II SA/Gd 630/25

Dnia 25 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 roku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 maja 2025 roku, nr SKO Gd/5957/23 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej świadczenia wychowawczego oddala skargę. M. K. (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako: Kolegium) z 20 maja 2025 r., nr SKO Gd/5957/23, w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 2 grudnia 2021 r., nr MOPS.SŚR.4210.UCH.85.2021, Burmistrz Pruszcza Gdańskiego (dalej jako: Burmistrz, organ I instancji) orzekł o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1 października 2019 r. do dnia 31 maja 2021 r. przyznanego skarżącej na dzieci M. J. i O. J. na podstawie informacji nr 3939/2019/ŚW z dnia 12 sierpnia 2019 r. Pismem z 11 października 2023 r. (złożonym w organie w dniu 17 października 2023 r.) skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji Burmistrza z 2021 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Postanowieniem z 20 maja 2025 r. Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji została doręczona stronie, za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A., w dniu 9 grudnia 2021 r., natomiast datowane na dzień 11 października 2023 r. odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wpłynęło do organu I instancji w dniu 17 października 2023 r., a zatem niemal 2 lata po wprowadzeniu zaskarżonej decyzji do obrotu prawnego. Ponadto zauważono, że organ odwoławczy postanowieniem z 20 maja 2025 r. sygn. akt SKO Gd/5956/23 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu, co skutkowało koniecznością wydania postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 134 w zw. z art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania prawidłowości doręczenia decyzji organu pierwszej instancji w dniu 9 grudnia 2021 r., podczas gdy prawidłowe i faktyczne doręczenie tej decyzji wobec braku pouczenia o przysługujących środkach odwoławczych winno być uznane za dokonane z dniem 10 października 2023 r. Zarzucono ponadto naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Wskazała skarżąca także na naruszenie art. 7, art. 10, art. 77, art. 78, art. 70 w zw. z art. 107 k.p.a., do którego doszło w związku z nieuzasadnioną odmową rozpoznania zarzutów odwołania wobec nieuzasadnionego stwierdzenia uchybienia terminowi jego wniesienia. Końcowo wskazała na naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. – w związku z nieprzeprowadzeniem przez organ z urzędu niezbędnego postępowania dowodowego i nieuchylenie w związku z tym zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 20 maja 2025 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 2 grudnia 2021 r., wydanej przez Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszczu Gdańskim, działającego z upoważnienia Burmistrza Pruszcza Gdańskiego, o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1 października 2019 r. do dnia 31 maja 2021 r. przyznanego skarżącej na dzieci M. J. i O. J. na podstawie informacji nr 3939/2019/ŚW z dnia 12 sierpnia 2019 r. Zgodnie z art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity w dacie orzekania przez Kolegium: Dz.U. z 2024r., poz. 572), dalej "k.p.a.", odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania. Natomiast zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącej, decyzja organu pierwszej instancji z 2 grudnia 2021 r. zawierała pouczenie o przysługującym skarżącej prawie wniesienia odwołania i trybie jego wniesienia. Wprawdzie w pierwszej części pouczenia wskazano, że "od niniejszej decyzji przysługuje prawo wniesienia odwołania do za pośrednictwem tutejszego Ośrodka w terminie 14 dni od doręczenia decyzji", a więc opisano wyłącznie tryb wnoszenia odwołania, nie zaś organ właściwy, to w dalszej jego części wskazano, że "Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwoła przez ostatnią ze stron postępowania decyzja staje się ostateczna i prawomocna, co oznacza brak możliwości zaskarżenia decyzji do SKO w Gdańsku [...]" (podkreślenie własne Sądu). Skarżąca nie kwestionuje faktu zapoznania się pouczeniem, wobec czego powinna dostrzec, że Burmistrz wskazał w pouczeniu właściwy organ odwoławczy w podkreślonym przez Sąd fragmencie. Zdaniem Sądu całościowe odczytanie spornego pouczenia pozwala na uznanie, że jest ono prawidłowe, bowiem choć nie zostało skonstruowane według standardowego wzoru, to ostatecznie zawiera wszystkie niezbędne elementy, w tym wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia odwołania. Niewątpliwie też decyzja z 2 grudnia 2021 r. została skarżącej doręczona w dniu 9 grudnia 2021 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru załączone do akt sprawy organu I instancji (k. 80 akt organu I instancji). Wobec tego wskazany w art. 129 k.p.a. termin do wniesienia odwołania upłynął dla skarżącej 23 grudnia 2021 r. (czwartek). Natomiast odwołanie wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu wniesiono 17 października 2023 r., zatem niewątpliwie z uchybieniem terminu wskazanego powyżej. Skoro skarżąca złożyła odwołanie po upływie terminu do jego wniesienia, to organ nie mógł przystąpić do jego rozpoznania, lecz zobowiązany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu nie zależy więc od swobodnego uznania organu administracji publicznej, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Co istotne, dla stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie mają znaczenia powody tego uchybienia. Te bowiem ocenia się rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który – jak wynika z akt sprawy - został przez skarżącą złożony. Kolegium wydało przy tym postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, od którego skarżąca złożyła skargę zarejestrowaną pod sygnaturą akt II SA/Gd 629/25. Skarga ta została oddalona wyrokiem z 25 lutego 2025 r., co oznacza, że Sąd uznał, iż Kolegium prawidłowo oceniło powoływane przez skarżącą okoliczności, jako nieuprawdopodobniające braku jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W świetle powyższego zarzuty skargi dotyczące przyczyn uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie mają znaczenia w niniejszej sprawie i podlegały ocenie w sprawie, której przedmiotem jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie.