II SA/Gd 619/13
WyrokWSA w Gdańsku2014-04-24
Skład orzekający: Jolanta Górska, Katarzyna Krzysztofowicz, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na naprawie dwóch kominów i fragmentu dachu w budynku mieszkalnym, wykonane w trybie pilnym na podstawie zaleceń technicznych, stanowią samowolę budowlaną wymagającą nałożenia obowiązków legalizacyjnych na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, czy też mogą zostać uznane za roboty remontowe wykonane prawidłowo, nie wymagające takich obowiązków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że roboty budowlane polegające na naprawie dwóch kominów i fragmentu dachu, wykonane w 2009 r. w trybie pilnym na podstawie zaleceń technicznych i opinii kominiarskich, zostały przeprowadzone prawidłowo, zgodnie ze sztuką budowlaną i przepisami technicznymi. W związku z tym, mimo że mogły wymagać zgłoszenia, brak było podstaw do nałożenia obowiązków legalizacyjnych na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, a postępowanie legalizacyjne mogło zostać zakończone stwierdzeniem braku takiej konieczności.Stan faktyczny
Skarżąca J. G. wniosła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sprawa dotyczyła robót budowlanych wykonanych w 2009 r. przez poprzednich właścicieli lokalu nr [...] polegających na naprawie dwóch kominów i fragmentu dachu. Organ I instancji uznał, że były to roboty bieżące, nie wymagające zgłoszenia. Organ II instancji uchylił tę decyzję, uznając, że roboty mogły wymagać zgłoszenia, ale nie stwierdził konieczności nałożenia obowiązków legalizacyjnych. Skarżąca zarzucała uchybienia proceduralne i nieprawidłową ocenę stanu technicznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Sekretarz Sądowy Izabela Adamowicz, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę.
J. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 czerwca 2013 r. uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2013 r. stwierdzającą brak podstaw do nałożenia na A. i K. Z. obowiązków w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i orzekającą co do istoty poprzez stwierdzenie braku podstaw do nałożenia obowiązków w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego w związku z wykonaniem w 2009 r. robót budowlanych obejmujących naprawę dwóch kominów i fragmentu dachu w części budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. P. w M.
Zaskarżona decyzja podjęta została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W następstwie wniosku z dnia 19 września 2012 r. J. G. - właścicielki lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w M. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2012 r. wszczął postępowanie w sprawie wykonania przez ówczesnych właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...] – A. i K. Z. robót budowlanych obejmujących remont dwóch kominów i części dachu w/w budynku.
W trakcie prowadzonego postępowania dotyczącego remontu kominów i dachu stwierdzono, że omawiany obiekt jest budynkiem mieszkalnym, wielorodzinnym, jednopiętrowym z poddaszem nieużytkowym, podpiwniczonym, w zabudowie wolnostojącej, w którym są cztery lokale mieszkalne. W dniu 13 grudnia 2012 r. organ I instancji przeprowadził oględziny, w trakcie których stwierdził, że w pionie lokali mieszkalnych nr [...] i [...] znajdują się dwa kominy przynależne do tych lokali mieszkalnych i piwnic pod nimi. Ustalono ponadto, że powyższe kominy zostały naprawiane wiosną 2009 r. przez ówczesnych właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...] wraz z fragmentami dachu. Podczas oględzin sprawdzono bieżący stan techniczny kominów oraz dachu budynku. W ścianach zewnętrznych kominów nie zaobserwowano nieprawidłowości. W oparciu o przeprowadzone oględziny oraz zgromadzoną dokumentację w postaci:
1. oceny stanu technicznego sporządzonego w lutym 2009 r. przez M. S. wraz z kosztorysem inwestorskim określającym zakres robót związanych z remontem kominów i połowy dachu przedmiotowego budynku,
2. zalecenia nr [...] Zakładu Usług Kominiarskich z dnia 17 lutego 2009 r. nakazującego pilne przemurowanie kominów ponad dach,
3. kopii rachunku za wykonane roboty budowlane z dnia 2 kwietnia 2009 r.,
4. wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 25 sierpnia 2009 r. zasądzającego od poprzednich właścicieli lokalu nr [...] na rzecz A. Z. kwotę z tytułu udziału w poniesionych kosztach na rzecz naprawy uszkodzonych elementów, tj. dachu i kominów, protokołu z rocznej kontroli okresowej z dnia 14 lutego 2009 r. przeprowadzonej przez M. S.,
5. opinii kominiarskiej nr [...] z dnia 28 września 2009 r.,
6. protokołu nr [...] z dnia 12 listopada 2010 r. z okresowej kontroli przewodów kominowych sporządzonej przez mistrza kominiarskiego Z.F., protokołu z okresowej kontroli rocznej z dnia 6 grudnia 2010 r. stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul [...] w M. sporządzonego przez B. K.,
7. protokołu z okresowej kontroli przewodów kominowych z dnia 23 kwietnia 2012 r. sporządzony przez mistrza kominiarskiego D. G.,
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wykonane roboty budowlane przez poprzedników prawnych obecnych właścicieli lokalu nr [...] w 2009 r., polegające na uszczelnieniu pokrycia dachowego w części dachu znajdującego się nad lokalami nr [...] i [...] wraz z wykonaniem niezbędnych obróbek blacharskich kominów, uszczelnieniem i czyszczeniem rynien oraz naprawę dwóch kominów w częściach ponad dachem stanowiły bieżącą naprawę, a nie remont, a więc nie wymagały zgłoszenia właściwemu organowi. Zdaniem organu I instancji roboty związane z naprawą kominów i dachu wskazanego budynku wynikały z obowiązków właściciela związanych z utrzymaniem obiektu w należytym stanie technicznym, o którym stanowi art. 5 ust. 2 i art. 62 ust. 1 Prawa budowlanego.
Decyzją z dnia 12 kwietnia 2013 r., nr [...], organ I instancji stwierdził brak podstaw prawnych do nałożenia na A. i K. Z. obowiązków w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w odniesieniu do wykonanych w 2009 r. robót budowlanych obejmujących naprawę dwóch kominów i fragmentu dachu w części budynku mieszkalnego nr [...] w M. przy ul. [...], gdyż powyższy zakres robót stanowił naprawę bieżącą likwidującą zagrożenie w trybie art. 70 ust. 1 Prawa budowlanego, wynikającą z obowiązku właściciela obiektu określonego w treści art. 5 ust. 2, w związku z czym nie wymagał uprzedniego zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej ani uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ miał w tym względzie na uwadze koszt wykorzystanych materiałów, a także ilość cegieł użytych do przemurowania komina, które świadczyły o niewielkim zakresie robót, które w jego ocenie stanowiły naprawę bieżącą, likwidującą stan zagrożenia wynikający z uszkodzeń budynku. Organ I instancji podkreślił, że roboty związane z naprawą dachu zostały wykonane z uwagi na jednoznaczne zalecenia wynikające z oceny stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego dokonanej w trakcie rocznej kontroli budynku przeprowadzonej w dniu 14 lutego 2009 r. przez M. S., która ujawniła zły stan dachu oraz kominów, a także ze względu na opinię mistrza kominiarskiego W. R. z dnia 17 lutego 2009 r. nakazującą w trybie pilnym remont kominów w częściach ponad dachem. Wykonane roboty obejmowały naprawę dwóch kominów ponad dachem oraz naprawę pokrycia dachowego z uzupełnieniem dachówek oraz obróbek blacharskich, oczyszczeniem i poprawieniem zamocowania oraz wyprofilowaniem rynien.
W odniesieniu do naprawy dachu organ wskazał, że stan orynnowania oraz obróbek blacharskich nie budzi zastrzeżeń. Organ stwierdził jednocześnie, że przeprowadzone po naprawie kominów - w dniu 28 września 2009 r. - oględziny mistrza kominiarskiego R. S. nie wykazały nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego tych dwóch kominów.
Z tych tez względów organ stwierdził, że brak jest podstaw do nałożenia dodatkowych obowiązków wynikających z art. 51 Prawa budowlanego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. G., zarzucając zaskarżonej decyzji liczne uchybienia proceduralne, a przede wszystkim kwestionując ustalenia organu I instancji w zakresie stanu faktycznego, jako że zostały oparte o niepełny materiał dowodowy. Zdaniem skarżącej naprawa dachu została przeprowadzona nieudolnie, co miało wpływ na stan techniczny przedmiotowego budynku mieszkalnego.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 27 czerwca 2013 r., [...], uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł się o braku podstaw do nałożenia obowiązków w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w związku z wykonaniem w 2009 r. robót budowlanych obejmujących naprawę dwóch kominów i fragmentu dachu w części budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w M.
Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przywołał dyspozycję art. 61 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którą właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust. 2 w/w ustawy, tj. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, a w szczególności w zakresie związanymi wymaganiami o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Organ wskazał, że w protokole z rocznej kontroli budynku przeprowadzonej w dniu 14 lutego 2009 r. stwierdzono, że stan pokrycia dachowego oraz kominów jest bardzo zły oraz że pokrycie jest nieszczelne, a występujące w nim ubytki dachówek i gąsiorów powodują obniżenie jego wartości użytkowej. Odnosząc się do stanu technicznego kominów wskazano, że murowane kominy są zniszczone, zaś luźne cegły stanowią zagrożenie dla osób przebywających wokół budynku, zalecając pilną naprawę kominów oraz pokrycia dachowego. Wskazano również na opinię kominiarzy z dnia 17 lutego 2009 r., w której stwierdzono, że usterki i zaniedbania w stanie technicznym urządzeń grzewczo-kominowych grożą niebezpieczeństwem powstania pożaru, a w związku z tym należy pilnie usunąć wyszczególnione braki i pilnie przemurować kominy ponad dachem. W protokole pokontrolnym zalecono natychmiastowe przemurowanie kominów w całości, przełożenie pokrycia ceramicznego, przełożenie gąsiorów ceramicznych oraz wymianę obróbek kominów i pasów nadrynnowych.
Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że przemurowanie kominów oraz naprawa części dachu wraz z wykonaniem niezbędnych obróbek blacharskich, uszczelnieniem i czyszczeniem rynien na omawianym budynku mieszkalnym stanowi bieżącą konserwację nie wymagającą zgłoszenia. Jakkolwiek inwestorzy tych robot niewątpliwie działali pod presją uwag i zaleceń zawartych zarówno w ocenie stanu technicznego oraz opinii kominiarzy (dokumenty te w sposób jednoznaczny wskazywały na konieczność natychmiastowego przemurowania kominów w całości), jednakże wobec braku jednoznacznych dowodów wskazujących, że w/w roboty na dachu budynku wynikały wprost z art. 70 Prawa budowlanego organ odwoławczy przyjął, że zostały one wykonane bez zgłoszenia.
Organy odwoławczy wyjaśnił jednak, że pomimo odmiennej oceny prawnej przeprowadzonych robót budowlanych organ I instancji zobowiązany był ocenić, czy roboty te zostały wykonane prawidłowo i zgodnie ze sztuką budowlaną. Wykonując tę powinność, organ I instancji, w oparciu o ustalenia dokonane podczas oględzin oraz protokoły wykonane już po realizacji robót związanych z naprawą w kwietniu 2009 r. dwóch kominów oraz części pokrycia dachowego uznał, że powyższe roboty zostały wykonane prawidłowo i zgodnie ze sztuką budowlaną. W ocenie organu odwoławczego stanowisko to potwierdza opinia kominiarska z dnia 28 września 2009 r. wykonana przez R. S., protokół z kontroli przewodów kominowych z dnia 12 listopada 2010r., protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych z dnia 23 kwietnia 2012 r. sporządzony przez mistrza kominiarskiego D. G., protokół z okresowej kontroli polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego elementów budynku z dnia 6 grudnia 2012 r. wykonana przez B. K. Wskazane wyżej opinie w zakresie oceny stanu technicznego kominów wyremontowanych wiosną 2009 r. są zgodne. Wynika z nich jednoznacznie, że stan techniczny kominów od strony północnej jest dobry i zadawalający, natomiast zastrzeżenia opiniujących dotyczą kominów od strony południowej, w pionie lokali mieszkalnych nr [...] i [...], zatem nieremontowanych w 2009 r.
W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że zarzuty strony odwołującej nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Według organu odwoławczego nie znalazły również potwierdzenia wnioski formułowane w odwołaniu, że przyczyną uszkodzeń kominów i dachu było funkcjonowanie w tym budynku drukarni, jak też uwagi o nieudolnych naprawach fragmentu czterospadowego dachu w części budynku. Natomiast podnoszona w odwołaniu kwestia dotycząca zmiany sposobu użytkowania w/w pomieszczenia znajdującego się w piwnicy przedmiotowego budynku mieszkalnego na lokal użytkowy była przedmiotem odrębnego postępowania i została już zakończona w trybie przepisów art. 71 Prawa budowlanego (zmiana sposobu użytkowania).
Organ odwoławczy podkreślił, że inwestorzy wykonanych robót przestali być właścicielami lokalu nr [...], zaś nowymi właścicielami lokalu nr [...] zostali M. i M. Cz. W tej sytuacji, gdy decyzja orzekająca o braku podstaw do nałożenia obowiązków nie nakłada żadnych obowiązków, organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i doprecyzował orzeczenie o braku podstaw do nałożenia obowiązków w oparciu o art. 51 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane w związku z wykonaniem w 2009 r. robót budowlanych obejmujących naprawę dwóch kominów i fragmentu dachu w części budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w M.
W skardze J. G. zarzuciła uchybienia procesowe w zakresie zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sprawie. Przede wszystkich skarżąca zarzuciła, że stan techniczny dachu i kominów oceniony został na podstawie dokumentów, w których sporządzaniu nie brali udziału i nie byli informowani o ich powstawaniu pozostali współwłaściciele budynku przy ul. [...]. W szczególności odnosiła to do protokołu z rocznej kontroli, która ujawniła nieprawidłowości i sformułowała zalecenia w zakresie podjęcia działań koniecznych do usunięcia nieprawidłowości w obrębie części dachu i dwóch kominów. Skarżąca podważyła ocenę organu odwoławczego, że kwestionowane roboty budowlane wykonane zostały prawidłowo, zgodnie ze sztuką budowlaną i usunęły nieprawidłowości w stanie technicznym budynku. Skarżąca ponownie zarzuciła, że organy rozpoznając sprawę nie uwzględniły wpływu wykorzystywania pomieszczeń w budynku na drukarnię w latach 1993-2012, co zdaniem skarżącej w ewidentny sposób pogorszyło stan przewodów kominowych i wywierało negatywny wpływ na stan techniczny całego budynku. Według skarżącej nie było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji, albowiem zaistniała w sposób ewidentny samowola budowlana wymagała podjęcia działań legalizacyjnych.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie znajdując potwierdzenia dla zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Oceniając w świetle przedstawionych kryteriów legalność zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie naruszył prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Kontrolowane postępowanie administracyjne w sprawie wykonanych w 2009 roku robót budowlanych obejmujących naprawę dwóch kominów i fragmentu dachu w części budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w M. odbywało się na warunkach i w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), zwanej dalej "Prawem budowlanym".
Kontroli legalności poddano decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, w której uchylono decyzję organu nadzoru budowlanego pierwszej instancji i stwierdzono brak podstaw do nałożenia obowiązków w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Decyzja ta zakończyła postępowanie naprawcze, wszczęte w następstwie wniosku skarżącej, dotyczące wyłącznie robót budowlanych przeprowadzonych w 2009 r. przez ówczesnych właścicieli lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w M., które polegały na naprawie dwóch kominów i fragmentu dachu w części wskazanego budynku mieszkalnego.
Ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wynika, że A. i K. Z. w 2009 r. przeprowadzili remont dwóch kominów i części dachu wskazanego budynku. Powyższe prace wykonano w związku z zaleceniami zawartymi w "Ocenie stanu technicznego" sporządzonej w lutym 2009 r. przez posiadającego uprawnienia budowlane M. S. oraz zgodnie z zaleceniami opinii z dnia 17 lutego 2009 r. mistrza kominiarskiego W. R. nakazującej w trybie pilnym remont kominów w częściach ponad dachem. M. S. stwierdził nieszczelność pokrycia dachowego, ubytki dachówek oraz obluzowanie cegieł w kominach, które stanowi zagrożenie dla osób znajdujących się przy obiekcie. Mistrz kominiarski stwierdził natomiast usterki w stanie technicznym urządzeń grzewczo-kominowych grożące niebezpieczeństwem powstania pożaru.
W ocenie Sądu organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji w ujawnionej sytuacji faktycznej w prawidłowy sposób wszczął i przeprowadził postępowanie legalizacyjne w trybie art. 51 Prawa budowlanego. W przypadku bowiem wykonania innych robót budowalnych niż budowa obiektu budowlanego lub jego części organy winny prowadzić postępowanie według trybu uregulowanego w art. 50 – 51 Prawa budowlanego. Przy czym podkreślenia wymaga, że tryb ten odnosi się do robót budowlanych wykonanych:
1. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
2. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
3. na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.
Istotą postępowania unormowanego w art. 51 Prawa budowlanego jest usunięcie stanu samowoli budowlanej i doprowadzenie wykonywanych lub już wykonanych (zakończonych) robót do stanu zgodnego z prawem. W myśl art. 51 Prawa budowlanego, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian (ust. 1).
Zatem postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego zakończone może zostać w trojaki sposób. Gdy roboty nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem zastosowanie znajduje art. 51 ust. 1 pkt 1, wówczas organ nakazuje zaniechanie dalszych robót (co w stosunku do prac już wykonanych raczej nie znajduje zastosowania), rozbiórkę obiektu lub doprowadzenie do stanu poprzedniego. W takiej sytuacji wydana decyzja kończy postępowanie legalizacyjne w sposób negatywny.
Jeżeli natomiast możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, wówczas postępowanie legalizacyjne ma charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności organ wydaje decyzję w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wydanie takiej decyzji winno już zatem być poprzedzone ustaleniami faktycznymi co do możliwości zalegalizowania samowoli. W tej sytuacji organ działając w oparciu o treść art. 81c Prawa budowlanego może zażądać od inwestora stosownego dokumentu związanego z prowadzeniem robót, a w szczególności ekspertyzy wskazującej czy roboty budowlane wykonane zostały w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ludzi lub mienia lub niezagrażający środowisku, a zatem czy wykonane zostały zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi i z tzw. "sztuką budowlaną".
Po jej złożeniu i dokonaniu stosownych ustaleń organ jest uprawniony do wydania na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, jeżeli konieczność taka zachodzi. Decyzja ta nie legalizuje jednak samowoli i nie załatwia sprawy. Kończy ona zaledwie pierwszy etap postępowania. Właściwa decyzja legalizacyjna wydawana jest w oparciu o przepis art. 51 ust. 3 ustawy, orzeka ona albo o wykonaniu obowiązku, albo w przypadku jego niewykonania, nakazuje rozbiórkę obiektu lub jego części lub doprowadzenie do stanu poprzedniego (w odniesieniu do prac już wykonanych przewidziane w przepisie rozstrzygnięcie o nakazie zaniechania dalszych robót nie znajduje uzasadnienia).
Natomiast w sytuacji ustalenia przez organ, iż nie zachodzi konieczność wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, organ również w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego wydaje decyzję stwierdzającą brak takiej konieczności. Uprawnienie organów do zakończenia postępowania orzeczeniem o takiej treści potwierdza stanowisko sądów administracyjnych wyrażone m.in. w wyroku NSA z dnia 15 listopada 2006 r. II OSK 1344/05, wyroku WSA w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2007 r. II SA/Gl 684/07, a także wyroku NSA z 15 czerwca 2010 r. II OSK 1012/09 (orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustalenia poczynione w przedmiotowej sprawie podczas oględzin w dniu 13 grudnia 2012 r. oraz treść protokołów sporządzonych z kontroli przeprowadzonych bezpośrednio po realizacji robót budowalnych związanych z naprawą w kwietniu 2009 r. skłoniły organy obu instancji do stwierdzenia, że powyższe roboty budowlane zostały wykonane prawidłowo, zgodnie z przepisami techniczno – budowlanymi i ze sztuką budowlaną. Materiał, który posłużył do sformułowaniu powyższego wniosku to opinia kominiarska z dnia 28 września 2009 r. wykonana przez R. S., protokół z kontroli przewodów kominowych z dnia 12 listopada 2010 r., protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych z dnia 23 kwietnia 2012 r. sporządzony przez mistrza kominiarskiego D. G. oraz protokół z okresowej kontroli stanu technicznego budynku z dnia 6 grudnia 2012 r. wykonany przez B.K.
Sąd, kontrolując rozstrzygnięcia podjęte w przedmiotowej sprawie, ocenę tę w pełni podziela. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że zgromadzone w aktach oceny techniczne przeprowadzonych w 2009 roku robót budowlanych nie budzą zastrzeżeń ani z formalnego, ani z merytorycznego punktu widzenia. Sporządzone zostały przez podmioty uprawnione, w sposób prawidłowy i kompleksowy. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodów, które podważałyby tezę o prawidłowo przeprowadzonych w 2009 roku robotach budowlanych w ramach remontu części dachu i dwóch kominów, które w rezultacie doprowadziły do usunięcia niepożądanego stanu niegodnego z prawem. Dowodów świadczących o prawidłowości przeprowadzonych robót nie mogą podważyć gołosłowne twierdzenia skarżącej zawarte w skardze. W takiej sytuacji zatem brak było podstaw prawnych do zastosowania dyspozycji art. 51 Prawa budowlanego.
W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe okoliczności, organ zobligowany był do zakończenia postępowania legalizacyjnego dotyczącego naprawy kominów i części dachu zaskarżoną decyzją, w której treści stwierdził brak konieczności nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności czy robót budowlanych.
W konsekwencji wydane przez organ rozstrzygnięcie uznać należało za prawidłowe i zgodne z prawem.
W konsekwencji stwierdzić należy, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy miała ocena prawidłowości wykonanych robót budowlanych. W tej zaś sytuacji drugorzędną kwestią jest ocena, czy przeprowadzone roboty budowlane wymagały zgłoszenia bądź uzyskania pozwolenia na budowę, albowiem ich przeprowadzenie wiązało się z usunięciem stanu zagrożenia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia mieszkańców. Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo zakwalifikował wykonane roboty budowlane jako roboty remontowe, a więc wymagające zgłoszenia. Wskazać przy tym należy, że nawet w sytuacji braku wymogu zgłoszenia, należało dokonać oceny stanu zagrożenia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia mieszkańców. Zarówno samowolne przeprowadzenie robót budowlanych, jak i wykonanie ich w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska uzasadniają bowiem zastosowanie trybu legalizacyjnego z art. 50-51 Prawa budowlanego. Dlatego też kluczową kwestią pozostała ocena zgodności przeprowadzonych robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego i wymogami technicznymi. Skoro zatem roboty budowlane z 2009 roku zostały wykonano przez podmioty uprawnione, w sposób prawidłowy i zgodny ze sztuką budowlaną, to w odniesieniu do tychże robót budowlanych brak było podstaw do wydawania nakazów na podstawie art. 51 Prawa budowlanego.
Natomiast odnosząc się kolejno do zarzutów skarżącej zawartych w skardze, Sąd zwraca uwagę, iż przedmiotem kontrolowanego w sprawie postępowania były wyłącznie roboty budowlane przeprowadzone przez właścicieli lokalu nr [...] w 2009 roku, polegające na naprawie dwóch kominów ponad dachem i części dachu w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w M. W konsekwencji Sąd skontrolował postępowanie przeprowadzone tylko w tym zakresie przez organy nadzoru budowlanego, poza zakresem swojej kognicji pozostawiając kwestię sposobu użytkowania pomieszczeń w budynku nr [...] i jego wpływu na stan techniczny całego budynku. Kwestie te stanowić mogą przedmiot odrębnego od kontrolowanego postępowania administracyjnego. W tym zaś zakresie Sąd nie dopatrzył się żadnych uchybień ze strony organów.
Sąd nie podzielił również zastrzeżeń skarżącej co do naruszenia uprawnień procesowych stron postępowania poprzez brak udziału wszystkich współwłaścicieli budynku nr [...] w sporządzaniu ekspertyz w zakresie stanu technicznego budynku, w tym ekspertyzy kominiarskiej z 2009 r. Organy nadzoru budowlanego, dokonując ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie, oparły się na wskazanych dokumentach dla wyjaśnienia przyczyn, które spowodowały przeprowadzenie kwestionowanych robót budowlanych i materiały te prawidłowo udostępniły stronom na zasadach ustalonych w przepisach regulujących postępowanie administracyjne.
Reasumując, Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy i wydał rozstrzygnięcie w oparciu o prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami wyrażonymi w Kpa, co oznacza m.in, że orzeczenia organów obu instancji były podejmowane na podstawie obowiązujących przepisów prawa, stan faktyczny sprawy został przez organy wyjaśniony w sposób dokładny i nie budzący wątpliwości, a skarżącej zapewniono czynny udział w postępowaniu. Z kolei skarżąca nie może upatrywać naruszenia normy art. 8 k.p.a. w niekorzystnym dla siebie rozstrzygnięciu.
Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło