II SA/Gd 64/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 listopada 2024 r. nr SKO Gd/4786/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej M. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Dzierzgonia o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarga została wniesiona w następującym stanie sprawy: W dniu 16 listopada 2023 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem C. K., który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z 3 października 2023 r. C. K. został uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 maja 2023 r. Nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, a orzeczenie zostało wydane do 31 października 2024 r. Skarżąca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Małżonka niepełnosprawnego legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W dniu 6 grudnia 2023 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania Skarżącej. Z treści wywiadu wynika, że Skarżąca zamieszkuje wraz z niepełnosprawnymi rodzicami. Ojciec porusza się wyłącznie przy pomocy kuli, w 2022 r. przeszedł zapaść, jest po wypadku komunikacyjnym po potrąceniu przez samochód w 2023 r. Cierpi na uszkodzenie lewego barku, lewego kolana, nieoperacyjne zerwanie ścięgna, jest po operacji prostaty, którą przeszedł w 2022 i 2023 r. Niepełnosprawny wstaje około godz. 7.00, czasami budzi się sam, innym razem jest budzony przez córkę. Przy wsparciu córki przechodzi do łazienki, gdzie poddaje się czynnościom higienicznym. Z uwagi na znacznie ograniczoną możliwość podniesienia rąk Skarżąca myje ojcu twarz, nanosi krem do golenia, goli ojca, czesze włosy, wyciera ręcznikiem. Czynność ta zajmuje około 20 minut. Następnie niepełnosprawny korzysta z toalety, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, córka podaje ojcu wkładki urologiczne, których klient używa od 2022 r. po przejściu operacji prostaty. Śniadanie przygotowuje i podaje córka około godz. 7.45, posiłek spożywany jest przy stole w pokoju, niepełnosprawny samodzielnie go spożywa. Następnie Skarżąca zmywa naczynia, sprząta i wyciera stół. Przygotowanie i spożycie śniadania trwają około 30 minut. Po śniadaniu, około godz. 8.15, niepełnosprawny zażywa 7 tabletek, popija wodą. Lekarstwa przygotowuje wcześniej córka, wkłada je do rozdzielnika dzień wcześniej, nadzoruje ich zażycie. Czasami dodatkowo, gdy jest taka potrzeba, niepełnosprawny zażywa tabletkę przeciwbólową. Niepełnosprawny następnie ubiera się w odzież przygotowaną wcześniej przez córkę, z uwagi na niepełnosprawność ruchową wymaga pomocy przy zdjęciu piżamy, założeniu skarpet i spodni, koszuli. Niepełnosprawny około godz. 10.00, gdy pozwalają na to warunki pogodowe, przy wsparciu córki wychodzi przed dom na krótki spacer. Pobyt poza domem trwa zazwyczaj około 45 minut, zawsze towarzyszy mu córka, ponieważ klient często ma zawroty głowy. Po powrocie do domu niepełnosprawny pije herbatę, spożywa owoce, rozmawia z żoną i córką, następnie odpoczywa, drzemie. W tym czasie córka wychodzi na zakupy, realizuje recepty i opłaty. Po powrocie sprząta mieszkanie, pierze odzież, ściera kurze, odkurza itp. Czynności te trwają codziennie około 90 minut. Na około godz. 14.00 skarżąca przygotowuje obiad składający się zazwyczaj z dwóch dań. Posiłek jest spożywany przy stole w pokoju. Niepełnosprawny nie wymaga pomocy przy spożywaniu go. Przygotowanie obiadu trwa około 60-90 minut. Po posiłku niepełnosprawny zażywa kolejne tabletki przygotowane przez córkę, a następnie ogląda tv, słucha radia, przysypia na kanapie. Bardzo mało rozmawia, zamyka się w sobie, pozostaje od dłuższego czasu w stanie depresyjnym. W tym czasie córka jest przy matce, sprząta mieszkanie, zmywa naczynia, wyrzuca śmieci. Czynności te zajmują około 45 minut dziennie. Skarżąca przygotowuje kolację na godz. 18.30. Niepełnosprawny spożywa ją w towarzystwie rodziny, po kolacji przyjmuje kolejne 7 tabletek przygotowanych przez córkę popijając wodą. Około godz. 20.00 niepełnosprawny udaje się do łazienki, gdzie córka myje mu twarz, ręce. Następnie korzysta z ubikacji, w pokoju Skarżąca pomaga ojcu ubrać się w piżamę. Skarżąca dwa razy dziennie mierzy ojcu poziom ciśnienia krwi, raz dziennie rano mierzy poziom cukru we krwi. Średnio co dwa dni niepełnosprawny bierze kąpiel w wannie i wymaga wówczas pomocy osób drugich przy wejściu i wyjściu do wanny. Pomaga mu córka, która przytrzymuje, myje plecy, włosy, wyciera ręcznikiem. Noce przebiegają różnie, czasami niepełnosprawny przesypia je w całości, innym razem budzi się, prosi o wodę, tabletkę od bólu, czasami siedzi na kanapie kilka godzin. Skarżąca podaje, że często czuwa w nocy przy rodzicach. Zajmuje się również umawianiem wizyt lekarskich, realizacją recept. Wizyty lekarskie odbywają się średnio raz na 2 miesiące. W przypadku potrzeby dojazdu na konsultacje do specjalisty zawsze towarzyszy mu córka. Podczas wywiadu niepełnosprawny podał, że pomoc i wsparcie świadczone przez córkę jest niezbędne, on sam nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie w wielu aspektach życiowych. Poza spożywaniem posiłków i częściowym dbaniem o higienę osobistą nie jest w stanie wykonać większości czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem. Ponadto córka sprawuje również opiekę nad matką, która od wielu miesięcy jest osobą leżącą. Na koniec pracownik socjalny wskazał, że ustalenia poczynione podczas wywiadu potwierdzają, że opieka sprawowana przez Skarżącą nad ojcem zaspokaja wszystkie niezbędne potrzeby schorowanego ojca. Aktualnie z uwagi na charakter schorzeń niepełnosprawnego opieka wymaga zaangażowania i sprawowana jest w sposób kompleksowy, czyniona z poszanowaniem godności osobistej oraz wynikająca z potrzeb niepełnosprawnego. Decyzją z 14 grudnia 2023 r. organ I instancji odmówił przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Powodem odmowy przyznania świadczenia było ustalenie, że inwalidztwo ojca Skarżącej powstało po ukończeniu przez niego 25. roku życia, a oprócz tego mogłaby ona mimo sprawowania tej opieki podjąć zatrudnienie. Decyzją z 30 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W dniu 22 sierpnia 2024 r. został przeprowadzony drugi wywiad środowiskowy. Od grudnia 2023 r. stan zdrowia niepełnosprawnego nie poprawił się. W dniu 24 grudnia 2023 r. zmarła żona niepełnosprawnego. Niepełnosprawny ma zaplanowane wizyty lekarskie: w lipcu u lekarza pierwszego kontaktu (z badaniami kolonoskopii), w lipcu u laryngologa oraz we wrześniu 2024 r. w poradni ortopedycznej (ewentualność endoprotezy lewego ramienia). We wrześniu zaplonowano również wizytę w poradni urologicznej (problem z pracą prawej nerki), a w kwietniu 2025 r. wizytę u kardiologa. Oprócz tego średnio raz w miesiącu odbywa się iniekcja do gałki ocznej lewego oka, żeby zapobiec utracie wzroku. Niepełnosprawny był rehabilitowany w grudniu 2023 r. oraz w lutym 2024 r. i w październiku 2024 r. Ma również zaplanowaną rehabilitację 15-dniową w S. Pracownik socjalny stwierdził, że zdiagnozowane u Skarżącej schorzenie zdaje się nie mieć wpływu na sprawowanie opieki nad ojcem. Decyzją nr MOPS.5202.ŚP5202.448.09.2024.AS z 2 września 2024 r. organ I instancji odmówił Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Powodem odmowy przyznania wskazanego wyżej świadczenia było ustalenie, że inwalidztwo jej ojca powstało po ukończeniu przez niego 25. roku życia, a oprócz tego mogłaby ona mimo sprawowania tej opieki podjąć zatrudnienie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ustalenia poczynione podczas wywiadu potwierdzają, że opieka sprawowana przez Skarżącą nad ojcem zaspokaja niezbędne potrzeby schorowanego ojca. Aktualnie z uwagi na charakter schorzeń opieka jest potrzebna, wymaga zaangażowania oraz stałości. Organ I Instancji podzielił pogląd dominujący w orzecznictwie, iż zajęcie się rodzicem nie zależy od dobrej woli dziecka, lecz od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Jedynie przesłanki obiektywne mogą wykluczać możliwość zajęcia się rodzicem, czyli takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zakładzie zamkniętym, leczniczym itp. Decyzją o sygn. SKO Gd/4786/24 z 28 listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że opieka nad niepełnosprawnym sprowadza się w zasadzie do czynności wykonywanych w ramach prowadzenia gospodarstwa domowego. Odwołująca się mieszka wraz z ojcem i prowadzenie gospodarstwa domowego leży również w jej interesie, tj. przygotowywanie posiłków, zakupy, pranie, sprzątanie. Niepełnosprawny sam się porusza po mieszkaniu, sam korzysta z toalety i samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, sam zażywa lekarstwa, sam się sobą zajmuje, ogląda tv. Zdaniem Kolegium pomoc ojcu nie zabiera Odwołującej się dużo czasu. Kolegium stwierdziło, że w rodzinach osób pracujących zawodowo mieszkających z osobą chorą czy też znacznie starszą, normalnym jest towarzyszenie takiej osobie w wizytach lekarskich, pomaganie przy ubieraniu, higienie osobistej przygotowywaniu i podaniu posiłków. Takie czynności zazwyczaj dotyczą godzin porannych i wieczornych i można je pogodzić z pracą zawodową. Kolegium doszło do wniosku, że to nie zakres codziennych czynności, w tym opieki nad ojcem, lecz choroba Odwołującej się nie zezwala, a raczej utrudnia Odwołującej się podjęcie zatrudnienia. Odwołująca się jest osobą wykształconą, ale jej dotychczasowe zatrudnienie wskazuje na problemy z podjęciem pracy zgodnej z jej umiejętnościami i wykształceniem. Zdaniem Kolegium organ I instancji nie wyjaśnił jednak, dlaczego jego zdaniem Odwołująca się spełnia przesłanki art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Same wymienienie czynności w ramach harmonogramu dnia, nie świadczą o tym jednoznacznie. Kolegium stwierdziło jednak, że Odwołująca się nie spełnia przesłanek wymienionych w tym przepisie. Czynności, wykonywane w ramach opieki nie determinują możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia. Na powyższą decyzję Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, złożyła skargę, w której zarzuciła: - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad ojcem nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez Skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Mając na uwadze powyższe Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a także zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wyjaśniono, że ojciec Skarżącej wymaga stałej, całodobowej opieki innych osób. Opiekę tę wykonuje Skarżąca samodzielnie. Z tego powodu musiała zrezygnować z zatrudnienia i nie ma możliwości podjęcia żadnej pracy zarobkowej. Przypomniano, iż stan zdrowia ojca oraz zakres sprawowanej opieki wynikają ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym z wywiadu środowiskowego. Zakres wsparcia ojca przez Skarżącą znacznie przekracza zaś czynności polegające na zwykłym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Poza czynnościami opiekuńczymi wykonywanymi przy ojcu Skarżąca przeznacza również czas na czynności związane z dbaniem o dom, zapewnienie ojcu odpowiednich warunków życia dostosowanych do jego niepełnosprawności, zaopatrzeniem, itp. Powołując się na orzecznictwo Skarżąca przypomniała, że przy ocenie przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oprócz czynności stricte pielęgnacyjnych opiekun pozostaje w gotowości do pomocy – w sensie fizycznym i psychicznym. Ponadto, nie można wykluczyć z czynności opiekuńczych wyręczania osoby bliskiej od jej normalnych, codziennych obowiązków. Opieka nad osobą niepełnosprawną nie musi wiązać się z całkowitym ograniczeniem opiekuna w jego codziennym życiu. Opieka ta musi być stała, tzn. codzienna, ale nie nieprzerwana w okresie całej doby. Co więcej, wykonywanie przez opiekuna nawet zwykłych czynności związanych z zapewnieniem podopiecznemu właściwych warunków życia, w tym załatwianie codziennych sprawunków i dbałość o dom, z zapewnieniem stabilnego stanu zdrowia podopiecznego, wchodzi w zakres opieki nad osobą niepełnosprawną uzasadniającej prawo do świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalanie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 28 listopada 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Dzierzgonia o odmowie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad ojcem. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej jako u.ś.r.) – w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2023 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 [ustawa o świadczeniach rodzinnych – przyp. Sądu] w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku. Oznacza to, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. organy administracji rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem bezspornie wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w organie I instancji w dniu 1 marca 2023 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w ówczesnym brzmieniu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) przepis ten – w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności – został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Reasumując, okoliczność, że niepełnosprawność męża skarżącej powstała powyżej 18. czy 25. roku jego życia nie może stanowić przeszkody do rozstrzygania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż ojciec Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto również bezsporne jest to, że Skarżąca – jako córka osoby niepełnosprawnej – jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Przy rozstrzyganiu w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego kluczowe jest ustalenie związku przyczynowo–skutkowego, którego istnienie sprowadza się do oceny, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia. Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć (kontynuować) innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, a przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Zatem zaprzestanie aktywności zawodowej (jej niepodejmowanie) przez opiekuna musi być spowodowane bezpośrednią koniecznością sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną. Opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. I OSK 516/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. sygn. I OSK 2820/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować. Jednocześnie należy wyjaśnić, że w art. 17 u.ś.r. brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jednakże, co już wskazano powyżej, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres powinien być wyznaczony niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły Skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. W ocenie organu I instancji zajmowanie się schorowanym rodzicem w podeszłym wieku wynika z obowiązku alimentacyjnego. Natomiast w ocenie organu odwoławczego czynności wykonywane przez Skarżącą w ramach opieki nad ojcem nie determinują możliwości podjęcia zatrudnienia. Ponadto, zdaniem Burmistrza, Skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne również z tego powodu, że niepełnosprawność Jej ojca powstała po ukończeniu przez niego 18. lub 25. roku życia. Jednakże Kolegium w zaskarżonej decyzji odniosło się do tego poglądu przedstawiając jego bezpodstawność. W ocenie składu orzekającego decyzja organu II instancji okazała się przedwczesna, bowiem Kolegium wydało rozstrzygnięcie bez należytego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodu. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w szczególności z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych, zakres czynności wykonywanych przez Skarżącą w związku z opieką nad niepełnosprawnym i niewątpliwie wymagającym opieki ojcem jest na tyle znaczny, że stwierdzenie, iż Skarżąca nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nieuzasadnione. Jak wskazano bowiem w wywiadzie z 22 sierpnia 2024 r.: "2) Od dnia 06.12.2023 r. stan zdrowia Pana C. K. nie poprawił się. [...]"; 10) Świadczona pomoc według oświadczenia p. M. jest całodobowa, p. C. miewa zawroty głowy oraz utraty świadomości co powoduje, że nie może on pozostawać samotnie w domu. [...]" Zgodnie z treścią wywiadu z 6 grudnia 2023 r. ojciec Skarżącej jest "schorowanym, starszym mężczyzną"; "[...] porusza się przy pomocy kuli, lub w asyście drugiej osoby"; "nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie we wielu aspektach życiowych. Poza spożywaniem posiłków i częściowym dbaniem o higienę osobistą nie jest w stanie wykonać większości czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem." Ponadto w ww. wywiadzie zawarto szczegółowy opis czynności, które Skarżąca wykonuje każdego dnia od rana do wieczora, a czasami również w nocy. Analiza przedstawionych czynności, które składają się na kompleksową, całodzienną (a czasem całodobową) opiekę Skarżącej nad ojcem w zestawieniu ze stanem zdrowia Jej ojca i jego możliwościami w zakresie samoobsługi (a właściwie ich brakiem) prowadzi do wniosku, że uznanie przez organy, iż skarżąca nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest bezpodstawne bez odniesienia się do całokształtu okoliczności. Tym samym Sąd uznał, że naruszając przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. organy naruszyły również przepis prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r., bowiem odstąpiły od zbadania kluczowej przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zakresem opieki sprawowanej przez Skarżącą nad jej ojcem a brakiem zatrudnienia. Jednocześnie Sąd doszedł do przekonania, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy umożliwia organowi odwoławczemu orzekanie w sprawie bez naruszenia zasady dwuinstancyjności, tym bardziej, że Kolegium może skorzystać z art. 136 k.p.a. i przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz Skarżącej kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.). Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., będzie związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym orzeczeniu sądowym. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z wnioskiem Skarżącej zawartym w skardze i wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ.