II GZ 81/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1238/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] listopada 2018 r. w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie. M. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...]. Zawiadomieniem WSA w Warszawie z dnia 8 października 2018 r. pełnomocnik skarżącego został poinformowany, iż posiedzenie (rozprawa) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie wniesionej skargi o sygn. akt VI SA/Wa 1238/18 odbędzie się 14 listopada 2018 r. o godz. 14:15. Zgodnie z protokołem rozprawy z dnia 14 listopada 2018 r. po wywołaniu sprawy o godz. 14:30 i zakończonej o 14:55 (karta akt 26) nikt się nie stawił, a strony o terminie zostały prawidłowo zawiadomione. Przewodniczący zamknął rozprawę i po naradzie Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć na dzień 22 listopada 2018 r. o godz. 8:50. Pełnomocnik skarżącego w dniu 14 listopada 2018 r. nadał za pośrednictwem Poczty Polskiej wniosek o sporządzenie uzasadnienia w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1238/18. Postanowieniem z 20 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 22 listopada 2018 r. Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 7 grudnia 2018 r. (karta nr 38) Sąd uzasadnił, iż wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony przed ogłoszeniem orzeczenia. Wniosek powinien zostać złożony dopiero po wydaniu orzeczenia. Jeśli natomiast chodzi o wyrok uwzględniający skargę, wniosek o sporządzenie uzasadnienia nie jest konieczny, bowiem uzasadnienie wyroku jest sporządzane i doręczane stronom z urzędu. Zgodnie z art. 141 § 3 p.p.s.a., odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku następuje postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z protokołem ogłoszenia orzeczenia z dnia 22 listopada 2018 r. (karta akt nr 36) ogłoszenie nastąpiło o godz. 8:50 i zakończyło się o godz. 8:55. Wyrokiem z 22 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie kary pieniężnej. Pełnomocnik skarżącego za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...] grudnia 2018 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia [...] listopada 2018 r. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż w dniu [...] listopada 2018 r. w drodze na rozprawę jego samochód uległ awarii przez co nie chciał ponownie odpalić i wymagał holowania. Awaria pojazdu uniemożliwiła zapewnienie zastępstwa substytucyjnego na rozprawie. Dlatego też, z postanowienia z dnia [...] listopada 2018 r. dowiedział się (powziął wiedzę) o odroczeniu przez Sąd ogłoszenia wyroku w dniu [...] listopada 2018 r. na dzień [...] listopada 2018 r. Dodatkowo w dniu [...] grudnia 2018 r. dokonał wglądu w akta sprawy celem potwierdzenia okoliczności faktycznych. Do wniosku na potwierdzenie zdarzenia z [...] listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącego załączył m.in. fakturę z holowania niesprawnego pojazdu do zakładu mechanicznego w dniu [...] listopada 2018 r. oraz wniosek o sporządzenie uzasadnienia w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1238/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 4 stycznia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1238/18 na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała sytuacja wyjątkowa uniemożliwiająca pełnomocnikowi skarżącego zachowanie terminu do złożenia skargi. Zaakcentować należy, iż pełnomocnik skarżącego jest profesjonalistą, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego. Radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki. Pełnomocnik skarżącego, pomimo iż nie był w stanie stawić się na rozprawie, to mógł i powinien zainteresować się jej przebiegiem chociażby uzyskując informację drogą telefoniczną. Staranne wykonywanie zawodu adwokata lub radcy prawnego polega na reprezentowaniu klientów w taki sposób, aby minimalizować możliwości wystąpienia sytuacji, kiedy klient bez swej winy nie może dochodzić swoich praw. Pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Warszawie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący uchybił terminowi na wniesienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia ze swojej winy, podczas gdy rzeczywiście niedokonanie w terminie powyższej czynności przez skarżącego, nastąpiło bez jego winy; 2. art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminowi. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że badając przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Pełnomocnik skarżącego, z racji tego, że z przyczyn od siebie niezależnych nie mógł stawić się na wyznaczonym terminie rozprawy, sporządził oraz wysłał w dniu [...] listopada 2018 r. wniosek o uzasadnienie wyroku. Pełnomocnik skarżącego podjął zatem działania mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu w najwcześniejszym możliwym dla niego terminie (przy założeniu, że w dniu [...] listopada 2018 r. w sprawie zapadło by rozstrzygnięcie). Nadto pełnomocnik pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że w dniu rozprawy zostanie wydany wyrok, gdyż występuje w innych sprawach o bardzo podobnym stanie faktycznym. W związku z powyższym w ocenie pełnomocnika wystarczającym działaniem w celu kontynuowania postępowania było wysłanie do Sądu wniosku o uzasadnienie wyroku najwcześniej w dacie wyznaczonego przez Sąd terminu rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem doczynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. W doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej (szerzej na te tematy: A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II , str. 368 - 370). Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Należy przy tym podkreślić, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się dołożenia należytej staranności, a brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy strona i jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku (postanowienia NSA z dnia 5 października 2012 r., II OZ 862/12 i z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt II FZ 70/13 - treść tych orzeczeń i kolejnych jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W rozpatrywanym stanie faktycznym skarżący korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, który jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienia NSA: z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10; z dnia 28 lipca 2016 r. o sygn. akt II GZ 741/16). Ocena podniesionych przez profesjonalnego pełnomocnika argumentów w ocenie NSA trafnie została uznana przez Sąd I instancji jako "nie uprawdopodobniająca" brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Należy zauważyć, że pełnomocnik we wniosku z dnia [...] grudnia 2018 r. przedstawiając okoliczności związane z uchybieniem terminu, powołuje się na okoliczności losowe, które wydarzyły się w dniu 14 listopada 2018 r. Również argumentacja zażalenia koncentruje się na powyższych okolicznościach. Natomiast w rozpoznawanej sprawie należy zwrócić uwagę na fakt, że wyrok został ogłoszony w dniu [...] listopada 2018 r. - o czym pełnomocnik dowiedział się z postanowienia z 20 listopada 2018 r., które zostało mu doręczone 7 grudnia 2018 r.- i to względem tej daty pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu powinien wskazywać na przeszkody uniemożliwiające złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku. Tymczasem, w rozpoznawanym zażaleniu na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu pełnomocnik nie przedstawił jakiejkolwiek argumentów, które uzasadniałyby przyczyny powstałego uchybienia. Należy przy tym zauważyć, że trafnie WSA wskazał, że pełnomocnik profesjonalny, który z przyczyn losowych nie mógł się stawić na rozprawie, powinien zainteresować się jej przebiegiem uzyskując informację drogą telefoniczną. Samo bowiem złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku w zaistniałej sytuacji nie jest okolicznośćią, która uzasadniałaby przywrócenie uchybionego terminu. Od profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest radca prawny należy bowiem wymagać należytej staranności w wykonywaniu czynności procesowych w imieniu reprezentowanego mocodawcy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.