodów prawnych zawartych w uzasadnieniu organu I instancji. Jednakże przyczyny, dla których orzekł odmiennie niż organ I instancji w oparciu o ten sam materiał dowodowy nie zostały wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przywołanie dowodów, poprzez ich wskazanie za organem I instancji bez poddania ich ocenie przez organ odwoławczy na użytek odmiennego przyjęcia stanowiska w sprawie stanowi natomiast naruszenie art. 107 § 3 kpa, co przy negatywnej decyzji dla wnioskodawcy ma znaczenie istotne w sprawie.
Sąd I instancji wskazał, że organ odwoławczy, wydając w niniejszej sprawie decyzję reformatoryjną, powinien w uzasadnieniu dokonać oceny zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego w aspekcie nie tylko jego zupełności, ale przyjmując odmienne stanowisko, w sposób umotywowany powinien wskazać, jakie dowody ocenił inaczej i dlaczego przyjął je za okoliczności udowodnione na użytek odmowy wymeldowania w świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ I instancji, a ponadto którym dowodom odmówił wiarygodności lub jakie okazały się zbędne. W sytuacji gdyby organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko organu I instancji co do stanu faktycznego wykazanego zebranymi dowodami, powinien to wskazać w uzasadnieniu, podając jednocześnie motywy braku przesłanek zastosowania przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do tak przyjętego w sprawie stanu fatycznego, czy też jego odmienną interpretację. Wywodów takich nie zawarł organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie wskazał przyczyn i okoliczności, jakimi kierował się przy jej podejmowaniu oraz dowodów, którym odmówił mocy dowodowej, czym naruszył przepis art. 77 § 1 i 80 kpa. Sąd I instancji podniósł, iż właściwe uzasadnienie decyzji odmiennej od rozstrzygnięcia organu I instancji, na podstawie tych samych dowodów, powinno mieć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Brak podania w uzasadnieniu decyzji motywów rozstrzygnięcia z jednej strony uniemożliwia sądowi dokonanie oceny jej legalności, a z drugiej – może być powodem zaskarżenia do sądu decyzji, nie zawierającej prawidłowego uzasadnienia, wobec niemożności poznania motywów takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy nie wywiódł na czym polegało błędne przyjęcie przez organ I instancji podstaw do uznania, że Z. R. opuścił miejsce stałego pobytu, o jakim mowa w art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Takim zachowaniem naruszył również art. 107 § 3 kpa. Sąd I instancji zwrócić ponadto uwagę na to, że organ I instancji przy orzekaniu wskazywał datę opuszczenia lokalu, natomiast nie ograniczał się do zakreślonego okresu, podanego przez organ odwoławczy. Wprawdzie w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podał, z czego wynika zakreślony okres od dnia 21 listopada 2002 r. do dnia 10 maja 2004 r., jednakże uzupełnienie decyzji w takiej formie nie jest prawnie skuteczne. W odwołaniu Z. R. zarzucał ponadto, że orzekanie w jego sprawie o wymeldowaniu jest dokonywane z naruszeniem wskazywanych przepisów, bowiem istnieje już decyzja organu I i II instancji z dnia 18 stycznia 2002 r. i z dnia 21 lutego 2002 r. o odmowie jego wymeldowania z pobytu stałego. Ten zarzut został natomiast przemilczany przez organ odwoławczy podczas, gdy jest on zobowiązany ustosunkować się w uzasadnieniu swojej decyzji do wszystkich żądań, wniosków i zarzutów strony, zwłaszcza zawartych w odwołaniu.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę kasacyjną złożył, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, Z. R. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Jako podstawę skargi kasacyjnej, skarżący wskazał naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Z. R. podniósł, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd I instancji miał prawo rozstrzygania w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani też powołaną podstawą prawną. Tak szeroki zakres rozpoznania nakładał na ten Sąd obowiązek wnikliwej analizy stanu faktycznego oraz prawidłowości ustalenia przez organy administracyjne istnienia, bądź nieistnienia materialnoprawnych przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także ewentualnych naruszeń przepisów postępowania przez organy administracyjne.
W świetle powyższego, skarżący stwierdził, iż Sąd I instancji powinien był dostrzec, iż za faktyczną podstawę decyzji o odmowie wymeldowania Z., R. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przyjęto okoliczność, iż w okresie od dnia 21 listopada 2002 r. do dnia 10 maja 2004 r. nie był on zameldowany na pobyt stały w C. przy ul. S., co jednak było oczywiście sprzeczne ze stanem faktycznym i prawnym po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyrokiem z dnia 6 grudnia 2004 r., decyzji w sprawie cofnięcia czynności materialno-technicznej zameldowania Z. R. Skarżący zauważył, iż Sąd I instancji zaznaczył, że w dacie wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania organy nie były związane decyzjami o cofnięciu czynności materialno-technicznej zameldowania Z. R., gdyż te decyzje zostały uchylone wyrokiem z dnia 6 grudnia 2004 r. Sąd I instancji pominął jednak to, że oba organy były związane przedmiotowym wyrokiem, co oznaczało, że Z. R. w okresie od dnia 21 listopada 2002 r., do dnia 10 maja 2004 r. był zameldowany pod wskazanym adresem. W tej sytuacji, dostrzegając, że jedyna faktyczna przesłanka, stanowiąca podstawę decyzji organu odwoławczego pozostaje sprzeczna ze stanem rzeczywistym i prawnym, przy braku ustaleń co do pozostałych przesłanek materialnoprawnych, określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Sąd I instancji powinien, w myśl art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozstrzygnąć w granicach danej sprawy, uchylając decyzję Wojewody Opolskiego i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. Zakres rozpoznania "w granicach danej sprawy" powinien ponadto doprowadzić Sąd do uznania, że decyzja organu odwoławczego została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), skutkującym stwierdzenie jej nieważności. Taka sytuacja pozwalała bowiem na orzeczenie również na niekorzyść skarżącej poprzez uchylenie decyzji obu organów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, H. W., zastępowana przez D. K., podzielając stanowisko Sądu I instancji w niniejszej sprawie, wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.
W niniejszej sprawie, skarga kasacyjna oparta została na podstawie ustawowej, określonej w art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W jej ramach, skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 134 § 1 i 2 powołanej ustawy przez niedostrzeżenie, że podstawą decyzji organu odwoławczego była niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym (w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2004 r.) okoliczność braku zameldowania na pobyt stały Z. R. w okresie od dnia 21 listopada 2002 r. do dnia 10 maja 2004 r. w C. przy ul. S. W związku z tym, że przedmiotowy wyrok wiązał oba organy orzekające w niniejszej sprawie, dostrzegając ten błąd w ustaleniach faktycznych i prawnych, Sąd I instancji powinien, w ocenie skarżącego, uchylić zarówno decyzję organu odwoławczego, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Uchylenie decyzji organów obu instancji powinno być natomiast poprzedzone uznaniem, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
Podstawa kasacyjna, na której skarżący oparł skargę, nie może być uznana za usprawiedliwioną. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd I instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie też do art. 134 § 2 powołanej ustawy, Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Wskazać należy, iż rozstrzyganie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza natomiast, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. Może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, może również stwierdzić np. nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie. Granice zaskarżenia nie zawsze pokrywają się z granicami rozpoznania sprawy przez sąd, bowiem te ostatnie są często szersze od zakresu zaskarżenia. Dzięki przepisowi art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd I instancji jest zatem nie tylko uprawniony do wykroczenia poza granice zaskarżenia, lecz ma taki obowiązek. Uchybienie temu obowiązkowi stanowi natomiast naruszenie przytoczonego przepisu.
Podnieść jednak należy, iż przepis ten jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem przepisu, którego naruszenia przez organy Sąd I instancji nie zauważył. W niniejszej sprawie, skarżący nie przytoczył natomiast przepisów, których naruszenia Sąd nie dostrzegł. Powołał się wprawdzie na przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa jako uzasadniający stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, lecz nie uzasadnił przyczyn, z powodu których decyzja ta mogła być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa. W tej natomiast sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny, który jak podano na wstępie uzasadnienie jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, za wyjątkiem zaistnienia podstaw do stwierdzenia nieważności - nie ma obowiązku odnieść się do tezy skarżącego, która nie jest poparta żadnym uzasadnieniem. Jak można przypuszczać z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie skarżący wiąże naruszenie art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z naruszeniem przez organ odwoławczy art. 80 kpa poprzez dowolne przyjęcie przez ten organ, że Z. R. w okresie od dnia 21 listopada 2002 r. do dnia 10 maja 2004 r. nie był zameldowania na pobyt stały w C. przy ul. S. i tym samym art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji przy wyrokowaniu błędnego stanu faktycznego.
Mając to na uwadze, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wbrew przekonaniu skarżącego, Sąd I instancji podziela jego stanowisko, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 1476/02, wiąże organy administracji publicznej, co znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w którym Sąd ten podniósł, iż w dacie wszczęcia postępowania w przedmiocie wymeldowania organy administracji publicznej nie były one związane decyzjami w sprawie cofnięcia czynności materialno-technicznej zameldowania Z. R., gdyż te zostały uchylone przedmiotowym wyrokiem. Wbrew twierdzeniom skarżącego, przedmiotowe ustalenie nie mogło też stanowić podstawy uchylenia zarówno decyzji organu odwoławczego, jak i decyzji organu I instancji, gdyż obydwa te organy opierały podstawę swojego rozstrzygnięcia na sprzecznej ze sobą interpretacji znaczenia faktu przywrócenia zameldowania Z. R. w C. przy ul. S. Tylko organ odwoławczy przyjął, wbrew stanowisku skarżącego zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej, iż Z. R. w okresie od dnia 21 listopada 2002 r. do dnia 10 maja 2004 r. nie był zameldowania na pobyt stały w C. przy ul. S. W konsekwencji, zarzut skarżącego związany z podstawą uchylenia w niniejszej sprawie także decyzji organu I instancji uznać należy za nieuzasadniony, także z tego powodu, że zarzuty skargi kasacyjnej nie wiążą się w żaden sposób z próbą podważenia rzeczywistych przyczyn dla których Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję.
Podnieść natomiast należy, iż podstawą uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zaskarżonej decyzji było naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a konkretnie przepisów art. 107 § 3 kpa oraz art. 77 § 1 i 80 kpa. W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji podniósł bowiem, iż uzasadnienie decyzji, które nie pozwala ustalić motywów rozstrzygnięcia organu odwoławczego uniemożliwia Sądowi kontrolę poprawności stanowiska organu odwoławczego w tym zakresie. Z tych też powodów Sąd I instancji nie badał w istocie legalności decyzji organu I instancji oraz zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, odstąpił też od merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy. Stwierdzone uchybienia uzasadnienia decyzji organu odwoławczego uniemożliwiły bowiem Sądowi ocenę jej legalności. Skarżący nie podważył natomiast poczynionych w tym zakresie ustaleń Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny, związany podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej, nie może zatem podjąć się oceny zasadności rozstrzygnięcia Sądu I instancji w tym zakresie.
Za nietrafny uznać natomiast należy zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 134 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie, uchylenie zaskarżonej decyzji nie naruszyło zakazu reformationis in peius, gdyż orzeczenie Sądu I instancji, zgodne z wnioskiem skarżącej, nie było dla niej niekorzystne. Z uwagi na brak zasadności zarzutu naruszenia przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy, za zbędne uznać należy rozważania, czy w warunkach niniejszej sprawy możliwe byłoby bez naruszenia wskazanego zakazu uchylenie zarówno decyzji organu odwoławczego, jak i decyzji organu I instancji.
W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.250 powołanej ustawy. Wysokość kosztów nieopłaconej w kwocie 120 zł. wraz z należnym podatkiem VAT ustalona została w oparciu o przepis § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt.2 lit b oraz § 2 ust.2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło