II SA/Gd 62/26
WyrokWSA w Gdańsku2026-04-16
Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Dariusz Kurkiewicz, Wojciech Wycichowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku prawidłowo uchyliło decyzję Wójta Gminy Chojnice i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budowy pomostu?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku naruszyło art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie wykazało, że okoliczność zrealizowania inwestycji przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy ma istotne znaczenie dla sprawy, a także nie zweryfikowało prawidłowo funkcji usługowej planowanej inwestycji. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie miał podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.Stan faktyczny
M. B. wniosła sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, która uchyliła decyzję Wójta Gminy Chojnice o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla budowy pomostu. Wójt odmówił wydania decyzji, wskazując na brak spełnienia warunku kontynuacji funkcji usługowej oraz potencjalne wymogi decyzji środowiskowej. Kolegium uchyliło tę decyzję, uznając, że Wójt nie ustalił, czy inwestycja została już zrealizowana i czy ma ona funkcję usługową. Skarżąca zarzuciła, że Kolegium bezpodstawnie uchyliło decyzję organu I instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Sekretarz Sądowy Karolina Zielińska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze sprzeciwu M. B. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 1 grudnia 2025 r. nr SKO.450.239.2025 w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz sprzeciwiającej się M. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
M. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, którą uchylono w całości decyzję Wójta Gminy Chojnice w przedmiocie warunków zabudowy i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Sprzeciw wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Pismem z 1 października 2024 r. (uzupełnionym w dniu 13 listopada 2024 r.) N. B. i B. C. wnieśli o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie pomostu (przystani), służącego do cumowania jednostek pływających, na terenie części działek nr [...] i [...] z obrębu geodezyjnego C. ([...]), położonych w miejscowości C., gmina C.
W trakcie przeprowadzania analizy organ stwierdził, że w przypadku działki nr [...] obowiązuje uchwała nr XX/205/96 Rady Gminy w Chojnicach z dnia 13 czerwca 1996 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu zabudowy mieszkaniowej i letniskowej we wsi Charzykowy (Dz. Urz. Woj. Bydg. z 1996 r. nr 19 poz. 87), w związku z czym warunki zabudowy w drodze decyzji mogłyby być wydane wyłącznie dla części działki nr [...].
Pismem z 14 listopada 2024 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego.
W dniach 26 listopada i 6 grudnia 2024 r. do Urzędu Gminy w Chojnicach wpłynął sprzeciw stron wobec realizacji planowanej inwestycji. W wyniku powyższego oraz w wyniku wstępnej analizy wniosku, z której wyniknęły wątpliwości wymagające wyjaśnienia, pismem z 7 stycznia 2025 r. Inwestorzy zostali wezwani do złożenia wyjaśnień. W dniu 20 stycznia 2025 r. Inwestorzy, przez ustanowionego pełnomocnika, odpowiedzieli na wezwanie, odnosząc się również do protestów stron.
W dniu 11 marca 2025 r. Wnioskodawcy zmienili wniosek w zakresie przedmiotu inwestycji: "budowa pomostu (przystani) służącego do cumowania jednej prywatnej jednostki pływającej". Do wniosku dołączyli mapkę przedstawiającą sposób zagospodarowania terenu, na której określili teren podlegający przekształceniu 30 m.
W dniu 22 maja 2025 r. Wnioskodawcy zmniejszyli wykorzystanie linii brzegowej z 30 m na 19 m.
W dniu 30 maja 2025 r. zostało złożone u Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chojnicach pismo Wójta Gminy Chojnice, z którego wynika, że w dniu 27 maja 2025 r. do Urzędu Gminy wpłynęła telefoniczna informacja od jednej ze stron, która w imieniu swoim i sąsiadów (pozostałych stron) zawiadomiła, że pomost już powstał jednocześnie prosząc o dokonanie kontroli w tej sprawie. Wysłane zostało również zdjęcie przedmiotowego pomostu.
W dniu 12 września 2025 r. M. B., będąca stroną przedmiotowego postępowania, złożyła pisemny sprzeciw dla przedmiotowej inwestycji, tj. budowy pomostu (przystani), służącego do cumowania jednostek pływających. Z uwagi na fakt, ze została przygotowania decyzja odmawiająca ustalenia warunków zabudowy dla tego przedsięwzięcia odstąpiono od udzielenia wyjaśnień stronie.
Decyzją z 6 października 2025 r. nr PP.6730.207.7.2024 Wójt Gminy Chojnice odmówił N. B. i B. C. ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie pomostu (przystani), służącego do cumowania jednej prywatnej jednostki pływającej na terenie części działki nr [...] z obrębu geodezyjnego C. ([..]), położonej w miejscowości C., gmina C.
W uzasadnieniu organ przypomniał, że zgodnie z uproszczoną informacją z rejestru gruntów z Urzędu Gminy w Chojnicach z 13 listopada 2024 r., działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku. Powierzchnia działki wynosi 1381,09 ha i obejmuje wody powierzchniowe (Wp). Powierzchnia terenu inwestycji określona we wniosku wynosi zgodnie z załącznikiem graficznym 180 m2. W nieobowiązującym miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy Chojnice (uchwała nr XIV/75/91 Rady Gminy w Chojnicach z dnia 26 września 1991 r. - Dz. Urz. Woj. Bydgoskiego nr 2 poz. 29) teren stanowi Jezioro C. - wody powierzchniowe.
Ze złożonego wniosku wynika, że inwestycja ma stanowić budowę pomostu (przystani), służącego do cumowania jednostek pływających, na terenie części działki nr [...]. Inwestycja stanowiłaby urządzenie wodne oraz obiekt służący turystyce wodnej, powiązane z funkcją usługową w terenach sąsiednich. Przy pomoście (przystani) miałoby cumować do pięciu jednostek pływających. Dla wnioskowanej inwestycji planowane jest zaopatrzenie w wodę z gminnej sieci wodociągowej (pismo Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej w Chojnicach, znak: GZGK-WT-326/09/2024 z 23 września 2024 r.), odprowadzenie ścieków poprzez zewnętrzną firmę na podstawie umowy oraz zaopatrzenie w energię elektryczną z sieci elektroenergetycznej (pismo [...] z 25 września 2024 r.).
Z przeprowadzonej analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, że planowana inwestycja nie spełnia warunku zawartego w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej jako u.p.z.p.), w zakresie kontynuacji funkcji. Na działkach, posiadających dostęp do tej samej drogi publicznej w obszarze analizowanym występuje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna oraz zabudowa rekreacji indywidualnej - brak jest zabudowy o funkcji usługowej. Budowa pomostu (przystani) do cumowania jednostek pływających stanowi pewnego rodzaju usługę (postój, odpoczynek) dla osób korzystających z atrakcji jeziora C. i powinna być powiązana z prowadzoną w terenach sąsiednich funkcją usługową. Z przeprowadzonej analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania wynika zatem, że planowane zamierzenie, nie spełnia łącznie warunków zawartych w art. 61 ust. 1 u.p.z.p.
Dalej Wójt przypomniał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 65 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839 ze zm.), przystań śródlądowa wykorzystująca linię brzegową na długości większej niż 20m, wymaga uzyskania decyzji środowiskowej. W związku z powyższym, wnioskodawcy, w dniu 22 maja 2025 r., zmniejszyli wykorzystanie linii brzegowej z 30 m na 19 m. Zmiana wniosku nie zmienia stanowiska, że budowa pomostu (przystani) do cumowania nawet jednej prywatnej jednostki pływającej stanowi pewnego rodzaju usługę (postój, odpoczynek) dla osób korzystających z atrakcji Jeziora C. i powinna być powiązana z prowadzoną w terenach sąsiednich funkcją usługową.
Po rozpatrzeniu odwołania Inwestorów decyzją z 1 grudnia 2025 r. nr SKO.450.239.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, że co do zasady postępowanie administracyjne o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczy inwestycji, którą inwestor zamierza dopiero zrealizować. Z akt sprawy wynika, że powzięto wątpliwości co do przyszłości inwestycji. Zgłoszono bowiem, że pomost o który wnioskują Inwestorzy został już zrealizowany. Decyzja ustalająca warunki zabudowy stanowi rodzaj promesy i otwiera proces inwestycyjny, jej kolejnym etapem jest uzyskanie pozwolenia na budowę. W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się pogląd, iż w postępowaniu naprawczym należy zbadać nie tylko zgodność wykonanych robót budowlanych z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ale także z przepisami w tym zakresie obowiązującymi, jeżeli na danym terenie plan taki nie obowiązuje. Skoro postępowanie naprawcze służy doprowadzeniu zrealizowanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem, to nie są z tego wyłączone wymagania dotyczące zagospodarowania przestrzennego. W rezultacie nie można wykluczyć sytuacji, kiedy zalegalizowanie robót wykonanych w okolicznościach przewidzianych w art. 51 Prawa budowlanego będzie wymagało uzyskania przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy.
W niniejszej sprawie Wójt Gminy Chojnice będzie zobowiązany ustalić, czy rzeczywiście inwestycja, o której mowa we wniosku o ustalenie warunków zabudowy została już zrealizowana. Jeżeli tak, to czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Chojnicach wydał w tej sprawie postanowienie nakazujące obowiązek przedstawienia ostatecznej decyzji warunkach zabudowy dla wybudowanego obiektu na tym fragmencie działki [...], o którym mowa we wniosku o wydanie decyzji. Dopiero po ustaleniu powyższego organ I instancji będzie mógł przeprowadzić postępowanie w przedmiotowej sprawie i dokonać analizy terenu znajdującego się wokół ww. działki. Kwestią sporną, którą w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ będzie musiał ostatecznie wyjaśnić, jest również kwestia ewentualnej funkcji usługowej planowanej inwestycji. Inwestorzy twierdzą bowiem, że pomost będzie służył wyłącznie do ich dyspozycji i nie będą prowadzili żadnej działalności usługowej z nim związanej.
Kolegium wskazało ponadto, że Wójt Gminy Chojnice nie przeprowadził postępowania w sposób wyczerpujący. Decyzje odmowne (negatywne) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, Z decyzji musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Brak wykazania, że ustalono istotne okoliczności faktyczne w odniesieniu do konkretnych przepisów prawa, stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu. Ze względu na opisaną wadliwość przeprowadzonego postępowania administracyjnego, przy uwzględnieniu faktu, iż to na organie administracji spoczywa obowiązek dokonania jej oceny pod kątem zgodności z przepisami prawa, konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W świetle powyższego, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt, mając na względzie uwagi poczynione powyżej, podejmie czynności zmierzające do wyeliminowania wskazanych uchybień, ustosunkowując się jednocześnie do zarzutów przedstawionych przez stronę w odwołaniu.
W sprzeciwie od powyższej decyzji Kolegium M.B. zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.) poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja organu odwoławczego jest niezasadna. Organ I Instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i zgromadzony materiał dowodowy, w tym wielokrotnie zmieniany przez Wnioskodawców wniosek. Pierwotnie Wnioskodawcy chcieli wyrażenia zgody na 5 jednostek pływających, aktualnie tylko na jedną. Kolegium kompletnie pomija fakt, że nie ma mowy o łódce, motorówce, żaglówce, lecz o domu pływającym, tak wysokim, że pozbawi mieszkańców w pierwszej linii brzegowej widoku na jezioro. Skarżąca nie rozumie, jakim prawem obca osoba, która nie jest właścicielem działki w linii brzegowej, mogłaby się w ogóle ubiegać o wydanie decyzji na postawienie pomostu, a już tym bardziej pływającego i wysokiego na 5 metrów domu.
Dalej Skarżąca wskazała, że taka decyzja otworzy drogę dla innych i będzie stanowić naruszenie prawa własności dla właścicieli wszystkich działek w linii brzegowej jeziora C. Tymczasem kupno działki w pierwszej linii brzegowej jest ogromnym kosztem. Przepłaca się za metr działki nawet 10-krotnie w stosunku do innych nieruchomości w gminie C. Właściciele płacą wyższe koszty utrzymania nieruchomości z uwagi na podmokły teren, dokonywali opłat adiacenckich za wzrost wartości nieruchomości. A decyzja Kolegium mówi wyłącznie o pomoście. Zdaniem Skarżącej pomost nie jest problemem, gdyż problemem jest dom. Działalnością gospodarczą Wnioskodawców jest prowadzenie kempingu. Stawiali oni nielegalnie swoją przyczepę kempingową na brzegu jeziora, co było przyczyną zakłócania spokoju, ciszy nocnej oraz obowiązującego w tym miejscu zakazu parkowania w miejscach innych niż wyznaczone. Powyższe było przedmiotem interwencji policji. Całe społeczeństwo ulicy J. i K. wystosowało list protestacyjny, aby sprzeciwić się tej inwestycji.
Wnosząca sprzeciw dodała, że organ jest odpowiedzialny za całościowe podejście do sprawy, nawet jeśli istnieje jakakolwiek luka prawna, to organ jest odpowiedzialny, by z uwagi na dobro większości uniemożliwić wypaczenie decyzji o wydanie warunków zabudowy. Organ I instancji prawidłowo odmówił warunków zabudowy dla tej inwestycji. Przepis ten w ogóle nie powinien mieć zastosowania do jeziora, ani tym bardziej do pływającego domu. Jak można stosować przesłanki do tego typu inwestycji. Jezioro nie ma dostępu do drogi publicznej. Ponadto Wnioskodawcy nie są mieszkańcami. W ogóle nie mają prawa przyjeżdżać i przebywać, gdyż wjazd na ulicę J. jest zabroniony dla osób, które nie są mieszkańcami. Dla nich obowiązuje zakaz ruchu. [...] to mnóstwo różnych jezior i miejscowości, zatem Wnioskodawcy mogą bez problemu znaleźć nieruchomość z dostępem do jeziora i stawiać pomosty i pływające domy.
W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2025 poz. 1691) - dalej jako k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Przy czym, zgodnie z treścią art. 64e p.p.s.a. - rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Sprzeciw jest wyrazem zakwestionowania przez stronę uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma więc wyłącznie charakter formalny i polega na sprawdzeniu, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji poprawnie została wywiedziona z jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. A zatem sąd w takim przypadku jedynie ustala, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji z art. 138 § 2 k.p.a., a więc uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest więc władny odnosić się do jakichkolwiek innych kwestii, które nie wiążą się bezpośrednio z problematyką stosowanej przez organ odwoławczy normy z art. 138 § 2 k.p.a. Innymi słowy sąd rozpoznając sprzeciw powinien ocenić tylko te kwestie, które warunkują prawidłowość wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 9 września 2020 r. sygn. I GSK 1170/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponadto zgodnie z art. 138 § 2a k.p.a., jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów. Ponadto, na mocy obowiązującego od 2025 r. art. 139a k.p.a., w przypadkach, o których mowa w art. 138 § 2 i 2a, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji jest obowiązany wziąć pod uwagę okoliczności wskazane przez organ odwoławczy oraz jest związany wytycznymi tego organu określonymi w decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, chyba że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przepisy prawa, na podstawie których organ pierwszej instancji rozstrzygnął sprawę, uległy zmianie.
Sąd administracyjny w ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ocenia, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który z uwagi na obowiązek zachowania dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem I instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne.
Organ odwoławczy co do zasady, a wynika to z treści art. 138 § 1 k.p.a., jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Odstępstwem od tej zasady jest wynikające z 138 § 2 k.p.a. uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej podejmowanej na podstawie wskazanego przepisu opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, a mianowicie: wydaniu decyzji przez organ I instancji z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksowych lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, oraz uznaniu przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wobec tego samo naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą do podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zakończenie postępowania odwoławczego wydaniem tego typu decyzji wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Chodzi więc o sytuację, w której zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć istotny wpływ na treść decyzji.
Ponadto należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się też, iż w świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, traci swoje znaczenie. Oznacza to, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (zob. m.in. wyroki NSA z: 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 132/19, 24 sierpnia 2021 r. sygn. akt II OSK 1484/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rozstrzygając niniejszą sprawę w powyżej określonych ramach Sąd doszedł do przekonania, że wydając zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku naruszyło art. 138 § 2 k.p.a.
Pierwszym ze wskazanych powodów wydania decyzji kasacyjnej było nieustalenie przez organ I instancji okoliczności, czy planowana inwestycja została już zrealizowana.
Organ administracji publicznej orzekający w sprawie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji winien ustalić istnienie przesłanek wymienionych w art. 61 u.p.z.p. Żadna z tych przesłanek nie nawiązuje do kwestii realizacji inwestycji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku nie wykazało też czy okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. Przy czym zauważyć należy, iż w przypadku uznania tej okoliczności za istotną, mogła ona zostać ustalona w trybie art. 136 § 1 k.p.a.
Drugim powodem wydania zaskarżonej decyzji była konieczność ustalenia czy planowana inwestycja ma funkcję usługową. Zauważyć w tym miejscu należy, organy wydające decyzje w przedmiocie warunków zabudowy związane są wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy i ocena funkcji planowanej inwestycji winna należeć do tych organów. W aktach sprawy znajduje się wniosek o ustalenie warunków zabudowy wraz z jego zmianami. Organ I instancji na tej podstawie przyjął, że planowana inwestycja ma funkcję usługową. Natomiast na etapie postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku winno zweryfikować tą ocenę określając rzeczywistą funkcje tej inwestycji.
W konsekwencji Sąd uznał, że objęta sprzeciwem decyzja kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 1 grudnia 2025 r. nie została oparta na przesłankach wynikających z art. 138 § 2 k.p.a., co skutkuje koniecznością jej usunięcia z obrotu prawnego w myśl art. 64e p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 151a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.
Stosownie do art. 200 i 205 § 1 w związku z art. 64b § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od sprzeciwu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło