II SA/Gd 627/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 25 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej oddala skargę. M. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 25 kwietnia 2013 r., wydaną na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), uchylającą decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 12 lutego 2013 r. i decyzję Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 25 stycznia 2013 r. oraz stwierdzającą, że decyzja Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 25 stycznia 2013 r. wydana została bez podstawy prawnej, jak również związane z tą decyzją postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 6 czerwca 2013 r. nr [[...]] o odmowie uzupełniania zaskarżonej decyzji, podjęte na podstawie art. 111 k.p.a. W skardze twierdzi się, że zaskarżona decyzja i związane z nią postanowienie są wadliwe. Wydane zostały z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez bezpodstawne wydanie postanowienia o odmowie uzupełnienia zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy jednym z obligatoryjnych elementów każdej decyzji administracyjnej organu drugiej instancji wydanej na skutek odwołania strony, gdy organ wyższego stopnia uchyla decyzję organu pierwszej instancji jest wydanie rozstrzygnięcia, w którym organ drugiej instancji: uchyla w całości lub w części zaskarżoną decyzję i jednocześnie orzeka co do istoty sprawy w części, w której uchylił zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) bądź organ drugiej instancji uchyla w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje całą sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.). Ponadto zarzuca się, że zaskarżona decyzja autokontrolna został wydana bez podstawy prawnej w części, w której organ stwierdził, że decyzja Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 25 stycznia 2013 r. wydana została bez podstawy prawnej. Według skarżącego takie rozstrzygnięcie jest zastrzeżone tylko dla nadzwyczajnego trybu postępowania jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji i w dodatku odnosi się do decyzji, których stwierdzono nieważności albo nieważności nie można stwierdzić, a jedynie że została wydana bez podstawy prawnej. W skardze M. J. domaga się uchylenia opisanej decyzji oraz uchylenia postanowienia o odmowie jej uzupełnienia, a także zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że M. J. uzyskał informację publiczną, o którą się zwracał wnioskiem z 23 stycznia 2013 r. Nastąpiło to pismem Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 25 kwietnia 2013 r., odebranym za zwrotnym poświadczeniem odbioru w dniu 6 maja 2013 r., które było konsekwencją decyzji autokontrolnej z dnia 25 kwietnia 2013 r. Wskazał również, że podstawą wydania decyzji był art. 156 k.p.a. Przepis ten wprowadza uprawnienie organu administracyjnego do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji obarczonych wadami kwalifikowanymi, wymienionymi w tym przepisie. Przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności nie odwołują się w żadnym zakresie do art. 138 k.p.a., który przewiduje możliwość umorzenia postępowania w sprawie. Natomiast art. 138 k.p.a., na którym oparł swoje żądanie skarżący M. J., nie znajduje zastosowania w tym przypadku. Tylko w przypadku postępowania odwoławczego, organ korzysta z uprawnień przewidzianych w art. 138 k.p.a., tj. możliwości umorzenia postępowania po uchyleniu decyzji, które nie ma miejsca w tym przypadku. Organ uznał, że postępowanie sądowe stało się w związku z powyższym bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrolując legalność sąd nie jest związany treścią zarzutów i wniosków skargi. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając w świetle przedstawionych kryteriów legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ Prezes Sądu Okręgowego nie naruszył prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności, z uwagi na żądanie odrzucenia skargi zgłoszone w odpowiedzi na skargę, sąd wyjaśnia, że nie ma podstaw formalnych dla jego uwzględnienia. Natomiast jeśli skarga jest bezzasadna, sąd administracyjny orzeka wyrokiem o jej oddaleniu, zgodnie z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast wskazywana przez organ bezprzedmiotowość postępowania skutkować mogłaby jedynie umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, co również w niniejszej sprawie nie ma miejsca, wobec braku przesłanek określonych w art. 161 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem niniejszej skargi jest rozstrzygnięcie wydane w trybie realizacji autokontrolnych uprawnień organu administracji przewidzianych w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiącego, że organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przytoczony przepis normuje instytucję autokontroli, której celem jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania, bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę zgodności tego działania z prawem. Autokontrola służy zatem realizacji zasady szybkości postępowania, prowadząc do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem skarżącego. Powyższy tryb wymaga jednocześnie, aby wydana decyzja autokontrolna spełniała najwyższe standardy stosowania prawa tak, by w jej rezultacie nie było już potrzeby dalszej kontroli sądowoadministracyjnej. Warunkiem skorzystania z trybu przewidzianego w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest uwzględnienie przez organ administracji publicznej skargi w całości, a więc uznanie za zasadne zarówno zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej jak i wniosków, co oznacza, że organ może skorygować zaskarżone działanie wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego. Przez uwzględnienie skargi w całości należy zatem rozumieć doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu. Przy czym oczekiwania strony co do załatwienia (zakończenia) sprawy, należy odnosić do meritum sprawy, a nie do formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 7/10, dostępne w internecie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa form prawnych, w jakich ma nastąpić przewidziane w tym przepisie "uwzględnienie skargi". Jednak decyzja wydana w trybie autokontroli powinna, uwzględniając skargę, rozstrzygać o losach zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Treść takiego rozstrzygnięcia musi uwzględniać specyficzną materię danej sprawy i jej okoliczności faktyczne. Tym samym stanąć trzeba na stanowisku, że ewentualne zastosowanie art. 138 k.p.a. przy wydawaniu decyzji, czy też postanowienia na podstawie art. 54 § 3 wskazanej ustawy może być tylko odpowiednie, a to z uwagi na przepisy regulujące materię niniejszej sprawy. W przedmiotowej sprawie podstawę materialną rozstrzygania przez organy władzy stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.). W konsekwencji treść rozstrzygnięcia podjętego przez organ odwoławczy w ramach autokontroli winna uwzględniać specyficzne rozwiązania przewidziane przez tę ustawę regulującą m.in. możliwe formy rozstrzygnięć w zakresie wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Kontrolowana w przedmiotowym postępowaniu decyzja podjęta została w następstwie uwzględnienia przez organ skargi wnioskodawcy na decyzję o udostępnieniu żądanej przez niego informacji w zakresie. Informacja została bowiem udzielona w formie decyzji, czego ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje. Jak wynika z akt sprawy o sygnaturze II SA/Gd 289/13 (umorzonej prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2013 r.), na wniosek złożony przez M. J. do Prezesa Sądu Rejonowego o udzielenie informacji publicznej dotyczącej prac remontowych prowadzonych w 2012 r. w Sądzie Rejonowym, informacja taka została udzielona, decyzją tego organu 25 stycznia 2013 r., utrzymaną następnie w mocy na skutek odwołania M. J. decyzją Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 25 lutego 2013 r. Te właśnie decyzje, wskutek skargi M. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 25 lutego 2013 r., uchylone zostały decyzją autokontrolną, z dnia 25 kwietnia 2013 r., zaskarżoną w niniejszej sprawie. Wraz z podjęciem decyzji, Prezes Sądu Okręgowego udzielił M. J. wnioskowanej informacji publicznej, podając że w roku 2012 w Sądzie Rejonowym nie były prowadzone prace remontowe (akta sprawy sygn. II SA/Gd 289/13). Niemniej podkreślić należy, że żądana informacja, aczkolwiek udzielona w formie wadliwej (w drodze decyzji administracyjnej), dotarła do skarżącego wraz z decyzją z dnia 25 stycznia 2012 r. wydaną przez Prezesa Sądu Rejonowego. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji publicznej w sprawie indywidualnej następuje poprzez podjęcie przez podmiot zobowiązany czynności materialno-technicznej, której treścią jest właśnie żądana informacja. Natomiast załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze decyzji administracyjnej tylko i wyłącznie w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1) lub umorzenia postępowania wobec niezłożenia wniosku o udostępnienie informacji w sposób i w formie wskazany w powiadomieniu podmiotu (art. 14 ust. 2). Nie budzi zatem żadnych wątpliwości trafność twierdzeń skarżącego w odniesieniu do braku podstaw prawnych dla udostępniania informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej. Celem skargi wniesionej przez M. J. było zatem, jak można sądzić, wyeliminowanie wadliwych rozstrzygnięć z obrotu prawnego i ponowne rozpoznanie sprawy z jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Podstawową intencją skarżącego było więc uzyskanie żądanej informacji w prawidłowej formie. W tym kontekście zaskarżonego rozstrzygnięcia autokontrolnego Prezesa Sądu Okręgowego nie można uznać za wadliwe. Organ ten uwzględnił bowiem zarzuty skargi i podzielił stanowisko o braku prawnej możliwości udzielenia informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej. W konsekwencji podjął rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji obu instancji i wyeliminowaniu ich z obrotu prawnego. Jednocześnie ponownie rozpoznał wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej i udzielił pisemnie żądanej przez niego informacji. Wbrew twierdzeniom skargi, Prezes Sądu Okręgowego zobowiązany był dyspozycją art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do jednoczesnego stwierdzenia, czy działanie miało miejsce bez podstawy prawnej bądź z rażącym naruszeniem prawa, co też uczynił. Rozstrzygnięcie podjęte w takim kształcie w pełni odpowiada potrzebom kontrolowanego postępowania, prowadzi do rozpoznania sprawy zgodnie z żądaniem skarżącego tym bardziej, że po wydaniu decyzji autokontrolnej Prezes Sądu Okręgowego pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. udzielił skarżącemu żądanej informacji. Można zatem stwierdzić, że Prezes Sądu Okręgowego podjął prawidłowe i kompletne rozstrzygnięcie uwzględniające skargę, albowiem doprowadziło ono do stanu, w którym istota sprawy została rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu, a dotyczącym merytorycznego zakończenia sprawy, a nie formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia. W konsekwencji sąd uznał, że zaskarżona decyzja wraz z postanowieniem o odmowie jej uzupełnienia nie naruszają prawa, a przytoczona w nich argumentacja organu zasługuje na uwzględnienie. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny skargę jako niezasadną oddalił.