II SA/Gd 63/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 sierpnia 2024 r., nr SKO Gd/247/24 w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami postanawia odmówić skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W dniu 9 stycznia 2025 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 12 sierpnia 2024 r. stwierdzającą nieważność ostatecznej decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tczewie z 31 października 2023 r., nr 003642/ZR/10/2023, przyznającej Skarżącej zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego na dzieci, w części dotyczącej przyznania ww. zasiłku i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na W. G. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na N.Z. (pkt 3, 6 i 8 decyzji). W skardze Skarżąca zawarła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w uzasadnieniu którego podała, że nie otrzymała kwestionowanej decyzji Kolegium. W dniu 27 grudnia 2024 r. odebrała pismo z MOPS, w którym zawiadomiono ją o wszczęciu postepowania w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych z decyzji z 31 października 2023 r., nr 003642/ZR/10/2023. Wobec tego, że strona nie była informowała o jakimkolwiek postępowaniu nieważnościowym, w dniu 2 stycznia 2025 r. udała się do Dyrektora MOPS, gdzie została poinformowana, że w dniu 19 sierpnia 2024 r. do organu wpłynęło pismo z Kolegium (dotyczące wydania decyzji stwierdzającej nieważność w części decyzji z 31 października 2023 r. – przypis Sądu). Na tym spotkaniu pokazano jej ksero decyzji Kolegium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Złożony przez Skarżącą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie przy tym do treści art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z powołanej regulacji wynika, że tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Rozpoznając wniosek strony w pierwszej kolejności należy zbadać, czy został on złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Skarżąca podała, że o fakcie wydania decyzji i możliwości jej zaskarżenia dowiedziała się na spotkaniu z Dyrektorem MOPS w dniu 2 stycznia 2025 r., na którym okazano jej ksero decyzji Kolegium. Skarga wraz z wnioskiem została zaś wniesiona w dniu 9 stycznia 2025 r., a zatem z zachowaniem ustawowego terminu. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała jednak fundamentalnej przesłanki, umożliwiającej przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 12 sierpnia 2024 r. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega przy tym ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy nagła choroba strony lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą czy też mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (zob. postanowienie NSA z 28 marca 2014 r., II FSZ 279/14., niepubl.). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (zob. postanowienie NSA z 12 listopada 2015 r., II OZ 1075/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu nie jest zaś dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96, orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, w tym również w zakresie obliczania terminów, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczenia zawartego w doręczonej decyzji, oczekiwanie na poradę profesjonalisty, tym bardziej gdy strona została pouczona o terminach i innych okolicznościach mających wpływ na jej sytuację prawną (por. np. wyrok NSA z 1 września 2015 r., II OSK 36/14; postanowienie NSA z 9 czerwca 2011 r., I OZ 402/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, w świetle okoliczności przedstawionych przez Skarżącą, jak i wynikających z akt niniejszej sprawy, nie można uznać aby niedotrzymanie terminu do wniesienia skargi na decyzję Kolegium było następstwem okoliczności niezależnych od Skarżącej. Strona podaje bowiem, że nie była informowana o żadnym toczącym się postępowaniu, nie otrzymała żadnego pisma z Kolegium dotyczącego sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika MOPS z 31 października 2023 r. Tymczasem z akt wynika, że w dniu 27 lipca 2024 r. odebrała ona osobiście pismo od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku zawierające zawiadomienie z 4 lipca 2024 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Kierownika MOPS z 31 października 2023 r. (k. 10 akt administracyjnych II instancji). Z akt również wynika jednoznacznie, że w dniu 19 sierpnia 2024 r. Skarżąca odebrała kwestionowaną decyzję Kolegium (k. 16 akt administracyjnych organu II instancji). W tej sytuacji nie sposób uznać, że strona nie dochowała terminu do wniesienia skargi bez swojej winy, albowiem jak wykazano, nieprawdziwe są jej twierdzenia zarówno o tym, jakoby nie otrzymała informacji o toczącym się postepowaniu nieważnościom, jak i wydanej decyzji kończącej to postępowanie. Przyczyną niedochowania terminu wniesienia skargi jest więc wybór strony bądź jej zaniedbanie, nie zaś okoliczności niezależne od niej, którym nie mogła przeciwdziałać przy zachowaniu należytej staranności. Strona we wniosku nie podaje bowiem żadnych okoliczności uzasadniających to, dlaczego nie złożyła skargi w terminie, oprócz obalonego już argumentu, że decyzji nie otrzymała. Decyzja została wysłana na prawidłowy adres strony, została przez nią osobiście odebrana i zawierała stosowne pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Dlatego też, Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 12 sierpnia 2024 r. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.