II SA/Gd 605/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, asesor Krzysztof Retyk (spr.), Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku przedemerytalnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Pana J. L. od decyzji z dnia 12.02.2003 r. nr [...] r. wydanej z upoważnienia Starosty przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w S. w sprawie odmowy przyznania stronie praw do zasiłku przedemerytalnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, iż w dniu 14.01.2000 r. skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako bezrobotny z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 22.01.2002 r. Podczas rejestracji skarżący przedłożył świadectwo pracy z ostatniego miejsca zatrudnienia wystawione w dniu 12.01.2002 r. przez "A" w B., z którego wynikało, że skarżący pozostawał w stosunku pracy w okresie od 10.01.2000 r. do 12.01.2002 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w drodze wypowiedzenia przez zakład pracy w oparciu o przepis art. 10 ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu prac. W dniu 22.01.2003 r. skarżący złożył wniosek do Kierownika Urzędu Pracy w S. o przyznanie zasiłku przedemerytalnego . Decyzją z dnia 12 lutego 2003 r. organ I instancji odmówił przyznania prawa do zasiłku stwierdzając, iż do dnia 12 stycznia 2002 r , skarżący był nadal w stosunku pracy. Organ II instancji wskazał iż w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący stwierdził, że ostatni pracodawca nieprawidłowo rozwiązał z nim umowę o pracę i na dowód tego załączył wypowiedzenie warunków pracy na druku" Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem" , które otrzymał 28.12.2001 r. i z którego wynika, że pracodawca rozwiązuje z nim umowę o pracę zawartą w dniu 10.01.2001 r. z zachowaniem dwu tygodniowego okresu wypowiedzenia a termin ten upłynie w dniu 12.01.2002 r. Według skarżącego 14 dniowy okres wypowiedzenia powinien się skończyć 11.01.2002 r. a nie 12.01.2002r. Ponadto załączył sprostowane świadectwo pracy od ostatniego pracodawcy wystawione w dniu 11.01.2002 r., z którego wynika, że pozostawał w stosunku pracy w okresie od 10.01.2000 r. do 11.01.2002 r. Podkreślił że spełniał warunki niezbędne do otrzymania zasiłku przedemerytalnego tzn. okres zatrudnienia 30 lat, umowa o pracę rozwiązana z przyczyn ekonomicznych, okres zatrudnienia w warunkach szkodliwych dla zdrowia powyżej 15 lat. Jego zdaniem nie został zachowany przepis ustawy o zatrudnieniu przeciwdziałaniu bezrobociu mówiący o tym, że z uprawnień do zasiłku przedemerytalnego mogą skorzystać bezrobotni, którzy byli zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy do dnia 12.01.2002 r. Organ II instancji wskazując podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia stwierdził, iż art. 2 ust. l pkt 2 lit. c ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56, Nr 42, poz. 475, Nr 89, poz. 973, Nr 100, poz. 1080, Nr 122, poz. 1323 i 1325, Nr 128) stwierdzał, że ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym oznaczał to osobę, o której mowa wart. l ust. 2 pkt I i 2 ustawy, nie zatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, nie uczącą się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 13 w związku z art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. z dnia 29 grudnia 2001 r Dz.U.01.154.1793) w ustawie z dnia 14 grudnia 1994r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56, Nr 42, poz. 475, Nr 89, poz. 973, Nr 100. poz. 1080, Nr 122, poz. 1323 i 1325, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1793 oraz z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 74, poz. 675, Nr 113, poz. 984, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679) z dniem 01.01.2002 r. skreślono art. 37 j, regulujący warunki i samą możliwość przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Art. 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. z dnia 29 grudnia 2001 r Nr 154 poz.1793) stanowi, że osoby które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (ustawa weszła w życie 01.01.2002 r. o czym stanowi jej art. 12) zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego , świadczenia przedemerytalnego lub stypendium nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z dnia 22 stycznia 2003 r. Dz.U.03.6.65) prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. , przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Organ II instancji wskazał, iż art. 37 j ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r.. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56, Nr 42, poz. 475, Nr 89, poz. 973, Nr 100, poz. 1080, Nr 122, poz. 1323 i 1325, Nr 128, poz. 1405) stanowił, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1/ posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2/ posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Skarżący co prawda 'zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako bezrobotny ale w dniu 14.01.2002 r. Jednym z warunków wymaganych do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, zgodnie z art. 37 j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do l stycznia 2002 r. było spełnienie warunków koniecznych do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, a zatem tylko osobie zarejestrowanej jako bezrobotna w Urzędzie Pracy przysługuje status bezrobotnego. W potocznym sensie tego słowa "bezrobotnym" jest każdy pozostający bez pracy. Natomiast w rozumieniu art. 2 ust.! pkt 2 w/w ustawy, aby posiadać status bezrobotnego trzeba spełnić szereg w/w wymogów tego przepisu w tym zarejestrowanie się w Powiatowym urzędzie Pracy. Z uwagi na powyższe organ II instancji stwierdził, iż skarżący do dnia 12 stycznia 2002 r. nie spełnił wymogu art. 2 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56, Nr 42, poz. 475, Nr 89, poz. 973, Nr 100, poz. 1080, Nr 122, poz. 1323 i 1325, Nr 128, poz. 1405) ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu albowiem nie posiadał statusu osoby bezrobotnej , gdyż w tym czasie nie był zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Oznacza to również zdaniem organu II instancji, że skarżący nie spełniał wymogów art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z dnia 22 stycznia 2003 r. Nr 6 poz. 65) niezbędnych do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Z uwagi na nieistnienie w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym od 13.01.2002r. , a tym samym w dniu rejestracji strony w Urzędzie Pracy, tj. 14.01.2002 r., instytucji prawnej prawa do zasiłku przedemerytalnego brak było podstaw prawnych dla przyznania go skarżącemu. W skardze na decyzję Wojewody z dnia 25.03.2003 r. [...] skarżący zarzucił jej naruszenie art. 2, 31, ust. 2 i 71 ust. I Konstytucji R.P. oraz wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Starosty przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia 12.02.2003 r. [...] r. W ocenie skarżącego w/w ustawy naruszają przepisy Konstytucji RP gdyż zmiany wprowadzone w przepisach powodują tak znaczną modyfikację praw obywateli bez okresu dostosowawczego oraz naruszają wynikające z zasady państwa prawnego nakaz ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa, zwłaszcza że pierwsza zmiana została opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 29. 12. 200 l r., a więc trzy dni przed wejściem w życie ustawy , co i tak uniemożliwiło obywatelom zapoznanie się z treścią usta\\')' gdyż ogólnie dostępny Dziennik Ustaw był dopiero ok. 12.01. 2002r. gdy dotarł do Urzędów Gmin i Urzędów Pracy, a więc dwa tygodnie po wejściu w życie ustawy i nie zmienia tego fakt że w późniejszym okresie przeniesiono okres wejścia w życie ustawy na dzień 12. Ol. 2002 r., który był dodatkowo dniem wolnym od pracy, co uniemożliwiło zainteresowanym dokonania rejestracji w Urzędzie Pracy. Mając na uwadze fakt, że z zasiłków przedemerytalnych korzystają osoby z dużym stażem pracy, a więc również w dość zaawansowanym wieku, które nie mogą liczyć na zatrudnienie należy uznać, że zmiana przepisów pozbawiająca ich i ich rodzin stałego Zdaniem skarżącego art. 71 ust. 1 Konstytucji znajduje się w Rozdziale określającym wolności obywateli, które można ograniczyć jedynie ze względu na bezpieczeństwo państwa bądź ochronę zdrowia lub moralności publicznej (art. 31 ust. 3). Natomiast zmiany dokonane ustawą z dnia 17. 12. 2001 r. nie zostały podyktowane żadną z przesłanek wymienionych wart. 31 ust. 3 Konstytucji, a więc wbrew postanowieniom Konstytucji ograniczają wolności obywateli jedynie ze względów ekonomicznych. Mając na uwadze fakt, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio należy uznać, że wszelkie przepisy niezgodne z Konstytucją nie mogą stanowić obowiązków ani też ograniczać wolności bądź praw obywateli i z tych względów skargę należy uznać za konieczną i uzasadnioną. Sąd zważył, co następuje. Skarga Pana J. L. jest nie zasadna. Sąd na podstawie art. 134.§1. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U.02.153,1270, z póź.zm) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Z akt sprawy wynika, że zarówno organ I oraz II instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa zawartych w ustawie z dnia 17 grudnia 2001 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. z dnia 29 grudnia 2001 r Dz.U.01.154.1793), ustawie z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z dnia 22 stycznia 2003 r. Dz.U.03.6.65) oraz ustawie z dnia 14 grudnia 1994r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56, Nr 42, poz. 475, Nr 89, poz. 973, Nr 100. poz. 1080, Nr 122, poz. 1323 i 1325, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1793 oraz z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 74, poz. 675, Nr 113, poz. 984, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679). Bezspornym jest to, iż w dniu 14.01.2000 r. skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako bezrobotny prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 22.01.2002 r. oraz i to, że pozostawał w stosunku pracy w okresie od 10.01.2000 r. do 12.01.2002 r. Tym samym nie spełnił warunków do nabycia prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 200 l r. zgodnie z mi. 3 ustawy nowelizującej z dnia 20 grudnia 2002 r., albowiem nie zarejestrował się jako bezrobotny do dnia 12 stycznia 2002 r. Należy zwrócić uwagę, że ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z dnia 22 stycznia 2003 r. Dz.U.03.6.65) oparta na projekcie rządowym, zawiera szereg zmian natury organizacyjnej, systemowych i porządkowej w zakresie funkcjonowania systemu przeciwdziałania bezrobociu. Spośród najważniejszych zmian wprowadzanych nowelizacją należy wymienić: włącznie gmin do kręgu podmiotów, które mają współdziałać w realizacji zadań określonych w ustawie, wprowadzenie zasady ustalania przez wojewódzki urząd pracy kwot środków Funduszu Pracy dla samorządów powiatowych tego województwa na finansowanie programów aktywnego przeciwdziała bezrobociu i innych fakultatywnych zadań, dodanie nowej przesłanki pozbawienia statusu bezrobotnego starosta mógł pozbawić tego statusu osobę, która dwukrotnie odmówi bez uzasadnionej przyczyny udziału w szkoleniu, stażu lub programie specjalnym, wprowadzenie zasady, iż okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych ulega skróceniu o okres zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych i robót publicznych przypadających na okres, w którym przysługiwałby zasiłek, odstąpienie od refundowania pracodawcom ze środków Funduszu Pracy dodatków i premii wypłacanym opiekunom praktyk uczniowskich. Jednakże najważniejszą zmianą jest art. 3 nowelizacji, który wychodził naprzeciw wnioskom złożonym do Trybunału Konstytucyjnego w związku ze zbyt krótkim okresem vacatio legis ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. zmieniającej m. in. ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która została opublikowana w dniu 29 grudnia 2001 r, a weszła w życie l stycznia 2002 r. i zniosła możliwość uzyska prawa do zasiłku przedemerytalnego. Przepis art. 3 został tak skonstruowany, aby zagwarantować prawo do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego tym osobom, które spełniłyby warunki do ich uzyskania na zasadach sprzed l stycznia 2002 r. gdyby ustawa weszła w życie 14 dni po Jej opublikowaniu (stąd data 12 stycznia 2002 r.), niemniej jednak prawo do takich świadczel1 przysługiwałoby, zgodnie z art. 3 ust. 2, najwcześniej od wejścia wżycie niniejszej ustawy. Nie ulega również wątpliwości, iż organy I i II instancji prawidłowo przyjęły, iż termin rozwiązania umowy o pracę upływał 12 stycznia 2002 r. Należy wskazać, iż przepis art. 36 § 2 I kodeksu pracy wprowadza terminy wypowiedzenia umowy. Stanowi, iż okresy wypowiedzenia każdej umowy kończą się w sobotę lub w ostatnim dniu miesiąca. Zredagowanie tego przepisu wskazuje, iż terminy te będą miały zastosowanie zawsze, niezależnie od tego, czy okres wypowiedzenia jest ustawowy, czy też wprowadzony układem zbiorowym pracy lub nawet umową. Wprowadzenie tym przepisem terminu wypowiedzenia (sobota lub ostatni dzień miesiąca) powoduje, że przewidziany okres wypowiedzenia może ulec przedłużeniu ponad okres przewidziany prawem lub umową. Przykładowo, trzymiesięczny okres wypowiedzenia złożonego 15 stycznia upłynie z końcem kwietnia a dwutygodniowy okres wypowiedzenia złożonego w dniu 28 grudnia 2001 r. mija nie 11 stycznia 2002 r. w piątek ale 12 stycznia 2002 r. w sobotę. Należy zwrócić uwagę, iż przepis art. 36 § 2 l kodeksu pracy jest normą bezwzględnie obowiązującą a zatem strony stosunku pracy nie mogą terminu końcowego wypowiedzenia inaczej swobodnie kształtować np. wypowiadając umowę o pracę z dwutygodniowym wypowiedzeniem stwierdzić, iż umowa zostanie rozwiązana w środę a powinna zgodnie z kodeksem pracy zawsze w sobotę lub ostatni dzień miesiąca jeżeli okres wypowiedzenia wynosi 30 dni. Bez znaczenia prawnego w przedmiotowej sprawie, ze względu na w/w przepisy mające w niej zastosowanie jest okoliczność sprostowania świadectwa od ostatniego pracodawcy strony przez zmianę daty rozwiązania stosunku pracy na dzień 11.0 1.2002 r. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak wyżej.