II SA/Gd 629/25

Dnia 25 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 roku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 maja 2025 roku, nr SKO Gd/5956/23 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej świadczenia wychowawczego oddala skargę. M. K. (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako: Kolegium) z 20 maja 2025 r., nr SKO Gd/5956/23, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 2 grudnia 2021 r., nr MOPS.SŚR.4210.UCH.85.2021, Burmistrz Pruszcza Gdańskiego (dalej jako: Burmistrz, organ I instancji) orzekł o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1 października 2019 r. do dnia 31 maja 2021 r. przyznanego skarżącej na dzieci M. J. i O. J. na podstawie informacji nr 3939/2019/ŚW z dnia 12 sierpnia 2019 r. Pismem z 11 października 2023 r. (złożonym w organie w dniu 17 października 2023 r.) skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji Burmistrza z 2021 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że po otrzymaniu decyzji z 2 grudnia 2021 r. uzyskała w MOPS informację, że ostateczną decyzję sprawie podejmie Wojewoda w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia. Następnie, w dniu 2 października 2023 r., odebrała decyzję Wojewody Pomorskiego z 26 września 2023 r., nr 000420/ŻZZEWN/09/2023, zobowiązującą ją do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami za opóźnienie. W dniu 10 października 2023 r. strona uzyskała poradę prawną wskazującą, że od decyzji z 2 grudnia 2021 r. miała prawo wnieść odwołanie, i dopiero wtedy uzyskała też informację, że odwołanie takie wnosi się do Kolegium. Taka informacja nie została zawarta w decyzji organu I instancji. Wobec tego strona została wprowadzona w błąd przez pracowników MOPS o braku konieczności podjęcia kroków prawnych co do decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r. Dodatkowo sama decyzja pozbawiła stronę możliwości wniesienia odwołania wobec błędnego pouczenia, utwierdzając stronę w przekonaniu, że informacje uzyskane z MOPS są właściwe. Takie przekonanie strona miała od 2021 r. do października 2023 r. Tym samym brak zawinienia strony w niedochowaniu terminu złożenia odwołania w terminie jest oczywisty, gdyż została ona pozbawiona obiektywnych możliwości podjęcia określonych czynności prawnych. Organ I instancji nie pouczył jej bowiem właściwie o trybie złożenia odwołania, co stanowi ograniczenie prawa strony do obrony, zaś strona dowiedziała się o rzeczywistym stanie prawnym już po upływie ustawowego terminu do dokonania takich czynności. Postanowieniem z dnia 20 maja 2025 r. Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium, przywołując m. in. treść przepisu art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") wskazało, że w przedmiotowej sprawie strona nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Odnosząc się do kwestii błędnego pouczenia o trybie wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza, Kolegium przytoczyło treść pouczenia zawartego w dziewięciu decyzjach Burmistrza z 2 i 3 grudnia 2023 r., dotyczących uchylenia decyzji przyznających świadczenia rodzinne i świadczenie wychowawcze w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. W ocenie organu odwoławczego w pouczeniu tym wprost wskazano na możliwość wniesienia odwołania. Kolegium wskazało jednocześnie, że jakkolwiek właściwy organ odwoławczy, na skutek usterki edytorskiej powielonej także w innych sprawach, nie znalazł się w nim wprost, to z treści pouczenia wynika, że odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu I instancji. Sam zaś skrót organu odwoławczego został wskazany w kontekście skutku oświadczenia o zrzeczeniu się odwołania. Kolegium wskazało też, że wniesienie odwołania nie wymaga bezwarunkowo specjalistycznej wiedzy ani szczególnej formy, bo do jego skutecznego złożenia wystarczy wyrażenie niezadowolenia przez stronę. Skarżąca niewątpliwie więc mogła wnieść odwołanie składając jej po prostu w siedzibie organu I instancji lub doń przesyłając. Zauważono też, że przepisy art. 129, art. 132 i art. 133 k.p.a. przewidują konieczność złożenia odwołania za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję oraz jego względną dewolutywność, tj. możliwość załatwienia sprawy w trybie autokontroli. Kolegium nie dało też wiary co do tego, jakoby pracownicy organu I instancji celowo wprowadzili ją w błąd co do możliwości wniesienia odwołania. W ocenie Kolegium niewątpliwie, o ile strona przeczytała ze zrozumieniem zaskarżoną decyzję i jej pouczenie oraz rzeczywiście zasięgała informacji, to z pewnością dowiedziała się, że odwołanie od decyzji może złożyć, tym bardziej, że wynika to wprost z pouczenia. Z pewnością jednak nie uzyskała ona pouczenia, że odwołania złożyć "nie może", gdyż decyzja z 2 grudnia 2021 r. nie była pierwszą, jaką strona otrzymała w życiu otrzymywała decyzje w zakresie świadczeń rodzinnych i świadczenia wychowawczego. Strona brała też udział w postępowaniach prowadzonych przez Wojewodę, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Natomiast okolicznościami, które nie uzasadniają przywrócenia terminu są np. nieznajomość prawa, brak wiedzy, nieznajomość praktyki sądowej lub urzędowej, niezrozumienie lub niewłaściwa ocena treści otrzymywanych pism urzędowych. Końcowo Kolegium wskazało, że w sprawie nie został zachowany siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Kwestionowana decyzja (podobnie jak i 8 pozostałych decyzji) została doręczona stronie w dniu 9 grudnia 2021 r., natomiast datowane na dzień 11 października 2023 r. odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wpłynęło do organu I instancji w dniu 17 października 2023 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 k.p.a., poprzez nieprzywrócenie terminu do złożenia odwołania poprzez: brak ustalenia i rozważenia przyczyny uchybienia terminu oraz dnia ustania tejże przyczyny, a także błędne ustalenie daty, od której należy liczyć termin powzięcia przez skarżącą wiedzy o przysługujących jej środkach zaskarżenia. Zarzucono ponadto naruszenie art. 9 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie odpowiedniej informacji i wyjaśnień, co skutkowało negatywnym wpływem na jej prawa i obowiązki. Skarżąca wskazała również na naruszenie art. 7, art. 10, art. 77, art. 78, art. 80 w zw. z art. 107 k.p.a., do którego doszło w związku z nieuzasadnioną odmową rozpoznania zarzutów odwołania wobec nieuzasadnionego stwierdzenia uchybienia terminowi jego wniesienia. Końcowo wskazała na naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. - w związku z nieprzeprowadzeniem przez organ z urzędu niezbędnego postępowania dowodowego i nie uchylenie w związku z tym zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 20 maja 2025 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Pruszcza Gdańskiego z 2 grudnia 2021 r., nr MOPS.SŚR.4210.UCH.85.2021, o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1 października 2019 r. do dnia 31 maja 2021 r. przyznanego skarżącej na dzieci M. J. i O. J. na podstawie informacji nr 3939/2019/ŚW z dnia 12 sierpnia 2019 r. Zgodnie z art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity w dacie orzekania przez Kolegium: Dz.U. z 2024r., poz. 572), dalej "k.p.a.", odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1). Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania (§ 3). W niniejszej sprawie bezspornym było, że decyzja z 2 grudnia 2021 r. została doręczona skarżącej w dniu 9 grudnia 2021 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru, załączone do akt sprawy organu pierwszej instancji. Mając więc na uwadze art. 129 § 2 k.p.a., termin do wniesienia odwołania upłynął skarżącej w dniu 23 grudnia 2021 r. (czwartek). Natomiast odwołanie (datowane na dzień 11 października 2023 r.) wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu wniesiono do organu I instancji w dniu 17 października 2023 r., zatem z uchybieniem terminu wskazanego powyżej. Nie oznacza to jednak, że droga do merytorycznego rozpoznania spóźnionego odwołania została skarżącej zamknięta, bowiem ustawodawca umożliwia przywrócenie uchybionego przez stronę terminu i wniosek w tej sprawie skarżąca złożyła. Przesłanki oceny wniosku o przywrócenie terminu określa art. 58 k.p.a. Zgodnie z jego treścią, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Skarżąca wyjaśniła, że 10 października 2023 r., podczas wizyty w kancelarii adwokackiej dowiedziała się o możliwości wniesienia odwołania. Uznać zatem należy, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu w zakreślonym ustawą terminie, przy czym wraz z nim złożyła odwołanie, dopełniając tym samym czynności, dla której określony był termin, o której mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje, czy wskazywane przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania okoliczności uzasadniały przyjęcie, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącej. W szczególności, czy niepełne pouczenie o przysługującym środku odwoławczym zawarte w decyzji I instancji, poprzez niewskazanie do jakiego organu środek ten należy wnieść, stanowi o braku winy skarżącej w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania, co powinno skutkować uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zgodzić się należy z wyrażonym w orzecznictwie poglądem, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (za: wyrok NSA z 4 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1388/22, CBOSA). Warunkiem koniecznym do uwzględnienia podania o przywrócenie terminu jest brak jakiejkolwiek winy strony. Na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. każdy stopień winy, nie wyłączając lekkiego niedbalstwa, uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Dla przywrócenia terminu niezbędne jest wykazanie, że uchybienie terminu zostało spowodowane przyczynami niezawinionymi przez stronę, a nadto przeszkód w dochowaniu terminu nie można by było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (za: wyrok NSA z 8 kwietnia 2025r., sygn. akt III OSK 6703/21, CBOSA). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazania wymaga, że z wyjaśnień skarżącej wynika, iż nie złożyła ona odwołania w wyniku braku stosownego pouczenia w decyzji z 2 grudnia 2021 r. oraz uzyskania błędnej informacji w siedzibie MOPS. W związku z tym dla oceny ww. wyjaśnień istotne znaczenie ma treść pouczenia zawartego w decyzji z 2 grudnia 2021 r. W pouczeniu zawartym w decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano m.in., że "od niniejszej decyzji przysługuje prawo wniesienia odwołania do za pośrednictwem tutejszego Ośrodka w terminie 14 dni od doręczenia decyzji". Odnosząc się do takiej treści pouczenia wskazać należy, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. decyzja zawiera pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Zgodnie natomiast z art. 112 k.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Treść przepisu art. 112 k.p.a. należy rozumieć w taki sposób, że strona korzystając z właściwych środków procesowych może uniknąć negatywnych skutków uchybienia terminu, jeżeli przyczyną tego uchybienia było błędne pouczenie organu. W przypadku procedury administracyjnej środkiem takim jest wniosek o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia, który organ administracji zobowiązany jest uwzględnić stwierdzając, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony (za: wyrok NSA z 4 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 1940/22, CBOSA). W związku z tym, w przypadku braku wskazania wprost organu odwoławczego w pouczeniu decyzji organu I instancji, brak winy strony w uchybieniu terminowi wniesienia odwołania należy oceniać w okolicznościach konkretnej sprawy. Nawet bowiem, gdy w pouczeniu nie wskazano organu odwoławczego, to zdaniem Sądu możliwość wniesienia odwołania pozostaje zapewniona wobec niewątpliwego wskazania, że odwołanie można wnieść za pośrednictwem organu I instancji. W takim przypadku pouczenie nie powoduje zatem dla strony negatywnych konsekwencji, gdyż może ona złożyć odwołanie na adres organu I instancji, który przekaże je do organu właściwego. Należy też zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem na przepis art. 112 k.p.a może powołać się strona, która zastosowała się do błędnego pouczenia zawartego w decyzji. Dla wystąpienia skutku przewidzianego w tym przepisie nie jest zatem wystarczające, że w decyzji zawarto błędne pouczenie, lecz jest konieczne, aby strona zastosowała się do tego pouczenia, tj. zgodnie z pouczeniem wniosła środek zaskarżenia przewidziany w tym przepisie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 9 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/GI 1102/20 CBOSA; wyrok NSA z 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 3246/18, LEX nr 3190140). Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy skarżąca nie zastosowała się jednak do pouczenia zawartego w decyzji organu I instancji, gdyż we wskazanym terminie nie wniosła odwołania, nawet bezpośrednio do organu I instancji bez wskazania organu odwoławczego. W takim wypadku Burmistrz byłby zobowiązany do przekazania tego środka odwoławczego właściwemu organowi II instancji, a badanie zachowania terminu do wniesienia środka odwoławczego uwzględniałoby te okoliczności. Zatem skarżąca mogłaby powoływać się na błędne pouczenie i domagać zastosowania art. 112 k.p.a., gdyby po zapoznaniu się z treścią pouczenia z decyzji z 2 grudnia 2021 r. wniosła odwołanie do niewłaściwego organu, bo tylko w tym zakresie owo pouczenie było dotknięte błędem. Jednak niewątpliwie strona nie podjęła żadnych działań zmierzających do zaskarżenia decyzji z 2 grudnia 2021 r. w wyznaczonym terminie 14 dni, ani w niedługim okresie czasu po tym terminie. Brak w spornym pouczeniu wskazania do jakiego organu wnosi się odwołanie, de facto nie wywołał więc dla strony negatywnych skutków w postaci niezłożenia tego odwołania w terminie. Sąd zauważa także, że skarżąca w istocie nie kwestionuje, iż zapoznała się ze spornym pouczeniem. Skoro tak, to powinna dostrzec, że w dalszej jego części organ I instancji wyjaśnił, iż "Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwoła przez ostatnią ze stron postępowania decyzja staje się ostateczna i prawomocna, co oznacza brak możliwości zaskarżenia decyzji do SKO w Gdańsku [...]" (podkreślenie własne Sądu). Zatem, choć w pierwszej części pouczenia Burmistrz nie wskazał konkretnego organu odwoławczego, to z dalszej treści tego pouczenia jasno wynika, że tym organem jest SKO w Gdańsku. Wnikliwe odczytanie całego pouczenia powinno więc skłonić stronę należycie dbającą o swoje interesy do wniesienia odwołania choćby i do organu pośrednio wskazanego w tym pouczeniu. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżąca wskazała także, że po otrzymaniu decyzji z 2 grudnia 2021 r. w siedzibie MOPS otrzymała informację, że ostateczną decyzję w sprawie podejmie Wojewoda. Natomiast po otrzymaniu decyzji Wojewody z 26 września 2023 r. zobowiązującej ją do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami, podjęła działania mające na celu wniesienie odwołania od decyzji z 2 grudnia 2021 r. W ocenie Sądu powyższa argumentacja, w świetle pozostałych przedstawionych okoliczności, nie uzasadnia twierdzenia, że doszło do wprowadzenia w błąd skarżącej w zakresie możliwości wniesienia odwołania od decyzji z 2 grudnia 2021 r. Przede wszystkim skarżąca nie uprawdopodobniła, że udzielenie takiej informacji miało miejsce, ale także nie wykazała, by taka ewentualna informacja od osób trzecich mogła mieć wpływ na możliwość dochowania terminu do wniesienia odwołania. Ponadto należy zauważyć, że przepis art. 112 k.p.a. pozwala na zwolnienie strony z winy w niedochowaniu terminu w sytuacji błędnego pouczenia zawartego w decyzji administracyjnej, nie zaś w sytuacji uzyskania ustnych informacji od pracowników organu administracji. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej (por. postanowienie NSA z 22 maja 2019 r., sygn. akt II GZ 81/19, CBOSA; A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, s. 368-70). Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna (por. postanowienia NSA: z 5 października 2012 r, sygn. akt II OZ 862/12; z 7 czerwca 2013 r. sygn. akt II FZ 70/13, CBOSA). Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., wymaga wskazania takich konkretnych, weryfikowalnych okoliczności, które w realiach sprawy uniemożliwiały dokonanie czynności w terminie, mimo przedsięwzięcia dostępnych środków organizacyjnych (za: wyrok NSA z 23 września 2025 r, sygn. akt II OSK 713/23 LEX nr 3994210). W ocenie Sądu powoływana okoliczność, że strona otrzymała w siedzibie MOPS informację o braku konieczności podjęcia kroków prawnych, nie stanowi również o naruszeniu art. 9 k.p.a. Zarówno bowiem art. 127 k.p.a., jak i zawarte w decyzji z 2 grudnia 2021 r. pouczenie, nie obligują strony do wniesienia odwołania, uznając je za uprawnienie strony postępowania administracyjnego. Przepis art. 9 k.p.a. nie stawia przy tym organu administracji w pozycji pełnomocnika strony, nie nakłada na organy administracji publicznej obowiązku udzielania stronom porad prawnych czy też prowadzenia dla nich doradztwa. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko, że z treści powyższego przepisu nie wynika dla organu obowiązek udzielania stronie postępowania administracyjnego wskazówek co do zasadności czy celowości wniesienia konkretnego środka prawnego. O tym, czy określone czynności procesowe zostaną przez stronę podjęte decyduje sama strona, zaś zasady ogólne k.p.a., w tym wyrażona w art. 9 k.p.a. zasada informowania stron, choć mają na celu ochronę praw strony w postępowaniu administracyjnym, nie mogą jednak być odczytywane w taki sposób, który zwalniał by stronę postępowania od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. W żadnej mierze nie można wymagać od organu, by w ramach obowiązków z art. 9 k.p.a. zastępował stronę w jej aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania (zob. wyrok NSA z 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1555/20, CBOSA). Z okoliczności niniejszej sprawy wynika natomiast, że skarżąca podjęła działania mające na celu wniesienie odwołania od decyzji z 2 grudnia 2021 r. dopiero po otrzymaniu decyzji Wojewody zobowiązującej ją do zwrotu świadczeń. Powyższe na gruncie niniejszej sprawy nie stanowi jednak przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że Kolegium prawidłowo uznało, iż skarżąca nie spełniła przesłanki przywrócenia terminu z art. 58 § 1 k.p.a. Nie uprawdopodobniła bowiem zaistnienia niezależnej przeszkody uniemożliwiającej jej wniesienie odwołania we właściwym terminie. Jeszcze raz podkreślić należy, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest natomiast dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok WSA w Gdańsku z 21 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 733/23, CBOSA). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wobec powodów wyjaśnionych powyżej, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.